Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 112
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
गृहमेधिनस्त्वसंख्येयाः श्मशानान्याश्रयन्ति ते / अष्टाशीतिसहस्राणि निहिता उत्तरापथे
Transliteration
gṛhamedhinastvasaṃkhyeyāḥ śmaśānānyāśrayanti te / aṣṭāśītisahasrāṇi nihitā uttarāpathe
Translation
ଅସଂଖ୍ୟ ଗୃହମେଧିମାନେ ଶ୍ମଶାନକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି; ଅଷ୍ଟାଶୀତି ସହସ୍ର ଉତ୍ତରାପଥରେ ନିହିତ (ସ୍ଥିତ) ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Word by Word
गृह-मेधिनःhouseholders
गृह-मेधिनः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक) + मेधिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुष: ‘गृहमेधिनः’ (householders)
तुbut/indeed
तु:
वाक्य-सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
असंख्येयाःcountless
असंख्येयाः:
विशेषण (Adjectival to गृहमेधिनः)
TypeAdjective
Rootअसंख्येय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
श्मशानानिcremation grounds
श्मशानानि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootश्मशान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
आश्रयन्तिresort to/inhabit
आश्रयन्ति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootआ-√श्रि (धातु; √श्रि सेवायाम्)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
तेthey
ते:
कर्ता (Karta; resumptive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
अष्टा-शीति-सहस्राणिeighty-eight thousand
अष्टा-शीति-सहस्राणि:
कर्म/प्रमेय (Quantified count; with निहिताः)
TypeNoun
Rootअष्टा (प्रातिपदिक) + शीति (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; द्विगु-समास: 88,000
निहिताःare laid/placed
निहिताः:
क्रिया (Predicative; passive)
TypeVerb
Rootनिहित (कृदन्त; नि-√धा धातु, क्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मणि: ‘are placed/deposited’ (agreement may be with implied ‘(ते)’ or a masculine plural referent)
उत्तर-पथेin the northern region (Uttarāpatha)
उत्तर-पथे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक) + पथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुष: ‘उत्तरः पन्थाः’/‘उत्तरपथः’