Shloka 6
Saṃkhyāvarta (संख्यावर्त्त): Commencement of Yajña at the Dawn of Tretāyuga
Devanagari script
पूर्वं स्वायंभुवे सर्गे तद्वक्ष्याम्यानुपूर्व्यतः / अन्तर्हितायां संध्यायां सार्द्धं कृतयुगेन तु
Transliteration
pūrvaṃ svāyaṃbhuve sarge tadvakṣyāmyānupūrvyataḥ / antarhitāyāṃ saṃdhyāyāṃ sārddhaṃ kṛtayugena tu
Translation
ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ତାହାକୁ ମୁଁ କ୍ରମେ କହିବି। ସନ୍ଧ୍ୟା ଅନ୍ତର୍ହିତ ହୋଇଥିବାବେଳେ କୃତଯୁଗ ସହିତ ଥିଲା।
Word by Word
पूर्वम्formerly, first
पूर्वम्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
स्वायंभुवेin (the time of) Svāyambhuva
स्वायंभुवे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषण (locative qualifier)
सर्गेin the creation
सर्गे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
तत्that (topic)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम
वक्ष्यामिI shall tell
वक्ष्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष?; actually उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदी
अनुपूर्व्यतःin due order, sequentially
अनुपूर्व्यतः:
Prakāra (प्रकार/रीति)
TypeIndeclinable
Rootअनुपूर्व्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘-तः’; क्रमवाचक क्रियाविशेषण
अन्तर्हितायाम्when (it was) concealed/withdrawn
अन्तर्हितायाम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअन्तर्हित (कृदन्त; √धा/√हि? past passive participle used adjectivally)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
संध्यायाम्in the twilight/junction period
संध्यायाम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
सार्द्धम्together with
सार्द्धम्:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसार्द्धम् (अव्यय/उपसर्गसदृश)
Formअव्यय; सहार्थक (prepositional adverb)
कृतयुगेनwith the Kṛta Yuga
कृतयुगेन:
Sahakāraka/Instrument (करण/सह)
TypeNoun
Rootकृतयुग (प्रातिपदिक: कृत + युग)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः ‘कृतं युगम्’
तुindeed, but
तु:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)