Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 63
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
हिरण्यशृङ्गे वसति विद्वान्कौबेरको वशी / यज्ञोपेतश्च सुमहानमितौजाः सुविक्रमः
Transliteration
hiraṇyaśṛṅge vasati vidvānkauberako vaśī / yajñopetaśca sumahānamitaujāḥ suvikramaḥ
Translation
ହିରଣ୍ୟଶୃଙ୍ଗରେ କୌବେରକ ନାମକ ବଶୀ ବିଦ୍ୱାନ ବସନ୍ତି; ସେ ଯଜ୍ଞୋପେତ, ଅତିମହାନ, ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀ ଓ ସୁବିକ୍ରମ।
Word by Word
हिरण्यशृङ्गेat Hiraṇyaśṛṅga (Golden-peaked place)
हिरण्यशृङ्गे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootहिरण्य + शृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय (हिरण्यं शृङ्गं यस्य/हिरण्य-शृङ्गम्) स्थान-नाम
वसतिdwells
वसति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विद्वान्a learned one
विद्वान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेष्य-रूपेण (learned man)
कौबेरकःKauberaka (connected with Kubera)
कौबेरकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकौबेरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कुबेर-सम्बन्धी (Kubera’s)
वशीself-controlled
वशी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (self-controlled)
यज्ञोपेतःendowed with sacrificial rites
यज्ञोपेतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयज्ञ + उपेत (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/कृदन्त-आधारित (यज्ञेन उपेतः = endowed with sacrifice/ritual)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात
सुमहान्very great
सुमहान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + महान् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्ग-युक्त विशेषण
अमितौजाःof immeasurable vigor
अमितौजाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअमित + ओजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (अमितम् ओजः यस्य)
सुविक्रमःof excellent prowess
सुविक्रमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + विक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण