Shloka 11
Naimiṣa-satra Praśna–Prativacana
The Sages’ Questions at Naimiṣa and Sūta’s Reply
Devanagari script
कल्माषपादो नृपतिर्यत्र शक्रश्च शक्तिना / यत्र वैरं समभवद्विश्वामित्रवसिष्ठयोः
Transliteration
kalmāṣapādo nṛpatiryatra śakraśca śaktinā / yatra vairaṃ samabhavadviśvāmitravasiṣṭhayoḥ
Translation
ଯେଉଁଠାରେ କଲ୍ମାଷପାଦ ନାମକ ନୃପତି ଥିଲେ ଏବଂ ଶକ୍ତି କାରଣରୁ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ; ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର-ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୈର ଜନ୍ମ ନେଲା।
Word by Word
कल्माषपादःKalmāṣapāda (name of a king)
कल्माषपादः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकल्माषपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; व्यक्तिनाम; बहुव्रीहि (कल्माषौ पादौ यस्य)
नृपतिःking
नृपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक: नृ + पति)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अप्पोजिशन (to ‘कल्माषपादः’)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formसम्बन्ध/देशवाचक अव्यय (relative adverb: where)
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
शक्तिनाby power/with power
शक्तिना:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formसम्बन्ध/देशवाचक अव्यय (relative adverb: where)
वैरम्enmity
वैरम्:
Karta (कर्ता; as subject of ‘समभवत्’)
TypeNoun
Rootवैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
समभवत्arose/came to be
समभवत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootसम् + भू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
विश्वामित्रवसिष्ठयोःbetween Viśvāmitra and Vasiṣṭha
विश्वामित्रवसिष्ठयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र-वसिष्ठ (प्रातिपदिक-द्वन्द्व)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (Viśvāmitra and Vasiṣṭha)