Shloka 37
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
शेषशब्दः शिष्ट इति शेषं शिष्टं प्रचक्षते / मन्वन्तरेषु ये शिष्टा इह तिष्ठन्ति धार्मिकाः
Transliteration
śeṣaśabdaḥ śiṣṭa iti śeṣaṃ śiṣṭaṃ pracakṣate / manvantareṣu ye śiṣṭā iha tiṣṭhanti dhārmikāḥ
Translation
‘ଶେଷ’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ‘ଶିଷ୍ଟ’; ଯେଉଁମାନେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ଶିଷ୍ଟ କୁହାଯାଏ। ମନ୍ୱନ୍ତରମାନେ ଧାର୍ମିକ ଶିଷ୍ଟମାନେ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।
Word by Word
शेषशब्दःthe word ‘śeṣa’
शेषशब्दः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशेष + शब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शेषस्य शब्दः)
शिष्टः(means) ‘śiṣṭa’ (the learned/virtuous)
शिष्टः:
Predicate nominative (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootशिष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘शिष्ट’ इति संज्ञा-रूपेण
इतिthus; ‘…’
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/उद्धरणचिह्न)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/इति-प्रयोग (quotative particle)
शेषम्the remainder; the ‘śeṣa’
शेषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
शिष्टम्(as) ‘śiṣṭa’
शिष्टम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म-समनाधिकरण (object complement)
प्रचक्षतेthey call; they designate
प्रचक्षते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootचक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
मन्वन्तरेषुin the manvantaras
मन्वन्तरेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन
येwho; those who
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम
शिष्टाःthe learned/virtuous ones
शिष्टाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
तिष्ठन्तिremain; stand; exist
तिष्ठन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
धार्मिकाःrighteous
धार्मिकाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधार्मिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण