Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 133
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
उखास्थमग्निसंयोगादुद्रिक्तं दृश्यते यथा / महोदधिगतं तोयं स्वत उद्रिच्यते तथा
Transliteration
ukhāsthamagnisaṃyogādudriktaṃ dṛśyate yathā / mahodadhigataṃ toyaṃ svata udricyate tathā
Translation
ଉଖାସ୍ଥ ଅଗ୍ନି-ସଂଯୋଗରେ ଯେପରି ଦ୍ରବ୍ୟ ଉଦ୍ରିକ୍ତ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ମହୋଦଧିଗତ ଜଳ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱତଃ ଉଦ୍ରିଚ୍ୟତେ।
Word by Word
उखा-स्थम्situated in a pot
उखा-स्थम्:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootउखा (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; विशेषणम् (for agni/udriktaṃ); सप्तमी-तत्पुरुष (‘situated in a pot’)
अग्नि-संयोगात्from contact with fire
अग्नि-संयोगात्:
Apadana (अपादान/Ablative-cause)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + संयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘from contact with fire’)
उद्रिक्तम्swollen/raised
उद्रिक्तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootउद्रिक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √द्रिच्/द्रिच् ‘to rise/swell’ with उद्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)
दृश्यतेis seen/appears
दृश्यते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)
यथाjust as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानवाचक अव्यय (comparative: as/just as)
महा-उदधि-गतम्situated in the great ocean
महा-उदधि-गतम्:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + उदधि (प्रातिपदिक) + गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; विशेषणम् (for toyaṃ); तत्पुरुषः (in the great ocean + ‘gone/situated’)
तोयम्water
तोयम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
स्वतःof itself
स्वतः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्वतः (अव्यय)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (from itself)
उद्रिच्यतेswells/rises
उद्रिच्यते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootद्रिच्/द्रिच् (धातु) + उद् (उपसर्ग)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)
तथाso/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (so/likewise)