Shloka 3
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
पर्यासपरिमाणं तु चन्द्रादित्यौ प्रकाशतः / पर्यास्तात्पारिमाण्येन भूमेस्तुल्यं दिवं स्मृतम्
Transliteration
paryāsaparimāṇaṃ tu candrādityau prakāśataḥ / paryāstātpārimāṇyena bhūmestulyaṃ divaṃ smṛtam
Translation
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଲୋକ ଯେତେ ପରିଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପେ, ସେହି ପରିମାଣ ଅନୁସାରେ ଦିବ (ଆକାଶ) କୁ ଭୂମି ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ କରାଯାଇଛି।
Word by Word
पर्यास-परिमाणम्measure of circumference/extent
पर्यास-परिमाणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपर्यास (प्रातिपदिक) + परिमाण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
चन्द्र-अदित्यौthe moon and the sun
चन्द्र-अदित्यौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
प्रकाशतःin terms of light/brightness
प्रकाशतः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रकाशतः (अव्यय)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival/causal adverb: 'by/through light, in terms of brightness')
पर्यस्तात्from the encircling (extent)
पर्यस्तात्:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootपर्यस्त (कृदन्त, √अस्/√स्था with परि-; lexical)
Formतसिल्/पञ्चमी-अर्थे अव्यय (from the surrounding/encircling)
पारिमाण्येनby measurement
पारिमाण्येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपारिमाण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; 'by measure/measurement'
भूमेःof the earth
भूमेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तुल्यम्equal, comparable
तुल्यम्:
Pratipatti (प्रत्यय/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतुल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; predicative adjective
दिवम्heaven, sky
दिवम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
स्मृतम्is considered/remembered
स्मृतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) used predicatively; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन