Shloka 34
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
स्मार्त्तो वर्णाश्रमाचारैर्यमैः सनियमैः स्मृतः / पूर्वेभ्यो वेदयित्वेह श्रौतं सप्तर्ष यो ऽब्रुवन्
Transliteration
smārtto varṇāśramācārairyamaiḥ saniyamaiḥ smṛtaḥ / pūrvebhyo vedayitveha śrautaṃ saptarṣa yo 'bruvan
Translation
ସ୍ମାର୍ତ୍ତ ଧର୍ମ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ-ଆଚାର, ଯମ ଓ ନିୟମ ରୂପେ ସ୍ମୃତିରେ କୁହାଯାଇଛି। ଏବଂ ଶ୍ରୌତ ଧର୍ମକୁ ଏଠାରେ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କୁ ବେଦୟିତ୍ୱା ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ ପ୍ରତିପାଦନ କଲେ।
Word by Word
स्मार्त्तःthe smārta (dharma)
स्मार्त्तः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्मार्त्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वर्णाश्रमाचारैःby the practices of varṇa and āśrama
वर्णाश्रमाचारैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवर्ण + आश्रम + आचार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः (वर्णाश्रमयोः आचाराः)
यमैःby restraints (yamas)
यमैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
स-नियमैःwith observances (niyamas)
स-नियमैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस (उपसर्ग/पूर्वपद) + नियम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; सहार्थक-समास (सह नियमैः = with observances)
स्मृतःis remembered/defined
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त) प्रयुक्तः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि भावः (is remembered/considered)
पूर्वेभ्यःto the former ones (ancients)
पूर्वेभ्यः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative) अथवा पञ्चमी (5th/Ablative), बहुवचन; अत्र दत्ते (to the ancients)
वेदयित्वाhaving informed
वेदयित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु) + णिच् + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund); णिजन्त (causative): ‘having informed’
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: here)
श्रौतंthe śrauta (dharma/rite)
श्रौतं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्रौत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सप्तर्षयःthe seven sages
सप्तर्षयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसप्त + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्विगु-समास (सप्त ऋषयः)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
अब्रुवन्said
अब्रुवन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद