Shloka 30
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
वस्वौकसारा माहेन्द्री पुरी हेमपरिष्कृता / दक्षिणेन पुनर्मेरोर्मानसस्यैव मूर्द्धनि
Transliteration
vasvaukasārā māhendrī purī hemapariṣkṛtā / dakṣiṇena punarmerormānasasyaiva mūrddhani
Translation
ବସ୍ୱୌକସାରା ନାମକ ମାହେନ୍ଦ୍ରୀ ପୁରୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଅଲଙ୍କୃତ; ସେହି ପୁରୀ ପୁନର୍ମେରୁର ଦକ୍ଷିଣେ, ମାନସ ପର୍ବତର ଶିଖରେ ଅବସ୍ଥିତ।
Word by Word
वस्वौकसाराhaving the essence/wealth of the Vasus’ abode
वस्वौकसारा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवसु-ओकस्-सार (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण—पुरी इति
माहेन्द्रीbelonging to Mahendra (Indra)
माहेन्द्री:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमाहेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण—पुरी इति
पुरीcity
पुरी:
Karta/Ādhāra (कर्ता/आधार—वर्ण्यवस्तु)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हेमपरिष्कृताadorned with gold
हेमपरिष्कृता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहेम-परिष्कृत (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), √कृ (धातु) उपसर्ग-परि; विशेषण—पुरी
दक्षिणेनto the south (on the southern side)
दक्षिणेन:
Adhikaraṇa (अधिकरण—देश)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; अव्ययीभावार्थे—‘to the south/by the southern side’
पुनःagain; further
पुनः:
Sambandha/Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
मेरोःof Meru
मेरोः:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
मानसस्यof Mānas(a) (lake/region)
मानसस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
एवindeed; just
एव:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) — emphasis
मूर्द्धनिon the summit/top
मूर्द्धनि:
Adhikaraṇa (अधिकरण—स्थान)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन