Shloka 26
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
सत्यादेकार्णवे तस्मिन् वायुना यत्तु संहिताः / निषिक्ता यत्रयत्रासंस्तत्रतत्राचलो ऽभवत्
Transliteration
satyādekārṇave tasmin vāyunā yattu saṃhitāḥ / niṣiktā yatrayatrāsaṃstatratatrācalo 'bhavat
Translation
‘ସତ୍ୟ’ ନାମକ ସେଇ ଏକାର୍ଣ୍ଣବରେ ବାୟୁଦ୍ୱାରା ସଂହିତ ଯାହା ଥିଲା, ଯେଉଁଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ନିଷିକ୍ତ ହେଲା, ସେଠାସେଠା ଅଚଳ—ପର୍ବତ ହୋଇଗଲା।
Word by Word
सत्यात्from truth / from Satya (name)
सत्यात्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
एकार्णवेin the single ocean
एकार्णवे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootएक + अर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; द्विगु-समासः (एकः अर्णवः)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
वायुनाby the wind
वायुना:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
यत्which/that (thing)
यत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
तुindeed
तु:
—
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
संहिताःcollected/compacted
संहिताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootसम् + धा (धातु) → संहित (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (निषिक्ताः/अचलः-हेतवः)
निषिक्ताःpoured/strewn
निषिक्ताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootनि + सिच् (धातु) → निषिक्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक (relative adverb: where)
यत्रwherever
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (repetition for distributive sense)
आसन्were
आसन्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; तदर्थ-देशवाचक (correlative adverb: there)
तत्रin each place
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (distributive: in each such place)
अचलःa mountain (the immovable)
अचलः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअचल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अभवत्became/arose
अभवत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन