Shloka 22
Bhūtasarga-Prakaraṇa
Account of Elemental Creation from Avyakta to Mahat
Devanagari script
यस्माद्वृंहयत भावान् ब्रह्मा तेन निरुच्यते / आपूरयति यस्माच्च सर्वान् देहाननुग्रहैः
Transliteration
yasmādvṛṃhayata bhāvān brahmā tena nirucyate / āpūrayati yasmācca sarvān dehānanugrahaiḥ
Translation
ଯେହେତୁ ସେ ଭାବମାନଙ୍କୁ ବୃଂହିତ କରେ, ସେହିକାରଣେ ତାକୁ ‘ବ୍ରହ୍ମା’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏବଂ ଯେହେତୁ ସେ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସମସ୍ତ ଦେହକୁ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ।
Word by Word
यस्मात्because of which; from which
यस्मात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, पञ्चमी, एकवचन; relative pronoun
वृंहयतexpanded; caused to grow
वृंहयत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वृंह् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense implied by stem वृंहय- (causes to grow/expands)
भावान्beings/entities
भावान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेनtherefore; by that
तेन:
Karana/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, तृतीया, एकवचन
निरुच्यतेis explained/defined
निरुच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर् + √वच् (धातु)
Formलट् (Present), कर्मणि (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन
आपूरयतिfills; satisfies
आपूरयति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + √पॄ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
यस्मात्because of which
यस्मात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, पञ्चमी, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
देहान्bodies
देहान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
अनुग्रहैःby favors; by acts of grace
अनुग्रहैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअनुग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; साधन/हेतु-अर्थे