Shloka 45
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
इत्यादिलक्षणं श्रौतं धर्म सप्तर्षयो ऽब्रुवन् / परंपरागतं धर्म स्मार्त्तं चाचारलक्षणम्
Transliteration
ityādilakṣaṇaṃ śrautaṃ dharma saptarṣayo 'bruvan / paraṃparāgataṃ dharma smārttaṃ cācāralakṣaṇam
Translation
ଏପରି ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ଶ୍ରୌତ ଧର୍ମକୁ ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ କହିଲେ; ଏବଂ ପରମ୍ପରାଗତ, ଆଚାର-ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ସ୍ମାର୍ତ୍ତ ଧର୍ମକୁ ମଧ୍ୟ (ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ)।
Word by Word
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यर्थक निपात (quotative particle)
आदिand so on
आदि:
सम्बन्ध (Compound member/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formप्रातिपदिक-रूप (in compound); 'etc.'-अर्थे
लक्षणम्characterized by 'thus etc.'
लक्षणम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म, 2nd), एकवचन; समासः—इत्यादि लक्षणम् (अव्ययीभाव-सम्भाव्यः, परन्तु व्यवहारतः तत्पुरुषवत्)
श्रौतंVedic (śrauta)
श्रौतं:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootश्रौत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'धर्मम्')
धर्मम्dharma
धर्मम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म, 2nd), एकवचन
सप्तर्षयःthe seven sages
सप्तर्षयः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसप्त-ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता, 1st), बहुवचन; द्विगु-समास
अब्रुवन्said
अब्रुवन्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
परम्परागतम्handed down in succession
परम्परागतम्:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootपरम्परा-गत (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त, past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन; समासः—परम्परायां गतः (सप्तमी-तत्पुरुष)
धर्मम्dharma
धर्मम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म, 2nd), एकवचन
स्मार्त्तम्Smārta
स्मार्त्तम्:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्मार्त्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'धर्मम्')
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
आचारलक्षणम्characterized by conduct/practice
आचारलक्षणम्:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootआचार-लक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन; समासः—आचारस्य लक्षणम् (षष्ठी-तत्पुरुष); विशेषणम् (qualifying 'धर्मम्')