चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे चतुर्युगाख्यानं नामैकत्रिंशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच युगेषु यास्तु जायन्ते प्रजास्ता मे निबोधत / आसुरी सर्पगान्धर्वा पैशाची यक्षराक्षसी
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde caturyugākhyānaṃ nāmaikatriṃśattamo 'dhyāyaḥ sūta uvāca yugeṣu yāstu jāyante prajāstā me nibodhata / āsurī sarpagāndharvā paiśācī yakṣarākṣasī
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ପୂର୍ବଭାଗର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅନୁଷଙ୍ଗପାଦରେ ‘ଚତୁର୍ୟୁଗାଖ୍ୟାନ’ ନାମକ ଏକତ୍ରିଂଶତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ସୂତ କହିଲେ—ୟୁଗେ ଯେଉଁ ପ୍ରଜା ଜନ୍ମେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ: ଆସୁରୀ, ସର୍ପ, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ପୈଶାଚୀ ଓ ଯକ୍ଷ-ରାକ୍ଷସୀ।