Shloka 20
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
संस्थितिर्विहिता सर्वा येषु तिष्ठन्ति जन्तवः / एतदण्डकपालस्य प्रमाणं परिकीर्त्तितम्
Transliteration
saṃsthitirvihitā sarvā yeṣu tiṣṭhanti jantavaḥ / etadaṇḍakapālasya pramāṇaṃ parikīrttitam
Translation
ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ସ୍ଥିତି ବିଧିତ; ଏହା ଅଣ୍ଡକପାଳ (ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ-ଆବରଣ)ର ପ୍ରମାଣ ବୋଲି କୁହାଗଲା।
Word by Word
saṃsthitiḥarrangement/structure
saṃsthitiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃsthiti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा-विभक्ति (nominative, 1st), एकवचन (singular)
vihitāordained/established
vihitā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi + √dhā (धा) (धातु) → vihita (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), ‘ordained/established’
sarvāentire/all
sarvā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (सर्व) (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘all/entire’
yeṣuin which
yeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyad (यद्) (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (m/n), सप्तमी-विभक्ति (locative, 7th), बहुवचन (plural)
tiṣṭhantistand/abide
tiṣṭhanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (स्था) (धातु)
Formलट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)
jantavaḥcreatures/beings
jantavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjantu (जन्तु) (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), बहुवचन (plural)
etatthis
etat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootetad (एतद्) (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (nom/acc), एकवचन; ‘this’ (used as determiner)
aṇḍa-kapālasyaof the cosmic-egg shell
aṇḍa-kapālasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootaṇḍa (अण्ड) + kapāla (कपाल) (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (genitive, 6th), एकवचन; नपुंसकलिङ्ग (aṇḍa) + नपुंसकलिङ्ग (kapāla); ‘of the shell of the egg/cosmic egg’
pramāṇammeasure/dimension
pramāṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpramāṇa (प्रमाण) (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘measure/dimension’
parikīrttitamhas been proclaimed
parikīrttitam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpari + √kīrt (कीर्त्) (धातु) → parikīrtita (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP), कर्मणि-प्रयोगार्थ (passive sense): ‘has been proclaimed’