Shloka 35
Pṛthivyāyāma-vistara (Extent and Divisions of the Earth) / पृथिव्यायामविस्तरः
Devanagari script
तुङ्गभद्रा सुप्रयोगा बाह्या कावेर्यथापि च / दक्षिणप्रवहा नद्यः सह्य पादाद्विनिःस्मृताः
Transliteration
tuṅgabhadrā suprayogā bāhyā kāveryathāpi ca / dakṣiṇapravahā nadyaḥ sahya pādādviniḥsmṛtāḥ
Translation
ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା, ସୁପ୍ରୟୋଗା, ବାହ୍ୟା ଏବଂ କାବେରୀ—ଏହି ଦକ୍ଷିଣପ୍ରବାହୀ ନଦୀମାନେ ସହ୍ୟ ପର୍ବତପାଦରୁ ନିଷ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
Word by Word
तुङ्गभद्रा(the river) Tungabhadra
तुङ्गभद्रा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतुङ्गभद्रा (प्रातिपदिक; तुङ्ग + भद्रा)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नदी-नाम
सुप्रयोगाwell-applied / well-suited
सुप्रयोगा:
Karta (कर्ता/Subject-complement)
TypeAdjective
Rootसुप्रयोग (प्रातिपदिक; सु + प्रयोग)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifier of तुङ्गभद्रा)
बाह्याouter / external
बाह्या:
Karta (कर्ता/Subject-complement)
TypeAdjective
Rootबाह्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
कावेरी(the river) Kaveri
कावेरी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकावेरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
यथाas, just as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (comparative adverb: 'as/just as')
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: 'also/even')
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
दक्षिणप्रवहाःsouth-flowing
दक्षिणप्रवहाः:
Karta (कर्ता/Subject-complement)
TypeAdjective
Rootदक्षिणप्रवह (प्रातिपदिक; दक्षिण + प्रवह)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifier of नद्यः)
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सह्यof the Sahya (mountain)
सह्य:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootसह्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; पर्वत-नाम (Sahyādri)
पादात्from the foot (base)
पादात्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
विनिःस्मृताःare remembered/mentioned as arising
विनिःस्मृताः:
Karta (कर्ता/Predicate adjective of नद्यः)
TypeVerb
Rootवि-नि-√स्मृ (धातु) + त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि/भूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'स्मृत' = 'mentioned/remembered'