Shloka 164
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
सूतः पूर्वेण साधर्म्यात्तुल्यधर्मः प्रकीर्त्तितः / मध्यमो ह्येष सूतस्य धर्मः क्षेत्रोपजीवनम्
Transliteration
sūtaḥ pūrveṇa sādharmyāttulyadharmaḥ prakīrttitaḥ / madhyamo hyeṣa sūtasya dharmaḥ kṣetropajīvanam
Translation
ସୂତ ପୂର୍ବ ବର୍ଣ୍ଣ ସହ ସାଧର୍ମ୍ୟରୁ ସମଧର୍ମୀ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ; ସୂତର ମଧ୍ୟମ ଧର୍ମ ହେଉଛି କ୍ଷେତ୍ରୋପଜୀବନ, ଅର୍ଥାତ୍ କୃଷିଜୀବିକା।
Word by Word
सूतःthe Sūta
सूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पूर्वेणwith the former/earlier (one)
पूर्वेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; साधर्म्य-हेतौ करणभावः
साधर्म्यात्due to similarity (in dharma)
साधर्म्यात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootसाधर्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेत्वर्थ (ablative of cause)
तुल्य-धर्मःhaving similar duties
तुल्य-धर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुल्य (प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (तुल्यः धर्मः यस्य)
प्रकीर्तितःis proclaimed/declared
प्रकीर्तितः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु)
Formकृदन्तः—क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘is proclaimed’
मध्यमःmiddle/mediocre
मध्यमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चय/कारणबोधक-अव्यय (indeclinable particle: indeed/for)
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; निर्देश (demonstrative)
सूतस्यof the Sūta
सूतस्य:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध/6th), एकवचन
धर्मःduty/occupation
धर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
क्षेत्र-उपजीवनम्livelihood by agriculture
क्षेत्र-उपजीवनम्:
Predicate-Nominative (विधेय)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक) + उपजीवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (क्षेत्रेण/क्षेत्रात् उपजीवनम् = livelihood by fields)