Shloka 24
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
उपगम्या जुहावैता मद्यश्चाद्यसमन्यसत् / मामुद्राश्च समुद्रेषु नादेयाश्च नदीषु च / पृथक् तास्तु समीकृत्य पृथिव्यां सो ऽचिनोद्गिरीन्
Transliteration
upagamyā juhāvaitā madyaścādyasamanyasat / māmudrāśca samudreṣu nādeyāśca nadīṣu ca / pṛthak tāstu samīkṛtya pṛthivyāṃ so 'cinodgirīn
Translation
ନିକଟକୁ ଯାଇ ସେମାନେ ଆହୁତି ଦେଲେ ଏବଂ ମଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ନକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ‘ମା-ମୁଦ୍ରା’ ସମୁଦ୍ରରେ ଓ ‘ନା-ଦେୟା’ ନଦୀରେ ରଖି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ସମୀକୃତ କରି ସେ ପୃଥିବୀରେ ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ସଞ୍ଚୟ କଲା।
Word by Word
उपगम्यhaving approached
उपगम्य:
—
TypeIndeclinable
Rootउप + गम् (धातु) → उपगम्य (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वक्रिया
जुहावoffered (as oblation)
जुहाव:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
एताःthese (f.)
एताः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; सर्वनाम
मद्यःwine/intoxicant
मद्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमद्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अद्यtoday/now
अद्य:
—
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
समन्यसत्placed/assigned
समन्यसत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootसम् + न्यस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
माnot
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (prohibitive/negative particle)
मुद्राःseals/marks
मुद्राः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमुद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
समुद्रेषुin the oceans
समुद्रेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negative particle)
आदेयाःnot to be taken / non-takeable
आदेयाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootआदेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (नद्यः/नदी-सम्बद्धाः)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
नदीषुin rivers
नदीषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
पृथक्separately
पृथक्:
—
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
ताःthose (f.)
ताः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; सर्वनाम
तुbut/indeed
तु:
—
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोध (particle: but/indeed)
समीकृत्यhaving made even/level
समीकृत्य:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् + कृ (धातु) → समीकृत्य (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वक्रिया
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
अचिनोत्piled up/collected
अचिनोत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootचि (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
गिरीन्mountains
गिरीन्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन