Shloka 69
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
तपसापि प्रसिद्धेन किंपुनर्मासचक्षुषा / अनुदेवपितॄनेते पितरो लौकिकाः स्मृताः
Transliteration
tapasāpi prasiddhena kiṃpunarmāsacakṣuṣā / anudevapitṝnete pitaro laukikāḥ smṛtāḥ
Translation
ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲୋକ ମଧ୍ୟ (ସେମାନଙ୍କୁ) ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ; ତେବେ ମାଂସଚକ୍ଷୁରେ କ’ଣ ଜଣାଯିବ? ଦେବପିତୃମାନଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ଏହି ପିତୃମାନେ ‘ଲୌକିକ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
Word by Word
तपसाby austerity
तपसा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (N), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
अपिeven/also
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अर्थक निपात (particle: also/even)
प्रसिद्धेनwell-known/renowned
प्रसिद्धेन:
विशेषण (Adjectival to तपसा)
TypeAdjective
Rootप्रसिद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सिध् (धातु) + क्त, प्र-उपसर्ग)
Formपुंलिङ्ग (M) / नपुंसक (N) (contextual), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त (well-known/attained)
किम्what
किम्:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनिपातवत् प्रश्नार्थक (interrogative particle in idiom)
पुनःthen/moreover
पुनः:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb/particle: moreover)
मासचक्षुषाwith month-long sight (limited vision)
मासचक्षुषा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootमास-चक्षुस् (प्रातिपदिक; components: मास + चक्षुस्)
Formनपुंसकलिङ्ग (N), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'month-eye' = limited vision)
अनुafter/along
अनु:
उपसर्ग (Preverb)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (preverb/adverb: after/along)
देवपितॄन्the divine Pitṛs
देवपितॄन्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootदेव-पितृ (प्रातिपदिक; components: देव + पितृ)
Formपुंलिङ्ग (M), द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन (Plural); कर्मधारय/तत्पुरुष-समास (determinative: 'divine fathers' = deified Pitṛs)
इतेthese two
इते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (M), प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन (Dual)
पितरःthe fathers/Pitṛs
पितरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (M), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
लौकिकाःworldly/pertaining to the human world
लौकिकाः:
विशेषण (Adjective to पितरः)
TypeAdjective
Rootलौकिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (M), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
स्मृताःare considered/are remembered as
स्मृताः:
विधेय (Predicate; passive)
TypeVerb
Rootस्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्मृ (धातु) + क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle used predicatively), पुंलिङ्ग (M), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)