Shloka 93
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
हिंस्राहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्मौं कृताकृते / तेषामेव पृथक् सूतमविभक्तं त्रयं विदुः
Transliteration
hiṃsrāhiṃsre mṛdukrūre dharmādharmauṃ kṛtākṛte / teṣāmeva pṛthak sūtamavibhaktaṃ trayaṃ viduḥ
Translation
ହିଂସ୍ର-ଅହିଂସ୍ର, ମୃଦୁ-କ୍ରୂର, ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମ, କୃତ-ଅକୃତ—ଏହି ଭେଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ପୃଥକ୍ ତ୍ରିବିଧ ‘ସୂତ’ ଅବିଭକ୍ତ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ।
Word by Word
हिंस्रviolent
हिंस्र:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootहिंस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन; विशेषणम् (द्वन्द्व-समुच्चयस्य अङ्गम्)
अहिंस्रेnon-violent
अहिंस्रे:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअहिंस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन; विशेषणम्
मृदुgentle
मृदु:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमृदु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन; विशेषणम्
क्रूरेcruel
क्रूरे:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootक्रूर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन; विशेषणम्
धर्मdharma, righteousness
धर्म:
कर्म (Karma/Object; as item in list)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन (समुच्चय-रूपेण)
अधर्मadharma, unrighteousness
अधर्म:
कर्म (Karma/Object; as item in list)
TypeNoun
Rootअधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन (समुच्चय-रूपेण)
कृतdone, made
कृत:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन; विशेषणम्
अकृतेnot done, unmade
अकृते:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त) with नञ्-प्रत्यय (negation)
Formनञ्-पूर्वक-क्तान्त (not-done), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन; विशेषणम्
तेषाम्of these (pairs)
तेषाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन; सर्वनाम
एवindeed
एव:
निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis)
पृथक्separately, distinctly
पृथक्:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (manner adverb)
सूतम्the thread/warp (sūtra; underlying principle)
सूतम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन
अविभक्तम्undivided, unseparated
अविभक्तम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअविभक्त (प्रातिपदिक; a- + वि√भज् क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् सूतम्
त्रयम्a triad, threefold
त्रयम्:
कर्म (Karma/Object; apposition to सूतम्)
TypeNoun
Rootत्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; संख्यावाचक (numeral)
विदुःthey know, they consider
विदुः:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद