Shloka 124
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
शरद्वसंतयोर्मध्यं विषुवत्परिभाव्यते / अहोरात्रे कलाश्चैव समं सोमः समश्नुते
Transliteration
śaradvasaṃtayormadhyaṃ viṣuvatparibhāvyate / ahorātre kalāścaiva samaṃ somaḥ samaśnute
Translation
ଶରଦ ଓ ବସନ୍ତର ମଧ୍ୟକାଳକୁ ‘ବିଷୁବତ୍’ ବୋଲି ଭାବାଯାଏ। ସେତେବେଳେ ଦିନ-ରାତିର କଳା ସମାନ ହୁଏ, ଏବଂ ସୋମ (ଚନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟ ସମତା ପାଏ।
Word by Word
शरद्-वसंतयोःof autumn and spring
शरद्-वसंतयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootशरद् (प्रातिपदिक) + वसंत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), द्विवचन; द्वन्द्व-समासः (शरच्च वसंतश्च)
मध्यम्the middle/mean point
मध्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
विषुवत्as the equinox
विषुवत्:
Upapada (उपपद/उपमान)
TypeNoun
Rootविषुवत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अव्ययवत् प्रयोगः (as equinox)
परिभाव्यतेis contemplated/considered
परिभाव्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + भू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), कर्मणि प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
अहोरात्रेday and night
अहोरात्रे:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक) + रात्रि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; द्वन्द्व-समासः (अहश्च रात्रिश्च)
कलाःparts/portions (digits)
कलाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
समम्equally
समम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (equally)
सोमःthe Moon (Soma)
सोमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
समश्नुतेattains/enjoys
समश्नुते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + अश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन