Shloka 84
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
सर्वमन्वन्तरेष्वेवं शाखाभेदाः समाश्रिताः / प्राजापत्या श्रुतिर्नित्या तद्विकल्पास्त्विमे स्मृताः
Transliteration
sarvamanvantareṣvevaṃ śākhābhedāḥ samāśritāḥ / prājāpatyā śrutirnityā tadvikalpāstvime smṛtāḥ
Translation
ସମସ୍ତ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଏହିପରି ଶାଖାଭେଦମାନେ ଆଶ୍ରୟ କରି ରହିଛନ୍ତି। ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ଶ୍ରୁତି ନିତ୍ୟ; ଏହିମାନେ ତାହାର ବିକଳ୍ପ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
Word by Word
सर्वम्in all
सर्वम्:
Adhikarana (अधिकरण/locative-sense qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; (अन्वन्तरेषु) इत्यस्य विशेषणरूपेण—‘सर्वेषु’ अर्थे अव्ययीभावप्राय प्रयोग
अन्वन्तरेषुin the manvantaras
अन्वन्तरेषु:
Adhikarana (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootअन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
एवम्thus
एवम्:
Avyaya (अव्यय/manner)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb)
शाखा-भेदाःbranch-divisions
शाखा-भेदाः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootशाखा (प्रातिपदिक) + भेद (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
समाश्रिताःare resorted to/are established
समाश्रिताः:
Karta (कर्ता/subject complement)
TypeVerb
Rootसम्-आ-श्रि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (शाखाभेदाः) इत्यस्य विधेय
प्राजापत्याPrajāpatya (pertaining to Prajāpati)
प्राजापत्या:
Karta (कर्ता/subject qualifier)
TypeAdjective
Rootप्राजापत्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (श्रुतिः) इत्यस्य विशेषण
श्रुतिःrevelation/Śruti
श्रुतिः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootश्रुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नित्याeternal
नित्या:
Karta (कर्ता/subject qualifier)
TypeAdjective
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (श्रुतिः) इत्यस्य विशेषण
तत्-विकल्पाःits variants/alternatives
तत्-विकल्पाः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + विकल्प (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (तस्य विकल्पाः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तुbut/and
तु:
Avyaya (अव्यय/discourse)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय
इमेthese
इमे:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
स्मृताःare remembered/are stated
स्मृताः:
Karta (कर्ता/subject complement)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (इमे) इत्यस्य विधेय