Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana

Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”

ततो मामब्रवीद्ब्रह्मा सर्वलोकनमस्कृतः / कस्त्वं कुतो वा कि चेह तिष्ठसे वद मे विभो

tato māmabravīdbrahmā sarvalokanamaskṛtaḥ / kastvaṃ kuto vā ki ceha tiṣṭhase vada me vibho

ତାପରେ ସର୍ବଲୋକନମସ୍କୃତ ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ କହିଲେ— ‘ହେ ବିଭୋ, ତୁମେ କିଏ? କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? ଏଠି କାହିଁକି ଦଢ଼ିଆଛ? ମୋତେ କୁହ।’

tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (indeclinable adverb)
māmme
mām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormDvitīyā (Accusative), Ekavacana; 1st person pronoun
abravītsaid, spoke
abravīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
FormLaṅ-lakāra (Imperfect/Past), Prathama-puruṣa (3rd person), Ekavacana; parasmaipada
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (Nominative), Ekavacana
sarva-loka-namaskṛtaḥrevered by all worlds
sarva-loka-namaskṛtaḥ:
Viśeṣaṇa of karta (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक) + namaskṛta (प्रातिपदिक; √kṛ dhātu in kta with namas-)
FormPuṃliṅga, Prathamā (Nominative), Ekavacana; kta-participle ‘saluted’; samāsa: tatpuruṣa (sarvaiḥ lokaiḥ namaskṛtaḥ)
kaḥwho?
kaḥ:
Prashna (प्रश्न) / Karta (implicit)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (Nominative), Ekavacana; interrogative pronoun
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता) (in question)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPrathamā (Nominative), Ekavacana; 2nd person pronoun
kutaḥfrom where?
kutaḥ:
Apādāna (अपादान) (source in question)
TypeIndeclinable
Rootkutas (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (interrogative adverb)
or
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction/particle ( विकल्पार्थक )
kimwhat?
kim:
Prashna (प्रश्न) / Karma (implicit)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Prathamā/Dvitīyā (Nom/Acc) Ekavacana; interrogative pronoun
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चय)
ihahere
iha:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (deictic)
tiṣṭhaseyou stand / remain
tiṣṭhase:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
FormLaṭ-lakāra (Present), Madhyama-puruṣa (2nd person), Ekavacana; ātmanepada
vadatell, speak
vada:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvad (धातु)
FormLoṭ-lakāra (Imperative), Madhyama-puruṣa (2nd person), Ekavacana; parasmaipada
meto me / for me
me:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormCaturthī/Ṣaṣṭhī (Dative/Genitive), Ekavacana; enclitic pronoun
vibhoO mighty one
vibho:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvibhu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana (Vocative), Ekavacana