Shloka 158
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
निस्तेजसो ऽल्पवीर्याश्च शूद्रांस्तानब्रवीच्च सः / तेषां कर्माणि धर्मांश्च ब्रह्मा तु व्यदधात्प्रभुः
Transliteration
nistejaso 'lpavīryāśca śūdrāṃstānabravīcca saḥ / teṣāṃ karmāṇi dharmāṃśca brahmā tu vyadadhātprabhuḥ
Translation
ତେଜହୀନ ଓ ଅଳ୍ପବୀର୍ୟ ଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ସେ ‘ଶୂଦ୍ର’ ବୋଲି କହିଲେ; ତାଙ୍କର କର୍ମ ଓ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।
Word by Word
निस्तेजसःlacking brilliance
निस्तेजसः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिः-तेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; निः-उपसर्गयुक्त (privative)
अल्पवीर्याःof little vigor
अल्पवीर्याः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअल्प (प्रातिपदिक) + वीर्य (प्रातिपदिक)
Formसमासः: अल्पं वीर्यं येषाम् (having little strength); पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक (conjunction)
शूद्रान्Shudras
शूद्रान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) बहुवचनम्
तान्those
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (2nd) बहुवचनम्; शूद्रान् इत्यस्य पुनरुक्त-निर्देश (appositional)
अब्रवीत्said/declared
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past) प्रथमपुरुषः (3rd) एकवचनम्; परस्मैपदम्
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक (conjunction)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी (6th/Genitive) बहुवचनम्
कर्माणिduties/works
कर्माणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) बहुवचनम्
धर्मान्laws/dharma-duties
धर्मान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) बहुवचनम्
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक (conjunction)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्
तुbut/indeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक निपात (adversative/emphatic particle)
व्यदधात्assigned/arranged
व्यदधात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-धा (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past) प्रथमपुरुषः (3rd) एकवचनम्; परस्मैपदम्
प्रभुःthe Lord
प्रभुः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; ब्रह्मणः विशेषणम्