Shloka 36
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
अर्वाक् च निषधस्याथ वेद्यर्द्धं दक्षिणं स्मृतम् / परं नीलवतो यच्च वेद्यर्द्धं तु तदुत्तरम्
Transliteration
arvāk ca niṣadhasyātha vedyarddhaṃ dakṣiṇaṃ smṛtam / paraṃ nīlavato yacca vedyarddhaṃ tu taduttaram
Translation
ନିଷଧ ପର୍ବତର ଏପାର ଭାଗକୁ ବେଦୀର ଦକ୍ଷିଣାର୍ଧ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ନୀଳବତର ସେପାର ଭାଗକୁ ବେଦୀର ଉତ୍ତରାର୍ଧ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Word by Word
अर्वाक्below/south of
अर्वाक्:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअर्वाक् (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक (adverb/preposition-like) ‘अधः/दक्षिणतः’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
निषधस्यof Niṣadha (mountain)
निषधस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनिषध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
अथthen
अथ:
Discourse marker (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
वेद्य-र्द्धम्the half called ‘Vedyārdha’
वेद्य-र्द्धम्:
Karta/Predicate nominative (कर्ता/विधेय)
TypeNoun
Rootवेद्य (प्रातिपदिक) + अर्द्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष—‘वेद्यस्य अर्द्धम्’
दक्षिणम्southern
दक्षिणम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
स्मृतम्is said/considered
स्मृतम्:
Predicate (विधेय)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त) स्मृत
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘स्मृतम् = is said/considered’
परम्beyond
परम्:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग; दिशार्थे/परतः (beyond)
नीलवतःof Nīlavān (mountain)
नीलवतः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनीलवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध
यत्which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
वेद्य-र्द्धम्the Vedyārdha half
वेद्य-र्द्धम्:
Karta/Predicate nominative (कर्ता/विधेय)
TypeNoun
Rootवेद्य (प्रातिपदिक) + अर्द्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष
तुindeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
तत्that
तत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम विशेषण
उत्तरम्northern
उत्तरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (वेद्यर्द्धम्)