Shloka 76
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
समानतो वसिष्ठश्च ह्यपानान्निर्ममे क्रतुम् / इत्येते ब्रह्मणः श्रेष्ठाः पुत्रा वै द्वादश स्मृताः
Transliteration
samānato vasiṣṭhaśca hyapānānnirmame kratum / ityete brahmaṇaḥ śreṣṭhāḥ putrā vai dvādaśa smṛtāḥ
Translation
ସମାନରୁ ବସିଷ୍ଠ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଏବଂ ଅପାନରୁ କ୍ରତୁ ନିର୍ମିତ ହେଲେ; ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାଦଶ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
Word by Word
samānataḥfrom samāna (the balancing vital air)
samānataḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootsamāna (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), तसिल्-प्रत्ययान्तः (tasīl adverb): पञ्चमी-अर्थे (in ablative sense)
vasiṣṭhaḥVasiṣṭha
vasiṣṭhaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootvasiṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक-निपातः
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय, हेत्वर्थ/निश्चयार्थक-निपातः (particle: indeed/for)
apānātfrom apāna (downward vital air)
apānāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootapāna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी, एकवचनम्
nirmamefashioned/created
nirmame:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootmā (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गः: निर्- (nir-)
kratumKratu
kratum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkratu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय, इत्यादि-उद्धरण/समाप्त्यर्थकः (quotative/closure particle)
etethese
ete:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; सर्वनाम
brahmaṇaḥof Brahmā
brahmaṇaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी, एकवचनम्
śreṣṭhāḥexcellent
śreṣṭhāḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśreṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying ete putrāḥ)
putrāḥsons
putrāḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय, निश्चयार्थक-निपातः (emphatic particle)
dvādaśatwelve
dvādaśa:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvādaśan (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक-विशेषणम् (numeral adjective), अव्ययवत्/अविकारी (indeclinable-like numeral), बहुवचनार्थे (qualifying putrāḥ)
smṛtāḥare remembered/are said
smṛtāḥ:
Kriyā (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु)
Formकृदन्तः: क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; कर्मणि-प्रयोगे विधेयविशेषणम् (predicate: 'are said/remembered')