Shloka 116
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
अवस्कारपरीवारः पादमात्रं समंततः / कृतेषु तेषु स्थानेषु पुनर्गेहगृहाणि वै
Transliteration
avaskāraparīvāraḥ pādamātraṃ samaṃtataḥ / kṛteṣu teṣu sthāneṣu punargehagṛhāṇi vai
Translation
ଅବସ୍କାର (ପରିସର/ଆଙ୍ଗଣ) ଚାରିଦିଗେ ଏକ ପାଦ ମାତ୍ର ରଖାଗଲା। ସେ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ତିଆରି ହେଲେ ପୁନଃ ଗେହ-ଗୃହ ନିର୍ମିତ ହେଲା।
Word by Word
अवस्कार-परिवारःthe surrounding (space) of the refuse/drain
अवस्कार-परिवारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअवस्कार (प्रातिपदिक) + परिवार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: अवस्कारस्य परिवारः
पाद-मात्रम्only a foot (in measure)
पाद-मात्रम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाद (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; परिमाणवाचक: पाद-परिमितम्
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
Deshadhikarana (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb): सर्वतः
कृतेषुin/when (they are) made
कृतेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; ‘when made/done’
तेषुin those
तेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; सर्वनाम
स्थानेषुplaces/positions
स्थानेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb): again
गेह-गृहाणिhouses and dwellings
गेह-गृहाणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगेह (प्रातिपदिक) + गृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व: गेहानि च गृहाणि च
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक अव्यय (particle: indeed)