Shloka 73
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
नाम्ना ह्रदा जया नाम द्वादशोदधिसन्निभाः / तेभ्यः शान्ता य माध्वी च द्वे नद्यौ संबभूवतुः
Transliteration
nāmnā hradā jayā nāma dvādaśodadhisannibhāḥ / tebhyaḥ śāntā ya mādhvī ca dve nadyau saṃbabhūvatuḥ
Translation
‘ଜୟା’ ନାମରେ ବାରଟି ହ୍ରଦ ଅଛି, ସମୁଦ୍ର ସଦୃଶ ବିଶାଳ। ସେମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ‘ଶାନ୍ତା’ ଓ ‘ମାଧ୍ୱୀ’ ନାମରେ ଦୁଇ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
Word by Word
नाम्नाby name
नाम्ना:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; नाम-करणे साधन (by name)
ह्रदाःlakes
ह्रदाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootह्रद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
जयाJayā
जया:
कर्ता (Karta/Name-apposition)
TypeNoun
Rootजया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (appositional name)
नामnamed
नाम:
सम्बन्ध (Appellative particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय, नामार्थक निपात (indicating appellation)
द्वादशोदधिसन्निभाःresembling twelve oceans
द्वादशोदधिसन्निभाः:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वादश + उदधि + सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; द्विगु-समास (द्वादश उदधयः इव सन्निभाः = like twelve oceans) विशेषण (qualifying ह्रदाः)
तेभ्यःfrom them
तेभ्यः:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), बहुवचन; अपादान (from them)
शान्ताŚāntā (river)
शान्ता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशान्ता (प्रातिपदिक; शान्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नदी-नाम
याwhich
या:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun; agreeing with Śāntā)
माध्वीMādhvī (river)
माध्वी:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमाध्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नदी-नाम
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
द्वेtwo
द्वे:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; संख्याविशेषण (qualifying नद्यौ)
नद्यौtwo rivers
नद्यौ:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन
संबभूवतुःarose/came into being
संबभूवतुः:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootसम्-भू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), द्विवचन; परस्मैपद