Shloka 73
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
अलाभे ध्याननिष्ठानां भोजयेद्ब्रह्मचारिणम् / तदलाभे उदसीनं गूहस्थमपि भोजयेत्
Transliteration
alābhe dhyānaniṣṭhānāṃ bhojayedbrahmacāriṇam / tadalābhe udasīnaṃ gūhasthamapi bhojayet
Translation
ଧ୍ୟାନନିଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନ ମିଳିଲେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଅ; ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଅଲାଭେ ଉଦାସୀନ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଅ।
Word by Word
अलाभेin (case of) non-attainment
अलाभे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootअलाभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
ध्यान-निष्ठानाम्of those devoted to meditation
ध्यान-निष्ठानाम्:
सम्बन्ध (Ṣaṣṭhī-sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootध्यान (प्रातिपदिक) + निष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine) समासान्त-पद, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
भोजयेत्should feed
भोजयेत्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु) [भोजयति—णिच् causative]
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
ब्रह्मचारिणम्a brahmacārin (celibate student)
ब्रह्मचारिणम्:
कर्म (Karman/Object)
TypeNoun
Rootब्रह्मचारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
तत्-अलाभेin the non-attainment of that (i.e., if that is unavailable)
तत्-अलाभे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अलाभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
उदासीनम्indifferent; neutral
उदासीनम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootउदासीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
गृहस्थम्a householder
गृहस्थम्:
कर्म (Karman/Object)
TypeNoun
Rootगृहस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
अपिalso; even
अपि:
सम्बन्धसूचक (Particle/Connector)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपेक्षा-अर्थ (also/even)
भोजयेत्should feed
भोजयेत्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु) [भोजयति—णिच् causative]
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद