Shloka 39
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
योजनानां सहस्रं तु आनील निषधायतः / आयामतश्चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि प्रकीर्तितः
Transliteration
yojanānāṃ sahasraṃ tu ānīla niṣadhāyataḥ / āyāmataścatustriṃśatsahasrāṇi prakīrtitaḥ
Translation
ନୀଳରୁ ନିଷଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ପ୍ରସ୍ଥ ଏକ ସହସ୍ର ଯୋଜନ; ଏହାର ଆୟାମ ବତ୍ତିଶ ସହସ୍ର ଯୋଜନ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତିତ।
Word by Word
योजनानाम्of yojanas
योजनानाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; परिमाण-सम्बन्ध (of yojanas)
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
Karma/Measure (कर्म/परिमाण)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; परिमाणवाचक
तुindeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
आ-नील-निषध-आयतःextending from Nīla to Niṣadha
आ-नील-निषध-आयतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ (उपसर्ग) + नील (प्रातिपदिक) + निषध (प्रातिपदिक) + √यम् (धातु) + क्त (कृदन्त) आयत
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समास (सीमासूचक): ‘नीलात् निषधपर्यन्तम् आयतः’ (extending from Nīla to Niṣadha)
आयामतःin length
आयामतः:
Apadana/Measure (अपादान/परिमाण)
TypeNoun
Rootआयाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतौ/परिमाण-निर्देशे ‘in length/with respect to length’
चतुस्त्रिंशत्-सहस्राणिthirty-two thousand (yojanas)
चतुस्त्रिंशत्-सहस्राणि:
Karta/Measure (कर्ता/परिमाण)
TypeNoun
Rootचतुस्त्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; द्विगु-समास—‘चतुस्त्रिंशत् सहस्राणि’ (thirty-two thousands)
प्रकीर्तितःis proclaimed
प्रकीर्तितः:
Predicate (विधेय)
TypeVerb
Rootप्र + √कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त) प्रकीर्तित
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि—‘is proclaimed’