Shloka 9
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
महीमण्डलमध्येन प्रविष्टे ते महोदधिम् / कैलासाद्दक्षिणे प्राच्यां शिवसत्त्वौषधिं गिरिम्
Transliteration
mahīmaṇḍalamadhyena praviṣṭe te mahodadhim / kailāsāddakṣiṇe prācyāṃ śivasattvauṣadhiṃ girim
Translation
ସେମାନେ ଭୂମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କରି ମହୋଦଧିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ କୈଲାସର ଦକ୍ଷିଣ-ପ୍ରାଚ୍ୟେ ଶିବସତ୍ତ୍ୱ ଔଷଧିଯୁକ୍ତ ଗିରିକୁ ଦେଖିଲେ।
Word by Word
मही-मण्डल-मध्येनthrough the middle of the earth-region
मही-मण्डल-मध्येन:
Karaṇa (करणम्)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) विभक्ति, एकवचन; समासः—महीमण्डलस्य मध्येन (षष्ठी-तत्पुरुष)
प्रविष्टे(you two) having entered
प्रविष्टे:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formक्त (past passive participle), प्रथमा विभक्ति, द्विवचन, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (सन्दर्भानुसार); ‘entered’
तेyou two
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया विभक्ति, द्विवचन (युष्मद्-प्रयोगः); ‘you two’
महा-उदधिम्the great ocean
महा-उदधिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + उदधि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः—महान् उदधिः
कैलासात्from Kailāsa
कैलासात्:
Apādāna (अपादानम्)
TypeNoun
Rootकैलास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, पञ्चमी (अपादान) विभक्ति, एकवचन
दक्षिणेin the southern (side)
दक्षिणे:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) विभक्ति, एकवचन; दिग्वाचक-विशेषणम्
प्राच्याम्in the eastern direction
प्राच्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootप्राची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) विभक्ति, एकवचन; दिग्वाचकः
शिव-सत्त्व-औषधिम्having auspicious beings and herbs
शिव-सत्त्व-औषधिम्:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक) + सत्त्व (प्रातिपदिक) + औषधि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; समासः—शिवं सत्त्वं यस्याः सा औषधिः/औषधयः (बहुवचनार्थेऽपि), अत्र गिरिं विशेषयति
गिरिम्mountain
गिरिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन