Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 53
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
शाल्मलस्य तु विस्ताराद्द्विगुणेन समन्ततः / सप्तैव च गिरींस्तत्र वर्ण्यमानान्निबोधत
Transliteration
śālmalasya tu vistārāddviguṇena samantataḥ / saptaiva ca girīṃstatra varṇyamānānnibodhata
Translation
ଶାଲ୍ମଲଦ୍ୱୀପର ବିସ୍ତାରଠାରୁ ଏହା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦ୍ୱିଗୁଣ ବିସ୍ତୃତ। ସେଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେବାକୁ ଥିବା ସାତଟି ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣ।
Word by Word
शाल्मलस्यof Śālmala
शाल्मलस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootशाल्मल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
विस्तारात्from the extent
विस्तारात्:
Apadana (अपादान/From)
TypeNoun
Rootविस्तार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
द्विगुणेनby double (measure)
द्विगुणेन:
Karana (करण/Instrument/Measure)
TypeAdjective
Rootद्वि + गुण (प्रातिपदिक)
Formद्विगु समास (द्वौ गुणौ यस्य/द्विगुण); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘by double (measure)’
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण ‘on all sides’
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण/Numeral qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; (here) द्वितीया बहुवचनार्थे ‘seven’ (qualifying गिरीन्)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
गिरीन्mountains
गिरीन्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Adverbial location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb) ‘there’
वर्ण्यमानान्being described
वर्ण्यमानान्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Root√वर्ण् (धातु) + यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकर्मणि कृदन्त (passive present participle, यमान); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘being described’ (qualifying गिरीन्)
निबोधतunderstand/know
निबोधत:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootनि-√बुध् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद