Shloka 8
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
ध्रुवस्य मनसा चासौ सर्वते ज्योतिषां गणः / सूर्याचन्द्रमसौ तारा नक्षत्राणि ग्रहैः सह
Transliteration
dhruvasya manasā cāsau sarvate jyotiṣāṃ gaṇaḥ / sūryācandramasau tārā nakṣatrāṇi grahaiḥ saha
Translation
ଧ୍ରୁବଙ୍କ ମନସ୍କ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ସମସ୍ତ ଜ୍ୟୋତିଷମାନଙ୍କ ଗଣ—ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରା, ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଗ୍ରହ ସହ—ଭ୍ରମଣ କରେ।
Word by Word
ध्रुवस्यof Dhruva
ध्रुवस्य:
सम्बन्ध (Sambandha: of Dhruva)
TypeNoun
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
मनसाby (his) mind/will
मनसा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Sambandha/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
असौthat (Dhruva)
असौ:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; दूरनिर्देश
सर्वेall
सर्वे:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेthose
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ज्योतिषाम्of the luminaries
ज्योतिषाम्:
सम्बन्ध (Sambandha: of luminaries)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
गणःthe group/host
गणः:
कर्ता/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सूर्य-चन्द्रमसौthe Sun and the Moon
सूर्य-चन्द्रमसौ:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + चन्द्रमस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व
ताराःthe stars
ताराः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
नक्षत्राणिthe nakṣatras/asterisms
नक्षत्राणि:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ग्रहैःwith the planets
ग्रहैः:
सहकारक/साधन (Instrument/Association)
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
सहtogether with
सह:
सम्बन्ध (Association)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (with)