Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 28
Agnibheda–Vaṃśa: Forms of Agni, Their Functions, and Progeny (अग्निभेद-वंशः)
Devanagari script
विधीयन्ते यथास्थानं सौत्ये ऽह्नि सवने क्रमात् / होत्रीयस्तु स्मृते ह्यग्निर्वह्निर्यो हव्यवाहनः
Transliteration
vidhīyante yathāsthānaṃ sautye 'hni savane kramāt / hotrīyastu smṛte hyagnirvahniryo havyavāhanaḥ
Translation
ସୌତ୍ୟ ଦିନରେ ସବନର କ୍ରମାନୁସାରେ ସେମାନେ ଯଥାସ୍ଥାନ ବିଧିତ ହୁଅନ୍ତି। ହୋତ୍ରୀୟ ଅଗ୍ନି ବୋଲି ‘ବହ୍ନି’—ହବ୍ୟବାହନକୁ ସ୍ମରାଯାଏ।
Word by Word
विधीयन्तेare arranged/are prescribed
विधीयन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-धा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
यथास्थानम्according to (their) proper place
यथास्थानम्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयथा-स्थान (प्रातिपदिक; समास)
Formअव्ययीभाव-समासः; अव्ययवत् प्रयोगः (indeclinable adverbial)
सौत्येin the Soma-pressing (rite)
सौत्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसौत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
अह्निon the day
अह्नि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
सवनेin the pressing/at the Soma-pressing
सवने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
क्रमात्in sequence/successively
क्रमात्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; अव्ययीभावेन क्रियाविशेषणवत् (ablative of manner: 'in order/successively')
होत्रीयःHotrīya (name/pertaining to Hotṛ)
होत्रीयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहोत्रीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/विशेषार्थक-निपात (but/indeed)
स्मृतेwhen remembered/mentioned
स्मृते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; (स्मृते = 'being remembered/when mentioned')
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic)
अग्निःAgni
अग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वह्निःVahni (fire; name)
वह्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative)
हव्यवाहनःHavyavāhana (carrier of oblations; Agni)
हव्यवाहनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहव्य-वाहन (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हव्यस्य वाहनः)