Shloka 61
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
सैन्धवो मुञ्जकेश्यश्च भिन्नामाधाद्द्विधा पुनः / नक्षत्रकल्पो वैतानस्तृतीयः संहिताविधिः
Transliteration
saindhavo muñjakeśyaśca bhinnāmādhāddvidhā punaḥ / nakṣatrakalpo vaitānastṛtīyaḥ saṃhitāvidhiḥ
Translation
ସୈନ୍ଧବ ଓ ମୁଞ୍ଜକେଶ୍ୟ ସେଇ ଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାକୁ ପୁନଃ ଦୁଇଭାଗରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ‘ନକ୍ଷତ୍ରକଳ୍ପ’ ଓ ‘ବୈତାନ’—ଏହା ତୃତୀୟ ସଂହିତାବିଧି।
Word by Word
सैन्धवःSaindhava
सैन्धवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसैन्धव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
मुञ्जकेश्यःMuñjakeśya
मुञ्जकेश्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुञ्ज + केश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (मुञ्ज-केश्यः = मुञ्जसदृशकेशः/मुञ्जकेशः) नाम
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
भिन्नाम्divided (one)
भिन्नाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootभिद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP) ‘भिन्न’; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आधात्placed/arranged
आधात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘आ-’ उपसर्ग
द्विधाinto two parts
द्विधा:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootद्विधा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण अव्यय (adverb)
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण अव्यय (adverb)
नक्षत्रकल्पःNakṣatra-kalpa
नक्षत्रकल्पः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनक्षत्र + कल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (नक्षत्राणां कल्पः)
वैतानःVaitāna
वैतानः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवैतान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम/विशेषणरूपेण
तृतीयःthe third
तृतीयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक
संहिताविधिःthe Saṃhitā-method/arrangement
संहिताविधिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंहिता + विधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (संहितायाः विधिः)