Shloka 35
Kiṃpuruṣa–Harivarṣa–Ilāvṛta-varṣa-varṇanam
Description of the Varṣas: Kiṃpuruṣa, Hari, and Ilāvṛta
Devanagari script
नीले तु वैदूर्यमये सिद्धा ब्रह्मर्षयो ऽमलाः / दैत्यानां दानवानां चर् श्वेतः पर्वत उच्यते
Transliteration
nīle tu vaidūryamaye siddhā brahmarṣayo 'malāḥ / daityānāṃ dānavānāṃ car śvetaḥ parvata ucyate
Translation
ବୈଦୂର୍ୟମୟ ନୀଳ ପର୍ବତରେ ନିର୍ମଳ ସିଦ୍ଧ ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ବସନ୍ତି; ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବମାନଙ୍କର ନିବାସ ‘ଶ୍ୱେତ’ ପର୍ବତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Word by Word
नीलेon/in Nīla (mountain)
नीले:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनील (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th/Locative), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine) — (पर्वते) implied
तुindeed; but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअवधारण/विरोधार्थक-अव्यय (Particle)
वैदूर्य-मयेmade of vaidūrya (cat’s-eye gem)
वैदूर्य-मये:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवैदूर्य (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (Material/‘made of’) ‘वैदूर्येण मयः’; सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine) — agrees with ‘नीले’
सिद्धाःsiddhas
सिद्धाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक/कृदन्त from सिध् धातु)
Formप्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
ब्रह्म-ऋषयःbrahmarṣis (sage-seers)
ब्रह्म-ऋषयः:
कर्ता (Appositional subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (Determinative) ‘ब्रह्मणः/ब्रह्मविदः ऋषयः’; प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
अमलाःpure; stainless
अमलाः:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअमल (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine) — modifies ‘सिद्धाः/ब्रह्मर्षयः’
दैत्यानाम्of the daityas
दैत्यानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
दानवानाम्of the dānavas
दानवानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
चर्(textual fragment; likely ‘and’)
चर्:
सम्बन्ध (Discourse/connector)
TypeIndeclinable
Rootचर् (अव्यय/पाठभेद-सम्भाव्य)
Formपाठभेद/अस्पष्ट-अव्यय; सम्भाव्यं ‘च’ (Conjunction) अथवा छिन्नपाठः
श्वेतःwhite
श्वेतः:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्वेत (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine) — modifies ‘पर्वतः’
पर्वतःmountain
पर्वतः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
उच्यतेis called
उच्यते:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), कर्मणि-प्रयोग (Passive voice), आत्मनेपद (Atmanepada)