Shloka 7
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
रुद्रस्त्वं देव नामासि स इत्युक्तो ऽरुदत्पुनः / किं रोदिषि कुमारेति ब्रह्मा तं प्रत्यभाषत
Transliteration
rudrastvaṃ deva nāmāsi sa ityukto 'rudatpunaḥ / kiṃ rodiṣi kumāreti brahmā taṃ pratyabhāṣata
Translation
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—“ଦେବ, ତୁମ ନାମ ‘ରୁଦ୍ର’।” ଏହା ଶୁଣି ସେ ପୁଣି କାନ୍ଦିଲା। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—“କୁମାର, କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ?”
Word by Word
रुद्रःRudra
रुद्रः:
प्रत्यय-निर्देश (Predicate nominative/प्रत्यय)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
देवO god
देव:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
नाम(as) name
नाम:
प्रत्यय-सम्बन्ध (Complement)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘name’ as predicate complement
असिyou are
असि:
क्रिया (क्रियापद)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
इतिthus
इति:
वाक्य-सम्बन्ध (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
उक्तःhaving been told/called
उक्तः:
कर्मणि-विशेषण (Predicate participle)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अरुदत्cried
अरुदत्:
क्रिया (क्रियापद)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
क्रिया-विशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
किम्why/what
किम्:
हेतु/प्रश्न (Interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; interrogative used adverbially
रोदिषिyou cry
रोदिषि:
क्रिया (क्रियापद)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formलट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कुमारO boy
कुमार:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
इतिthus
इति:
वाक्य-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तम्him
तम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रत्यभाषतaddressed/replied to
प्रत्यभाषत:
क्रिया (क्रियापद)
TypeVerb
Rootप्रति-आ-भाष् (धातु)
Formलङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद