Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 38
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
सूत उवाच एतद्वो ऽहं प्रवक्ष्यामि पितृसर्गमनुत्तमम् / शंयुः पप्रच्छ यत्पूर्वं पितरं वै बृहस्पतिम्
Transliteration
sūta uvāca etadvo 'haṃ pravakṣyāmi pitṛsargamanuttamam / śaṃyuḥ papraccha yatpūrvaṃ pitaraṃ vai bṛhaspatim
Translation
ସୂତ କହିଲେ—ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ପିତୃସର୍ଗର ଅନୁତ୍ତମ ବର୍ଣ୍ଣନା କହିବି। ପୂର୍ବେ ଶଂୟୁ ନିଜ ପିତା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ।
Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
एतत्this
एतत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular)
वःto you/for you
वः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (Sampradāna or Possessor)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), बहुवचन (Plural); enclitic form
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
प्रवक्ष्यामिwill explain
प्रवक्ष्यामि:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन (Singular); उपसर्ग: प्र-
पितृसर्गम्the creation/origin of the Pitṛs
पितृसर्गम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपितृ + सर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष: पितॄणां सर्गः
अनुत्तमम्unsurpassed, excellent
अनुत्तमम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular)
शंयुःŚaṃyu
शंयुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशंयु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
पप्रच्छasked
पप्रच्छ:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
यत्that which
यत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular); सम्बन्धक (relative)
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
कालाधिकरण (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
पितरम्father
पितरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular)
वैindeed
वै:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphatic)
बृहस्पतिम्Bṛhaspati
बृहस्पतिम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular)