Shloka 120
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
एवं प्रसिद्धाः शाखाभ्यः शालोश्चैव गृहाणि च / तस्मात्ताश्च स्मृताः शालाः शालात्वं तासु तत्स्मृतम्
Transliteration
evaṃ prasiddhāḥ śākhābhyaḥ śāloścaiva gṛhāṇi ca / tasmāttāśca smṛtāḥ śālāḥ śālātvaṃ tāsu tatsmṛtam
Translation
ଏଭଳି ଶାଖାରୁ ‘ଶାଳା’ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା, ‘ଶାଳ’ ଠାରୁ ଗୃହମାନେ ମଧ୍ୟ; ତେଣୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ‘ଶାଳା’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ, ଏବଂ ସେଥିରେ ‘ଶାଳାତ୍ୱ’ ମନ୍ୟ।
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
सम्बन्ध/प्रकार (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (manner adverb)
प्रसिद्धाःwell-known
प्रसिद्धाः:
विधेय/विशेषण (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रसिद्ध (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘well-known’ (qualifying implied nouns)
शाखाभ्यःfrom branches
शाखाभ्यः:
अपादान (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootशाखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/Ablative), बहुवचन
शालोःof a hall/shed
शालोः:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध/Genitive), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphatic particle)
गृहाणिhouses
गृहाणि:
कर्ता/विधेय (Subject or predicate/कर्ता)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; here as subject/predicate ‘houses’
चand
च:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
हेतु (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (अव्यय/तद्-प्रयोग)
Formअव्यय, हेत्वर्थक (therefore)
ताःthose
ताः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
स्मृताःare called
स्मृताः:
क्रिया/विधेय (Predication/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘are called/remembered’
शालाःhalls/sheds
शालाः:
विधेय (Predicate nominative/विधेय)
TypeNoun
Rootशाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
शाला-त्वम्the state of being a śālā
शाला-त्वम्:
कर्ता/कर्म (Subject/Object depending on ellipsis/कर्ता)
TypeNoun
Rootशाला (प्रातिपदिक) + त्व (तद्धित-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भाववाचक तद्धित (abstract noun: -ness)
तासुin those
तासु:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/Locative), बहुवचन
तत्that
तत्:
कर्ता/कर्म (Subject/Object/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; demonstrative ‘that’
स्मृतम्is stated
स्मृतम्:
क्रिया/विधेय (Predication/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘is said/remembered’