Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 110
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
एवं संतत्य विच्छेदाद्वर्तयन्त्यायुगक्षयात् / अष्टाशीतिसहस्राणि प्रोक्तानि गृहमेधिनाम्
Transliteration
evaṃ saṃtatya vicchedādvartayantyāyugakṣayāt / aṣṭāśītisahasrāṇi proktāni gṛhamedhinām
Translation
ଏଭଳି ସନ୍ତତିର ବିଚ୍ଛେଦରୁ ଯୁଗକ୍ଷୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହା ଚାଲିଥାଏ; ଗୃହମେଧିମାନଙ୍କର ଅଷ୍ଟାଶୀତି ସହସ୍ର (ସଂଖ୍ୟା/ଭେଦ) କୁହାଯାଇଛି।
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb)
संतत्यin succession/continuously
संतत्य:
पूर्वकाल (Prior action; adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसंतत्य (अव्यय; √तन् धातु से)
Formअव्यय; क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive): ‘having continued/in succession’
विच्छेदात्from the break/cessation
विच्छेदात्:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeNoun
Rootविच्छेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादानार्थ (ablative)
वर्तयन्तिcontinue/maintain
वर्तयन्ति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवर्तय् (धातु; √वृत् + णिच्)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
आup to
आ:
अवधि (Limit marker)
TypeIndeclinable
Rootआ (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय; उपसर्ग/अवधि-सूचक (prefix/limit marker)
युग-क्षयात्from (i.e., until) the end of the age
युग-क्षयात्:
अपादान/अवधि (Ablative; limit/source)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक) + क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; तत्पुरुष: ‘युगस्य क्षयः’
अष्टा-शीति-सहस्राणिeighty-eight thousand
अष्टा-शीति-सहस्राणि:
कर्म/प्रमेय (Object/quantified count; with प्रोक्तानि)
TypeNoun
Rootअष्टा (प्रातिपदिक) + शीति (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; द्विगु-समास (संख्यासमास): ‘अष्टाशीतिः सहस्राणि’ = 88,000
प्रोक्तानिare stated/declared
प्रोक्तानि:
क्रिया (Predicative; ‘are said’)
TypeVerb
Rootप्रोक्त (कृदन्त; √वच् धातु, क्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; कर्मणि प्रयोगार्थ (passive sense)
गृह-मेधिनाम्of householders
गृह-मेधिनाम्:
सम्बन्ध (Genitive; of whom)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक) + मेधिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; तत्पुरुष: ‘गृहे मेधिनः’/‘गृहमेधिनः’ (householders)