Adhyaya 26

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्व भागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे नीलकण्ठनामोत्पत्तिकथनं नाम पञ्चविंशतितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः महादेवस्य महात्म्यं प्रभुत्वं च महात्मनः / श्रोतुमिच्छामहे सम्यगैश्वर्यगुणविस्तरम्

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣରେ, ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ପୂର୍ବଭାଗର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅନୁଷଙ୍ଗପାଦରେ ‘ନୀଳକଣ୍ଠନାମୋତ୍ପତ୍ତିକଥନ’ ନାମକ ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ମହାତ୍ମା ମହାଦେବଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଐଶ୍ୱର୍ୟ-ଗୁଣବିସ୍ତାରକୁ ଆମେ ସମ୍ୟକ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ।

Verse 2

सूत उवाच पूर्वं त्रैलोक्यविजये विष्णुना समुदात्दृ तम् / बलिं बद्ध्वा महावीर्यं त्रैलोक्याधिपतिं पुरा

ସୂତ କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟବିଜୟ ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ଉଦାତ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ; ପୁରାତନ କାଳରେ ସେ ମହାବୀର୍ୟ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟାଧିପତି ବଳିଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଥିଲେ।

Verse 3

प्रनष्टेषु तु दैत्येषु प्रहृष्टे तु शचीपतौ / अथाजग्मुः प्रभुं द्रष्टुं सर्वे देवाः सनातनम्

ଦୈତ୍ୟମାନେ ନଶିଗଲେ ଓ ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ହର୍ଷିତ ହେଲେ; ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସନାତନ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନକୁ ଗଲେ।

Verse 4

यत्रास्ते विश्वरूपात्मा क्षीरोदस्य मसीपतः / सिद्धा ब्रह्मर्षयो यक्षा गन्धर्वाप्सरसां गणाः

ଯେଉଁଠାରେ କ୍ଷୀରୋଦ ସମୁଦ୍ରତଟେ ବିଶ୍ୱରୂପ ଆତ୍ମା ବିରାଜମାନ, ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ-ଅପ୍ସରାଗଣ ଥିଲେ।

Verse 5

नागा देवर्षयश्चैव नद्यः सर्वे च पर्वताः / अभिगम्य महात्मानं स्तुवन्ति पुरुषं हरिम्

ନାଗ, ଦେବର୍ଷି, ସମସ୍ତ ନଦୀ ଓ ପର୍ବତ—ସବୁ ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷ ହରିଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯାଇ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

Verse 6

त्वं धाता त्वं च कर्तासि त्वं लोकान्सृजसि प्रभो / त्वत्प्रसादाच्च कल्याणं प्राप्तं त्रैलोक्यमव्ययम्

ହେ ପ୍ରଭୋ! ତୁମେ ଧାତା, ତୁମେ କର୍ତ୍ତା, ତୁମେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କର; ତୁମ ପ୍ରସାଦରୁ ଅବ୍ୟୟ ତ୍ରିଲୋକୀ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଛି।

Verse 7

असुराश्च जिताः सर्वे बलिर्बद्धश्च वै त्वया / एवमुक्तः सुरैर्विष्णः सिद्धैश्च परमर्षिभिः

ତୁମେ ସମସ୍ତ ଅସୁରଙ୍କୁ ଜିତିଛ; ବଳିକୁ ମଧ୍ୟ ବାନ୍ଧିଛ। ଦେବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ପରମର୍ଷିମାନେ ଏଭଳି କହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 8

प्रत्युवाच तदा देवान् सर्वांस्तान्पुरुषोत्तमः / श्रूयतामभिधास्यामि कारणं सुरसत्तमाः

ତେବେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ— “ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଶୁଣ; କାରଣ ମୁଁ କହିବି।”

Verse 9

यः स्रष्टा सर्वभूतानां कालः कालकरः प्रभुः / येनाहं ब्रह्मणा सार्द्धं सृष्टा लोकाश्च मायया

ଯିଏ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ସ୍ରଷ୍ଟା, ସେଇ ପ୍ରଭୁ କାଳ ଓ କାଳକର; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା ସହ ମାୟାରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲି।

Verse 10

तस्यैव च प्रसादेन आदौ सिद्धत्वमागतः / पुरा तमसि चाव्यक्ते त्रैलोक्ये ग्रसिते मया

ତାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ଆଦିରେ ସିଦ୍ଧତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲି; ପୂର୍ବେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ତମସରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ ଗ୍ରସିତ ହୋଇଥିବାବେଳେ।

Verse 11

उदरस्थेषु भूतेषु त्वेको ऽहं शयित स्तदा / सहस्रशीर्षा भूत्वा च सहस्राक्षः सहस्रपात्

ସେତେବେଳେ ଉଦରସ୍ଥ ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଏକା ଶୟନ କରୁଥିଲି; ସହସ୍ରଶୀର୍ଷ, ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ସହସ୍ରପାଦ ହୋଇ।

Verse 12

शङ्खचक्रगदापाणिः शयितो विमलेंऽभसि / एतस्मिन्नन्तरे दूरात्पश्यामि ह्यमितप्रभम्

ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦା ଧାରଣ କରି ମୁଁ ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ଶୟନ କରୁଥିଲି; ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଦୂରରୁ ଅମିତପ୍ରଭାକୁ ମୁଁ ଦେଖୁଛି।

Verse 13

शतसूर्यप्रतीकाशं ज्वलन्तं स्वेन तेजसा / चतुर्वक्त्रं महायोगं पुरुषं काञ्चनप्रभम्

ସେ ନିଜ ତେଜରେ ଜ୍ୱଳିତ, ଶତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ପ୍ରକାଶମାନ; ଚତୁର୍ମୁଖ, ମହାଯୋଗୀ, କାଞ୍ଚନପ୍ରଭା ଧାରୀ ପୁରୁଷ ଥିଲେ।

Verse 14

कृष्णाजिनधरं देवं कमण्डलुविभूषितम् / निमेषान्तरमात्रेण प्राप्तो ऽसौ पुरुषोत्तमः

କୃଷ୍ଣାଜିନଧାରୀ ଓ କମଣ୍ଡଲୁରେ ବିଭୂଷିତ ସେ ଦେବଙ୍କୁ ସେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନିମେଷମାତ୍ରେ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 15

ततो मामब्रवीद्ब्रह्मा सर्वलोकनमस्कृतः / कस्त्वं कुतो वा कि चेह तिष्ठसे वद मे विभो

ତାପରେ ସର୍ବଲୋକନମସ୍କୃତ ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ କହିଲେ— ‘ହେ ବିଭୋ, ତୁମେ କିଏ? କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? ଏଠି କାହିଁକି ଦଢ଼ିଆଛ? ମୋତେ କୁହ।’

Verse 16

अहं कर्तास्मि लोकानां स्वयंभूर्विश्वतोमुखः / एवमुक्तस्तदा तेन ब्रह्मणाहमुवाच तम्

ସେ କହିଲେ— ‘ମୁଁ ଲୋକମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତା, ସ୍ୱୟଂଭୂ, ବିଶ୍ୱତୋମୁଖ।’ ବ୍ରହ୍ମା ଏଭଳି କହିଲେ, ତେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କହିଲି।

Verse 17

अहं कर्त्ता हि लोकानां संहर्ता च पुनः पुनः / एवं संभाषमाणौ तु परस्परजयैषिणौ

‘ମୁଁ ହିଁ ଲୋକମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତା, ଏବଂ ପୁନଃ ପୁନଃ ସଂହର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ।’ ଏଭଳି ଭାବେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ପରସ୍ପର ଜୟ ଆକାଂକ୍ଷାରେ କଥାହେଉଥିଲେ।

Verse 18

उत्तरां दिशमास्थाय ज्वालामद्राक्ष्व विष्ठिताम् / ज्वालां ततस्तामालोक्य विस्मितौ च तदानघाः

ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ଥିର ଥିବା ଜ୍ୱାଳାକୁ ଦେଖିଲେ। ସେହି ଜ୍ୱାଳାକୁ ଦେଖି ସେ ଦୁଇ ନିର୍ମଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।

Verse 19

तेजसा च बलेनाथ शार्वं ज्योतिः कृताञ्जली / वर्द्धमानां तदा ज्वालामत्यन्तपरमाद्भुताम्

ତେଜ ଓ ବଳ ସହିତ, କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ସେମାନେ ଶାର୍ବ ଜ୍ୟୋତିକୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ତେବେ ସେହି ଜ୍ୱାଳା ବଢ଼ି ବଢ଼ି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ହେଲା।

Verse 20

अभिदुद्राव तां ज्वालां ब्रह्मा चाहं च सत्वरौ / दिवं भूमिं च निर्भिद्य तिष्ठन्तं जवालमण्डलम्

ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମୁଁ—ଦୁହେଁ ତ୍ୱରାରେ ସେହି ଜ୍ୱାଳା ପାଖକୁ ଦୌଡ଼ିଲୁ। ସେ ଜ୍ୱାଳାମଣ୍ଡଳ ଦିବ ଓ ଭୂମିକୁ ଭେଦି ସ୍ଥିର ଥିଲା।

Verse 21

तस्या ज्वालस्य मध्ये तु पश्यावो विपुलप्रभम् / प्रादेशमात्रमव्यक्तं लिङ्गं परमदीप्तिमत्

ସେହି ଜ୍ୱାଳାର ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ଅତି ବିପୁଳ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ—ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ର, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ପରମଦୀପ୍ତିମାନ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖିଲୁ।

Verse 22

न च तत्काञ्चनं मध्ये नशैलं न च राजतम् / अनिर्देश्यमचिन्त्यं च लक्ष्यालक्ष्यं पुनः पुनः

ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ନ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ନ ପାଷାଣ, ନ ରଜତ। ସେ ଅନିର୍ଦେଶ୍ୟ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ—ପୁନଃପୁନଃ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ, ଅଲକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 23

ज्वालामालासहस्राढ्यं विस्मयं परमद्भुतम् / महता तेजसायुक्तं वर्दभमानंभृशन्तथा

ସହସ୍ର ଜ୍ୱାଲାମାଳାରେ ସମୃଦ୍ଧ ସେ ଦୃଶ୍ୟ ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିସ୍ମୟକର ଥିଲା; ମହାତେଜରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ୁଥିଲା।

Verse 24

ज्वालामालाततं न्यस्तं सर्वभूतभयङ्करम् / घोररूपिणमत्यर्थं भिन्दं तमिव रोदसी

ଜ୍ୱାଲାମାଳାରେ ଆବୃତ ସେ ରୂପ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା; ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ରୂପରେ ସେ ଯେନ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଭେଦି ଆକାଶ-ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ଚିରିଦେଉଥିଲା।

Verse 25

ततो मामब्रवीद्ब्रह्मा अधो गच्छ त्वमाशु वै / अन्तमस्य विजानीवो लिङ्गस्य तु महात्मनः

ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ କହିଲେ—‘ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ତଳକୁ ଯାଅ ଏବଂ ସେ ମହାତ୍ମା ଲିଙ୍ଗର ଅନ୍ତ ଜାଣ।’

Verse 26

अहमूर्ध्वं गमिष्यामि यावदन्तो ऽस्य दृश्यते / तदा तु समयं कृत्वा गत उर्द्ध्वमधश्च हि

‘ମୁଁ ଉପରକୁ ଯିବି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ଅନ୍ତ ଦେଖାଯାଏ।’ ଏମିତି ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରି, ଆମେ—ଏକ ଉପରକୁ ଓ ଏକ ତଳକୁ—ଗଲୁ।

Verse 27

ततो वर्षसहस्रं तु ह्यहं पुनरधो गतः / न पश्यामि च तस्यान्तं भीतश्चाहं ततो ऽभवम्

ତାପରେ ମୁଁ ହଜାର ବର୍ଷ ପୁଣି ତଳକୁ ଯାଇଲି; କିନ୍ତୁ ତାହାର ଅନ୍ତ ଦେଖିପାରିଲି ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ଭୟଭୀତ ହେଲି।

Verse 28

तथैव ब्रह्मा ह्यूध्व च न चान्तं तस्य लब्धवान् / समागतो मया सार्द्ध तत्रैव च महाभसि

ସେହିପରି ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଗଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ଅନ୍ତ ପାଇଲେ ନାହିଁ। ସେ ମୋ ସହିତ ସେଠାରେ ମହାପ୍ରଭାରେ ମିଶିଲେ।

Verse 29

ततो विस्मयमापन्नौ भीतौ तस्य महात्मनः / मायया मोहितौ तेन नष्टसंज्ञै व्यवस्थितौ

ତାପରେ ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ବିସ୍ମିତ ଓ ଭୀତ ହେଲୁ। ତାଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ସଞ୍ଜ୍ଞା ହରାଇ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲୁ।

Verse 30

ततो ध्यानरतौ तत्र चेश्वरं सर्वतोमुखम् / प्रभवं निधनं चैव लौकानां प्रभुमव्ययम्

ତାପରେ ଆମେ ସେଠାରେ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ, ସର୍ବତୋମୁଖ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲୁ। ସେଇ ଲୋକମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନିଧନ, ଅବ୍ୟୟ ପ୍ରଭୁ।

Verse 31

प्रह्वाञ्जलिपुटौ भूत्वा तस्मै शर्वाय शूलिने / महाभैरवनादाय भीमरूपाय दंष्ट्रिणे / अव्यक्तायाथ महते नमस्कारं प्रकुर्वहे

ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ନମି ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି, ସେଇ ଶର୍ବ, ଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ—ମହାଭୈରବନାଦୀ, ଭୀମରୂପୀ ଦଂଷ୍ଟ୍ରି—ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ମହାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲୁ।

Verse 32

नमो ऽस्तु ते लोकसुरेश देव नमो ऽस्तु ते भूतपते महात्मन् / नमो ऽस्तु ते शाश्वतसिद्धयोगिने नमोस्तु ते सर्वजगत्प्रतिष्ठित

ହେ ଦେବ, ଲୋକସୁରେଶ! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ମହାତ୍ମନ୍, ଭୂତପତେ! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଶାଶ୍ୱତ ସିଦ୍ଧଯୋଗୀ! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ସର୍ବଜଗତର ପ୍ରତିଷ୍ଠା! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 33

परमेष्ठी परं ब्रह्म त्वक्षरं परमं पदम् / ज्येष्ठस्त्वं वामदेवश्च रुद्रः स्कन्दः शिवः प्रभुः

ହେ ପରମେଷ୍ଠୀ! ତୁମେ ହି ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ, ତୁମେ ହି ଅକ୍ଷର ଓ ପରମ ପଦ। ତୁମେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ବାମଦେବ, ରୁଦ୍ର, ସ୍କନ୍ଦ, ଶିବ, ପ୍ରଭୁ।

Verse 34

त्वं य५स्त्वं वषट्कारस्त्वमोङ्कारः परन्तपः / स्वाहाकारो नमस्कारः संस्कारः सर्वकर्मणाम्

ତୁମେ ହି ଯଜ୍ଞ, ତୁମେ ହି ବଷଟ୍କାର; ହେ ପରନ୍ତପ, ତୁମେ ହି ଓଂକାର। ତୁମେ ହି ସ୍ୱାହାକାର, ନମସ୍କାର ଓ ସମସ୍ତ କର୍ମର ସଂସ୍କାର।

Verse 35

स्वधाकारश्च यज्ञश्च व्रतानि नियमास्तथा / वेदा लोकाश्च देवाश्च भगवानेव सर्वशः

ତୁମେ ହି ସ୍ୱଧାକାର ଓ ଯଜ୍ଞ; ବ୍ରତ ଓ ନିୟମ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହି। ବେଦ, ଲୋକ ଓ ଦେବତା—ସବୁଠାରେ ତୁମେ ହି ଭଗବାନ।

Verse 36

आकाशस्य च शब्दस्त्वंभूतानां प्रभवाप्ययः / भूमौ गन्धो रसश्चाप्सु तेजोरूपं महेश्वरः

ଆକାଶର ଶବ୍ଦ ତୁମେ ହି; ଭୂତମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଲୟ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହି। ପୃଥିବୀରେ ଗନ୍ଧ, ଜଳରେ ରସ, ତେଜର ରୂପ—ହେ ମହେଶ୍ୱର—ତୁମେ ହି।

Verse 37

वायोः स्पर्शश्च देवेश वपुश्चन्द्रमसस्तथा

ହେ ଦେବେଶ! ବାୟୁର ସ୍ପର୍ଶ ତୁମେ ହି; ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଦୀପ୍ତିମୟ ବପୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହି।

Verse 38

बुद्धौ ज्ञानं च देवेश प्रकृतेर्बीजमेव च

ହେ ଦେବେଶ! ବୁଦ୍ଧିରେ ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ଏହାହିଁ ପ୍ରକୃତିର ବୀଜ ମଧ୍ୟ।

Verse 39

संहर्त्ता सर्वलोकानां कालो मृत्युमयोंऽतकः / त्वं धारयसि लोकांस्त्रींस्त्वमेव सृजसि प्रभो

ହେ ପ୍ରଭୁ! ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସଂହାରକ, ମୃତ୍ୟୁମୟ କାଳ—ଅନ୍ତକ; ତୁମେ ତ୍ରିଲୋକକୁ ଧାରଣ କର ଏବଂ ତୁମେହିଁ ସୃଷ୍ଟି କର।

Verse 40

पूर्वेण वदनेन त्वमिन्द्रत्वं प्रकरोषि वै / दक्षिणेन तु वक्त्रेण लोकान्संक्षिपसे पुनः

ତୁମ ପୂର୍ବ ମୁଖରେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ୱ ପ୍ରକାଶ କର; ଦକ୍ଷିଣ ମୁଖରେ ପୁନଃ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରି ଲୟ କର।

Verse 41

पश्चिमेन तु वक्त्रेण वरुणस्थो न संशयः / उत्तरेण तु वक्त्रेण सोमस्त्वं देवसत्तमः

ପଶ୍ଚିମ ମୁଖରେ ତୁମେ ବରୁଣସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଉତ୍ତର ମୁଖରେ, ହେ ଦେବସତ୍ତମ, ତୁମେ ସୋମ।

Verse 42

एकधा बहुधा देव लोकानां प्रभवाप्ययः / आदित्या वसवो रुद्रा मरुतश्च सहाश्विनः

ହେ ଦେବ! ଏକ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ବହୁରୂପ; ଲୋକମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଲୟ ତୁମଠାରୁ। ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ମରୁତ ଓ ଅଶ୍ୱିନ—ସବୁ ତୁମେହିଁ।

Verse 43

साध्या विद्याधरा नागाश्चारणाश्च तपोधनाः / वालखिल्या महात्मानस्तपः सिद्धाश्च सुव्रताः

ସାଧ୍ୟ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗ, ଚାରଣ ଓ ତପୋଧନମାନେ; ଏବଂ ବାଲଖିଲ୍ୟ ମହାତ୍ମା, ତପଃସିଦ୍ଧ ଓ ସୁବ୍ରତମାନେ ମଧ୍ୟ (ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି)।

Verse 44

त्वत्तः प्रसूता देवेश ये चान्ये नियतव्रताः / उमा सीता सिनीवाली कुहूर्गायत्र्य एव च

ହେ ଦେବେଶ! ତୁମଠାରୁ ହିଁ ଅନ୍ୟ ନିୟତବ୍ରତ ଶକ୍ତିମାନେ ଜନ୍ମିଲେ—ଉମା, ସୀତା, ସିନୀବାଳୀ, କୁହୂ ଓ ଗାୟତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ।

Verse 45

लक्ष्मीः कीर्त्तिर्धृतिर्मेधा लज्जा कान्तिर्वपुः स्वधा / तुष्टिः पुष्टिः क्रिया चैव वाचां देवी सरस्वती / त्वत्तः प्रसूता देवेश संध्या रात्रिस्तथैव च

ହେ ଦେବେଶ! ଲକ୍ଷ୍ମୀ, କୀର୍ତ୍ତି, ଧୃତି, ମେଧା, ଲଜ୍ଜା, କାନ୍ତି, ବପୁ, ସ୍ୱଧା; ତୁଷ୍ଟି, ପୁଷ୍ଟି, କ୍ରିୟା ଓ ବାଣୀର ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ; ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ରାତ୍ରି—ଏ ସବୁ ତୁମଠାରୁ ହିଁ ଜନ୍ମିଲା।

Verse 46

सूर्यायुतानामयुतप्रभाव नमो ऽस्तु ते चन्द्रसहस्रगौर / नमो ऽस्तु ते वज्रपिनाकधारिणे नमोस्तु ते देव हिरण्यवाससे

ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅୟୁତମାନଙ୍କ ସମ ଅୟୁତପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ସହସ୍ର ଚନ୍ଦ୍ର ସମ ଗୌରବର୍ଣ୍ଣ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ବଜ୍ର ଓ ପିନାକ ଧାରୀ; ହେ ଦେବ, ହିରଣ୍ୟବାସସେ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 47

नमोस्तु ते भस्मविभूषिताङ्ग नमो ऽस्तु ते कामशरीरनाशन / नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यरेतसे नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यवाससे

ଭସ୍ମରେ ବିଭୂଷିତ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। କାମଦେହ ନାଶକ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଦେବ, ହିରଣ୍ୟରେତସେ (ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣବୀର୍ୟଶାଳୀ) ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଦେବ, ହିରଣ୍ୟବାସସେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 48

नमो ऽस्तु ते देव हिरण्ययोने नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यनाभ / नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यरेतसे नमो ऽस्तु ते नेत्रसहस्रचित्र

ହେ ଦେବ! ହିରଣ୍ୟଯୋନି, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଦେବ! ହିରଣ୍ୟନାଭ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଦେବ! ହିରଣ୍ୟରେତସ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ସହସ୍ର ନେତ୍ରରେ ବିଚିତ୍ର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 49

नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यवर्ण नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यकेश / नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यवीर नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यदायिने

ହେ ଦେବ! ହିରଣ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଦେବ! ହିରଣ୍ୟକେଶ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଦେବ! ହିରଣ୍ୟବୀର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଦେବ! ହିରଣ୍ୟଦାୟିନେ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 50

नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यनाथ नमो ऽश्तुते देव हिरण्यनाद / नमो ऽस्तु ते देव पिनाकपाणे नमो ऽश्तुते ते शङ्कर नीलकण्ठ

ହେ ଦେବ! ହିରଣ୍ୟନାଥ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଦେବ! ହିରଣ୍ୟନାଦ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଦେବ! ପିନାକପାଣେ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଶଙ୍କର! ନୀଳକଣ୍ଠ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 51

एवं संस्तूयमानस्तु व्यक्तो भूत्वा महामतिः / देवदेवो जगद्योनिः सूर्य कोटिसमप्रभः

ଏଭଳି ସଂସ୍ତୁତି ହେଉଥିବାବେଳେ ସେ ମହାମତି ଦେବଦେବ ପ୍ରକଟ ହେଲେ—ଜଗତର ଯୋନି, କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ପ୍ରଭାବାନ।

Verse 52

आबभाषे कृपाविष्टो महादेवो महाद्युतिः / वक्त्रकोटिसहस्रेण ग्रसमान इवांबरम्

କୃପାରେ ଆବିଷ୍ଟ ମହାଦ୍ୟୁତି ମହାଦେବ କହିଲେ—ମନେ ହେଲା କୋଟି ସହସ୍ର ମୁଖରେ ଆକାଶକୁ ଗ୍ରସୁଛନ୍ତି।

Verse 53

कंबुग्रीवः सुज ठरो नानाभूषणभूषितः / नानारत्नविचित्राङ्गो नानामाल्यानुलेपनः

ଶଙ୍ଖସଦୃଶ ଗ୍ରୀବାଧାରୀ, ସୁଗଠିତ, ନାନାଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ; ନାନାରତ୍ନରେ ବିଚିତ୍ର ଅଙ୍ଗ, ନାନାମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଲେପନରେ ଶୋଭିତ।

Verse 54

पिनाकपाणिर्भगवान्सुरपूज्यस्त्रिशूलधृक् / व्यालय ज्ञोपवीती च सुराणामभयङ्करः

ପିନାକ ଧନୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ଭଗବାନ, ସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜ୍ୟ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ; ସର୍ପକୁ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଭାବେ ଧାରଣ କରି, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦେଇଥିଲେ।

Verse 55

दुन्दुभिस्वरनिर्घोषः पर्जन्यनिनदोपमः / मुक्तो हासस्तदा तेन सर्वमापूरयञ्जगत्

ଦୁନ୍ଦୁଭିର ସ୍ୱର ପରି ଗମ୍ଭୀର ନିର୍ଘୋଷ, ପର୍ଜନ୍ୟ ଗର୍ଜନ ସମ; ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ମୁକ୍ତ ହାସ୍ୟ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ପୂରିଦେଲା।

Verse 56

तेन शब्देन महता चावां भीतौ महात्मनः / अथोवाच महादेवः प्रीतो ऽहं सुरसत्तमौ

ସେଇ ମହାଶବ୍ଦରେ, ହେ ମହାତ୍ମନ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଭୀତ ହେଲୁ। ତାପରେ ମହାଦେବ କହିଲେ—ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠଦ୍ୱୟ, ମୁଁ ପ୍ରୀତ।

Verse 57

पश्यतां च महायोगं भयं सर्व प्रमुच्यताम् / युवां प्रसूतौ गात्रेभ्यो मम पूर्वं सनातनौ

ମୋର ଏହି ମହାଯୋଗକୁ ଦେଖ; ସମସ୍ତ ଭୟ ଛାଡ଼। ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମୋ ଗାତ୍ରରୁ ପୂର୍ବେଇ ପ୍ରସୂତ, ସନାତନ।

Verse 58

यं मे दक्षिणो बाहुर्ब्रह्मा लोकपितामहः / वामो बाहुश्च मे विष्णुर्नित्यं युद्धेष्वनिर्जितः

ମୋର ଦକ୍ଷିଣ ବାହୁ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା; ମୋର ବାମ ବାହୁ ବିଷ୍ଣୁ—ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ସଦା ଅଜେୟ।

Verse 59

प्रीतो ऽहं युवयोः सम्यग्वरं दद्यां यथैप्सितम् / ततः प्रहृष्टमनसौ प्रणतौ पादयोः प्रभोः

ମୁଁ ତୁମ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କୁ ନେଇ ସମ୍ୟକ୍ ପ୍ରସନ୍ନ; ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ସେପରି ବର ଦେବି। ତାପରେ ସେମାନେ ହର୍ଷିତ ମନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଦରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 60

अब्रूतां च महादेवं प्रसादाभिमुखं स्थितम् / यदि प्रीतिः समुत्पन्ना यदि देयो वरश्च ते / भक्तिर्भवतु नौ नित्यं त्वयि देव सुरेश्वर

ପ୍ରସାଦମୁଖ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସେମାନେ କହିଲେ—ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରୀତି ଜାଗିଛି, ଯଦି ବର ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ହେ ଦେବ ସୁରେଶ୍ୱର, ଆପଣଙ୍କୁ ନେଇ ଆମର ଭକ୍ତି ନିତ୍ୟ ରହୁ।

Verse 61

देवदेव उवाच एवमस्तु महाभागौ सृजतां विपुलाः प्रजाः / एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवातरधाद्विभुः

ଦେବଦେବ କହିଲେ—ଏଭଳି ହେଉ, ହେ ମହାଭାଗଦ୍ୱୟ; ବିପୁଳ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କର। ଏମିତି କହି ସେ ବିଭୁ ଭଗବାନ ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 62

एष एव मयोक्तो वः प्रभावस्तस्य धीमतः / एतद्धि परमं ज्ञानमव्यक्तं शिवसंज्ञितम्

ଏହି ହେଉଛି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଥିବା ସେ ଧୀମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବ; ଏହିଟି ହିଁ ପରମ ଜ୍ଞାନ—ଅବ୍ୟକ୍ତ, ‘ଶିବ’ ନାମରେ ପରିଚିତ।

Verse 63

एतत्सूक्ष्ममचिन्त्यं च पश्यन्ति ज्ञ३नचक्षुषः / तस्मै देवाधिदेवाय नमस्कारं प्रकुर्महे / महादेव नमस्ते ऽस्तु महेश्वर नमो ऽस्तु ते

ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁଧାରୀମାନେ ଦେଖନ୍ତି। ସେହି ଦେବାଧିଦେବଙ୍କୁ ଆମେ ନମସ୍କାର କରୁ। ହେ ମହାଦେବ, ନମସ୍କାର; ହେ ମହେଶ୍ୱର, ପ୍ରଣାମ।

Verse 64

सूत उवाच एतच्छ्रुत्वा गताः सर्वे सुराः स्वं स्वं निवेशनम् / नमस्कारं प्रकुर्वाणाः शङ्कराय महात्मने

ସୂତ କହିଲେ—ଏହା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଜ ନିଜ ନିବାସକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ।

Verse 65

इमं स्तवं पठिद्यस्तु चेश्वरस्य महात्मनः / कामांश्च लभते सर्वान् पापेभ्यश्च प्रमुच्यते

ଯେ କେହି ମହାତ୍ମା ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଏହି ସ୍ତବକୁ ପଢ଼େ, ସେ ସମସ୍ତ କାମନା ପାଏ ଏବଂ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 66

एतत्सर्वं तदा तेन न विष्णुना प्रभविष्णुना / महादेवप्रसादेन ह्युक्तं ब्रह्म सनातनम् / एतद्वः सर्वमाख्यातं मया माहेश्वरं बलम्

ଏହି ସବୁ ତେବେ ପ୍ରଭବିଷ୍ଣୁ ବିଷ୍ଣୁ କହିନଥିଲେ; ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମ ଏହା କହିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ମାହେଶ୍ୱର ବଳ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିଦେଲି।