Shloka 48
Priyavrata-vaṃśa and Saptadvīpa Vibhāga (प्रियव्रतवंशः सप्तद्वीपविभागश्च)
Devanagari script
नाभेस्तु दक्षिणं वर्षं हिमाख्यं तु पिता ददौ / हेमकूटं तु यद्वर्षं ददौ किपुरुषाय तत्
Transliteration
nābhestu dakṣiṇaṃ varṣaṃ himākhyaṃ tu pitā dadau / hemakūṭaṃ tu yadvarṣaṃ dadau kipuruṣāya tat
Translation
ପିତା ନାଭିଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣର ‘ହିମ’ ନାମକ ବର୍ଷ ଦେଲେ। ‘ହେମକୂଟ’ ନାମକ ବର୍ଷଟି କିଂପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଲେ।
Word by Word
नाभेःof Nābhi
नाभेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तुand/then
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात
दक्षिणम्southern
दक्षिणम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वर्षम्region/varṣa
वर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हिमाख्यम्called Hima
हिमाख्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहिम (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (हिमम् आख्या यस्य/हिम-नामक), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तुand
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात
पिताthe father
पिता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ददौgave
ददौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
हेमकूटम्Hemakūṭa (name)
हेमकूटम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहेम + कूट (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (हेमम् कूटम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तुand
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात
यत्which
यत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formयद्-प्रातिपदिक, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (relative pronoun)
वर्षम्region
वर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ददौgave
ददौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
किंपुरुषायto Kiṃpuruṣa
किंपुरुषाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootकिंपुरुष (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (किं + पुरुष), पुल्लिङ्ग, चतुर्थी (Dative/सम्प्रदान), एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (demonstrative pronoun)