Adhyaya 8

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे काश्यपेयवर्णनं नाम सप्तमो ऽध्यायः सूत उवाच एवं प्रजासु सृष्टासु कश्यपेन महात्मना / प्रतिष्ठितासु सर्वासु चरासु स्थावरासु च

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର, ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦରେ ‘କାଶ୍ୟପେୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମ ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ସୂତ କହିଲେ—ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଏବଂ ଚର-ସ୍ଥାବର ସମସ୍ତରେ ସେମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ।

Verse 2

अभिषिच्याधिपत्येषु तेषां मुख्यान्प्रजापतिः / ततः क्रमेण राज्यानि आदेष्टुमुपचक्रमे

ପ୍ରଜାପତି ସେମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ-ତାଙ୍କ ଅଧିପତ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରି ନିଯୁକ୍ତ କଲେ; ତାପରେ କ୍ରମେ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟମିତ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 3

द्विजानां वीरुधां चैव नक्षत्राणां ग्रहैः सह / यज्ञानां तपसां चैव सोमं राज्ये ऽभ्यषेचयत्

ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ, ବୀରୁଧା (ଲତା-ଔଷଧି) ମାନଙ୍କ, ଗ୍ରହସହିତ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟାମାନଙ୍କ ଅଧିପତ୍ୟରେ ପ୍ରଜାପତି ସୋମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ।

Verse 4

बृहस्पतिं तु विश्वेषां ददावङ्गिरसां पतिम् / भृगूणामधिपं चैव काव्यं राज्ये ऽभ्यषेचयत्

ସେ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ପତି ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ; ଏବଂ ଭୃଗୁମାନଙ୍କ ଅଧିପ କାବ୍ୟ (ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ।

Verse 5

आदित्यानां पुनर्विष्णुं वसूनामथ पावकम् / प्रजापतीनां दक्षं च मरुतामथ वासवम्

ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ବସୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପାବକ (ଅଗ୍ନି)ଙ୍କୁ, ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ, ମରୁତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଅଧିପତି କଲେ।

Verse 6

दैत्यानामथ राजानं प्रह्रादं दितिनन्दनम् / नारायणं तु साध्यानां रुद्रणां च वृषध्वजम्

ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜା ଭାବେ ଦିତିନନ୍ଦନ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ; ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଏବଂ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବୃଷଧ୍ୱଜ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଅଧିପତି କଲେ।

Verse 7

विप्रचित्तिं च राजानं दानवानामथादिशत् / अपां च वरुणं राज्ये राज्ञां वैश्रवणं तथा

ଦାନବମାନଙ୍କ ରାଜା ଭାବେ ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ; ଜଳମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ବରୁଣଙ୍କୁ, ଏବଂ ରାଜାମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ଭାବେ ବୈଶ୍ରବଣ (କୁବେର)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କଲେ।

Verse 8

यक्षाणां राक्षसानां च पार्थिवानां धनस्य च / वैवस्वतं पितॄणां च यमं राज्ये ऽभ्यषेचयत्

ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର, ଏବଂ ପାର୍ଥିବମାନଙ୍କର ଓ ଧନର ଅଧିପତିକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କଲେ; ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବୈବସ୍ୱତ ଯମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ।

Verse 9

सर्वभूतपिशाचाना गिरिशं शूलपाणिनम् / शैलानां हिमवन्तं च नदीनामथ सागरम्

ସମସ୍ତ ଭୂତ-ପିଶାଚମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୂଳପାଣି ଗିରୀଶ (ଶିବ)ଙ୍କୁ, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହିମବାନକୁ, ଏବଂ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାଗରକୁ ସ୍ଥାପିତ କଲେ।

Verse 10

गन्धर्वाणामधिपतिं चक्रे चित्ररथं तथा / उच्चैःश्रवसमश्वानां राजानं चाभ्यषेचयत्

ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ଭାବେ ଚିତ୍ରରଥକୁ କଲେ; ଏବଂ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବସକୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ।

Verse 11

मृगाणामथ शार्दूलं गोवृषं च ककुद्मिनाम् / पक्षिणामथ सर्वेषां गरुडं पततां वरम्

ମୃଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାର୍ଦୂଳ (ବାଘ)କୁ, ଶୃଙ୍ଗଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୋବୃଷଭକୁ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଡୁଥିବାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗରୁଡକୁ ସ୍ଥାପିତ କଲେ।

Verse 12

गन्धानां मरुतां चैव भूतानामशरीरिणाम् / समकालबलानां च वायुं बलवतां वरम्

ଗନ୍ଧମାନଙ୍କ, ମରୁତମାନଙ୍କ ଏବଂ ଅଶରୀରୀ ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସମକାଳବଳଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ—ବଳବାନମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାୟୁକୁ ସ୍ଥାପିତ କଲେ।

Verse 13

सर्वेषां दंष्ट्रिणां शेषं नागानामथ वासुकिम् / सरीसृपाणां सर्पाणां पन्नगानां च तक्षकम्

ସମସ୍ତ ଦଂଷ୍ଟ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶେଷକୁ, ନାଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାସୁକିକୁ; ଏବଂ ସରୀସୃପ, ସର୍ପ ଓ ପନ୍ନଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତକ୍ଷକକୁ ସ୍ଥାପିତ କଲେ।

Verse 14

सागराणां नदीनां च मेघानां वर्षितस्य च / आदित्यानामन्यतमं पर्जन्यमभिषिक्तवान्

ସେ ସାଗର, ନଦୀ ଓ ମେଘବର୍ଷାର ଅଧିପତି—ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ।

Verse 15

सर्वाप्सरोगणानां च कामदेवं तथा प्रभुम् / ऋतूनामथ मासानामार्त्तवानां तथैव च

ସେ ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାଗଣଙ୍କ ପ୍ରଭୁ କାମଦେବଙ୍କୁ, ଏବଂ ଋତୁ, ମାସ ଓ ଋତୁଚକ୍ର (ଆର୍ତ୍ତବାନ)ର ଅଧିପତିକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 16

यक्षाणां च विपक्षाणां मुहूर्त्तानां च पर्वणाम् / कलाकाष्ठाप्रमाणानां गतेरयनयोस्तथा

ସେ ଯକ୍ଷମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିପକ୍ଷ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଓ ପର୍ବ, କଳା-କାଷ୍ଠା ଆଦି କାଳମାନ, ଏବଂ ଗତି ଓ ଅୟନମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିୟମିତ କଲେ।

Verse 17

गणितस्याथ योगस्य चक्रे संवत्सरं प्रभुम् / प्रजापतेर्विरजसः पूर्वस्यां दिशि विश्रुतम्

ତାପରେ ସେ ଗଣିତ ଓ ଯୋଗର ଅଧିପତି ‘ସଂବତ୍ସର-ପ୍ରଭୁ’କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ସେ ବିରଜ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ଏବଂ ପୂର୍ବଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

Verse 18

पुत्रं नाम्ना सुधन्वानं राजानं सो ऽभ्यषेचयत् / दक्षिणास्यां दिशि तथा कर्दमस्य प्रजापतेः

ସେ କର୍ଦମ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ସୁଧନ୍ୱା’ ନାମକ ରାଜାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅଭିଷେକ କଲେ।

Verse 19

पुत्रां शङ्खपदं नाम राजानं सोभ्यषेचयत् / पस्चिमस्यां दिशि तथा रजसः पुत्रमच्युतम्

ତାପରେ ସେ ଶଙ୍ଖପଦ ନାମକ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ; ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ରଜସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।

Verse 20

केतुमन्तं महात्मानं राजानं चाभ्यषेचयत् / तथा हिरण्यरोमाणं पर्जन्यस्य प्रजापतेः

ସେ ମହାତ୍ମା କେତୁମନ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ; ଏବଂ ପ୍ରଜାପତି ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ହିରଣ୍ୟରୋମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 21

उदीच्यां दिशि दुर्द्धर्षपुत्रं राज्ये ऽभ्यषेचयत् / मनुष्याणामधिपतिं चक्रे वैवस्वतं मनुम्

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସେ ଦୁର୍ଧର୍ଷଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ; ଏବଂ ବୈବସ୍ୱତ ମନୁଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଅଧିପତି କଲେ।

Verse 22

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना / यथाप्रदेशमद्यापि धर्मेण परिपाल्यते

ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ—ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଓ ନଗରସହିତ—ଆଜି ମଧ୍ୟ ଯଥାପ୍ରଦେଶ ଧର୍ମରେ ପରିପାଳିତ ହେଉଛି।

Verse 23

स्वायंभुवेन्तरे पूर्वं ब्रह्मणा ते ऽभिषेचिताः / नृपाश्चैते ऽभिषिच्यन्ते मनवो ये भवन्ति वै

ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ; ଯେ ଯେ ମନୁ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ରାଜାମାନେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 24

मन्वन्तरेष्वतीतेषु गता ह्येतेषु पार्थिवाः / एवमन्ये ऽभिषिच्यन्ते प्राप्ते मन्वन्तरे पुनः

ଅତୀତ ମନ୍ୱନ୍ତରଗୁଡ଼ିକରେ ଏହି ପାର୍ଥିବ ରାଜାମାନେ ଗତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏଭଳି ମନ୍ୱନ୍ତର ଆସିଲେ ଅନ୍ୟମାନେ ପୁନଃ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 25

अतीतानागताः सर्वे स्मृता मन्वन्तरेश्वराः / राजसूये ऽभिषिक्तश्च पृथु रेभिर्नरोत्तमः

ଅତୀତ ଓ ଅନାଗତ ସମସ୍ତ ମନ୍ୱନ୍ତରେଶ୍ୱର ସ୍ମରିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏବଂ ରାଜସୂୟରେ ନରୋତ୍ତମ ପୃଥୁ ରେଭି ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 26

वेददृष्टेन विधिना ह्यधिराजः प्रतापवान् / एतानुत्पाद्य पुत्रांस्तु प्रजासन्तानकारणात्

ବେଦଦୃଷ୍ଟ ବିଧି ଅନୁସାରେ ପ୍ରତାପବାନ ଅଧିରାଜ, ପ୍ରଜାସନ୍ତାନର କାରଣରୁ ସେହି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 27

पुनरेव महा भागः प्रजानां पतिरीश्वरः / कश्यपो गोत्रकामस्तु चचार परमं तपः

ପୁନରେବ ମହାଭାଗ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପତି ଈଶ୍ୱରସ୍ୱରୂପ କଶ୍ୟପ, ଗୋତ୍ରକାମନାରେ ପରମ ତପ କଲେ।

Verse 28

पुत्रौ गोत्रकरौ मह्यं भवेतामिति चिन्तयन् / तस्यप्रध्यायमानस्य कश्यपस्य महात्मनः

‘ମୋ ପାଇଁ ଗୋତ୍ରକର ଦୁଇ ପୁତ୍ର ହେଉନ୍ତୁ’ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରି, ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପ ଧ୍ୟାନମଗ୍ନ ଥିଲେ।

Verse 29

ब्रह्मणोंऽशौ सुतौ पश्चात्प्रादुर्भूतौ महौजसौ / वत्सारश्चासितश्चैव तावुभौ ब्रह्म वादना

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଂଶରୁ ପରେ ଦୁଇ ମହାତେଜସ୍ବୀ ପୁତ୍ର ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ—ବତ୍ସାର ଓ ଅସିତ; ଉଭୟେ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାର ବକ୍ତା ଥିଲେ।

Verse 30

वत्सारान्निध्रुवो जज्ञे रेभ्यश्च सुहमायशाः / रेभ्यस्य रैभ्यो विज्ञेयो निध्रुवस्य निबोधत

ବତ୍ସାରରୁ ନିଧ୍ରୁବ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ରେଭ୍ୟରୁ ସୁହମା-ଯଶସ୍ବୀ ପୁତ୍ର ହେଲେ; ରେଭ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ରୈଭ୍ୟ’ ବୋଲି ଜାଣିବା—ନିଧ୍ରୁବର ବଂଶ ଶୁଣ।

Verse 31

च्यवनस्य सुकन्याया सुमेधाः समपद्यत / निध्रुवस्य तु या पत्नी माता वै कुण्डपायिराम्

ଚ୍ୟବନଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୁକନ୍ୟାରୁ ସୁମେଧା ଜନ୍ମିଲେ; ନିଧ୍ରୁବଙ୍କ ଯେ ପତ୍ନୀ, ସେଇ କୁଣ୍ଡପାୟିରାମ୍ଙ୍କ ମାତା ଥିଲେ।

Verse 32

असितस्यैकपर्णायां ब्रह्मिष्ठः समपद्यत / शाण्डिल्यानां वरः श्रीमान् देवलः सुमहायशाः

ଅସିତଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଏକପର୍ଣ୍ଣାରୁ ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠ ଜନ୍ମିଲେ; ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଓ ମହାଯଶସ୍ବୀ ଦେବଲ (ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ)।

Verse 33

निध्रुवाः शाण्डिला रैभ्यास्त्रयः पक्षास्तु काश्यपाः / वज्रिप्रभृतयो देवा देवास्तस्य प्रजा स्विमाः

ନିଧ୍ରୁବ, ଶାଣ୍ଡିଲ ଓ ରୈଭ୍ୟ—ଏ ତିନି କାଶ୍ୟପ ଗୋତ୍ରର ତିନି ଶାଖା; ବଜ୍ରି ଆଦି ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଜା ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 34

चतुर्युगे त्वतिक्रान्ते मनोर्ह्येकादशे प्रभोः / अथावशिष्टे तस्मिंस्तु द्वापरे संप्रर्त्तिते

ଚତୁର୍ୟୁଗ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରଭୁ ମନୁଙ୍କ ଏକାଦଶ କାଳ ଆସିଲା; ତେବେ ଅବଶିଷ୍ଟ ସେହି ଦ୍ୱାପରେ ଏହି କ୍ରମ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା।

Verse 35

मरुत्तस्य नरिष्यं तस्तस्य पुत्रो दमः किल / राज्यवर्द्धनकस्तस्य सुधृतिस्तत्सुतो नरः

ମରୁତ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ନରିଷ୍ୟନ୍ତ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦମ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଦମଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜ୍ୟବର୍ଦ୍ଧନକ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ନର ସୁଧୃତି।

Verse 36

केवलश्च ततस्तस्य बन्धुमान्वेगवांस्ततः / बुधस्तस्या भवद्यस्या तृणबिन्दुर्महीपतिः

ତାପରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର କେବଳ; ପରେ ବନ୍ଧୁମାନ, ତାପରେ ବେଗବାନ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୁଧ; ଯାହାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହୀପତି ତୃଣବିନ୍ଦୁ।

Verse 37

त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये स बभूव ह / तस्य चेलविला कन्यालंबुषागर्भसंभवा

ତ୍ରେତାୟୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ସେ ତୃତୀୟ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ରାଜା ହେଲେ। ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଚେଲବିଳା, ଅପ୍ସରା ଲମ୍ବୁଷାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିତ।

Verse 38

तस्यां जातो विश्रवास्तु वौलस्त्यकुलवर्द्धनः / बृहस्पतिबृर्हत्कीर्तिर्देवाचार्यस्तु कीर्त्तितः

ତାହାରୁ ବିଶ୍ରବା ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ବୌଲସ୍ତ୍ୟ କୁଳକୁ ବର୍ଦ୍ଧିତ କଲେ। ଏବଂ ବୃହସ୍ପତି ମହାକୀର୍ତ୍ତିମାନ, ଦେବାଚାର୍ୟ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 39

कन्यां तस्योपयेमे स नाम्ना वै देववर्णिनीम् / पुष्पोत्कटां च वाकां च सुते माल्यवतस्तथा

ସେ ଦେବବର୍ଣ୍ଣିନୀ ନାମକ ସେହି କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କଲା; ମାଲ୍ୟବତଙ୍କ କନ୍ୟା ପୁଷ୍ପୋତ୍କଟା ଓ ବାକା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 40

कैकसीं मालिनः कन्यां तासां तु शृणुत प्रजाः / ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्य सुषुवे देववर्णिनी

ହେ ପ୍ରଜାମାନେ, ଶୁଣ—ମାଲିନଙ୍କ କନ୍ୟା କୈକସୀ; ଦେବବର୍ଣ୍ଣିନୀ ତାହାର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ବୈଶ୍ରବଣକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 41

दिव्येन विधिना युक्तमार्षेण च श्रुतेन च / राक्षसेन च रूपेण आसुरेण बलेन च

ସେ ଦିବ୍ୟ ବିଧାନରେ ଯୁକ୍ତ, ଋଷି-ଶ୍ରୁତିରେ ମଧ୍ୟ; ରାକ୍ଷସ ରୂପ ଓ ଆସୁର ବଳରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲା।

Verse 42

त्रिपादं सुमहा कायं स्थूलशीर्षं महाहनुम् / अष्टदंष्ट्रं हरिछ्मश्रुं शङ्कुकर्णं विलोहितम्

ସେ ତ୍ରିପାଦ, ଅତିମହାକାୟ, ସ୍ଥୂଳଶିର ଓ ମହାହନୁ ଥିଲା; ଅଷ୍ଟଦଂଷ୍ଟ୍ର, ହରିତ ଶ୍ମଶ୍ରୁ, ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ ଓ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 43

ह्रस्वबाहुं प्रबाहुं च पिगलं सुद्विभीषणम् / वैवर्त्तज्ञानसंपन्नं संबुद्धं चैव संभवात्

ତାହାର ହ୍ରସ୍ୱ ବାହୁ ଓ ଦୀର୍ଘ ବାହୁ ଥିଲା; ପିଙ୍ଗଳବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର; ବୈବର୍ତ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଜନ୍ମରୁ ହିଁ ସମ୍ବୁଦ୍ଧ ଥିଲା।

Verse 44

पिता दृष्ट्वाब्रवीत्तं तु कुबेरो ऽयमिति स्वयम् / कुत्सायां क्विति शब्दो ऽयं शरीरं बेरमुच्यते

ପିତା ତାକୁ ଦେଖି ସ୍ୱୟଂ କହିଲେ—“ଏହି କୁବେର।” ନିନ୍ଦାର୍ଥରେ ‘କ୍ୱି’ ଶବ୍ଦ, ଶରୀରକୁ ‘ବେର’ କୁହାଯାଏ।

Verse 45

कुबेरः कुशरीरत्वान्नाम्ना वै तेन सोंऽकितः / यस्माद्विश्रवसो ऽपत्यं सादृश्याद्विश्रवा इव

କୁଶରୀରତ୍ୱ (ବିକୃତ ଦେହ) ହେତୁ ସେ ଏହି ନାମରେ ‘କୁବେର’ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ ହେଲା। କାରଣ ସେ ବିଶ୍ରବସଙ୍କ ପୁତ୍ର; ସାଦୃଶ୍ୟରୁ ବିଶ୍ରବା ପରି।

Verse 46

तस्माद्वैश्रवणो नाम नाम्ना तेन भविष्यति / ऋद्रयां कुबेरो ऽजनयद्विश्रुतं नलकूबरम्

ଏହିକାରଣରୁ ସେ ‘ବୈଶ୍ରବଣ’ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ଋଦ୍ରାଙ୍କ ଗର୍ଭେ କୁବେର ବିଶ୍ରୁତ ନଲକୂବରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 47

रावणं कुम्भकर्णं च कन्यां शूर्पणखीं तथा / विभीषणचतुर्थांस्तु कैकस्यजनयत्सुतान्

କୈକସୀ ରାବଣ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, କନ୍ୟା ଶୂର୍ପଣଖୀ ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ବିଭୀଷଣ—ଏହି ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା।

Verse 48

शङ्कुकर्णो दशग्रीवः पिङ्गलो रक्तमूर्द्धजः / चतुष्पाद्विंशतिभुजो महाकायो महाबलः

ସେ ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ, ଦଶଗ୍ରୀବ, ପିଙ୍ଗଳବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରକ୍ତକେଶୀ; ଚତୁଷ୍ପାଦ, ବିଂଶତିଭୁଜ, ମହାକାୟ ଓ ମହାବଳ।

Verse 49

जात्यञ्ज ननिभो दंष्ट्री लोहितग्रीव एव च / राक्षसेनौजसा युक्तो रूपेण च बलेन च

ସେ ଜାତ୍ୟଞ୍ଜ ଓ ନନିଭ ସଦୃଶ, ଦଂଷ୍ଟ୍ରୀ ଏବଂ ଲୋହିତଗ୍ରୀବ ଥିଲା; ରାକ୍ଷସ-ସେନାଉଜସରେ ଯୁକ୍ତ, ରୂପ ଓ ବଳରେ ପ୍ରବଳ ଥିଲା।

Verse 50

सत्त्वबुद्धिजितैर्चङ्क्षरा असैरेव रावणः / विसर्गदारुणः क्रूरो रावणो द्रावणस्तु सः

ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଜିତିଥିବା ଚଙ୍କ୍ଷର ନାମକ ଅସୁରମାନଙ୍କ ସହ ସେଇ ରାବଣ ଥିଲା; କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦାରୁଣ, ସ୍ୱଭାବରେ କ୍ରୂର—ରାବଣ, ଏବଂ ସତ୍ୟେ ଦ୍ରାବଣ (ଭୟସୃଷ୍ଟିକର) ଥିଲା।

Verse 51

हिरण्यकशिपुर्ह्यासीद्रावणः पूर्वजन्मनि / चतुर्युगानि राजाभूत् त्रयोदश स राक्षसः

ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ରାବଣ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଥିଲା; ସେ ରାକ୍ଷସ ତେରଟି ଚତୁର୍ୟୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜା ହୋଇ ରହିଥିଲା।

Verse 52

ताः पञ्चकोट्यो वर्षाणां संख्याताः संख्यया द्विजाः / नियुतान्येकषष्टिं च शरदां गणितानि वै

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେ ବର୍ଷମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ପାଞ୍ଚ କୋଟି ଥିଲା; ଏବଂ ଶରଦ୍‌ ଋତୁମାନଙ୍କ ଗଣନା ଏକଷଠି ନିୟୁତ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ ଗଣାଯାଇଛି।

Verse 53

षष्टिं चैव सहस्राणि वर्षाणां वै स रावणः / देवतानामृषीणां च घोरं कृत्वा प्रजागरम्

ସେ ରାବଣ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଘୋର ପ୍ରଜାଗର (ନିରନ୍ତର ଉପଦ୍ରବ/ଜାଗରଣ) କରିଥିଲା।

Verse 54

त्रेतायुगे चतुर्विंशे रावणस्तपसः क्षयात् / रामं दाशरथिं प्राप्य सगणः क्षयमीयिवान्

ତ୍ରେତାୟୁଗର ଚତୁର୍ବିଂଶ କାଳେ ତପସ୍ୟାର କ୍ଷୟରୁ, ଦାଶରଥି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ପାଇ ରାବଣ ଗଣସହିତ ନାଶ ପାଇଲା।

Verse 55

महोदरः प्रहस्तश्च महापार्श्वः खरस्तथा / पुष्पोत्कटायाः पुत्रास्ते कन्या कुम्भीनसी तथा

ମହୋଦର, ପ୍ରହସ୍ତ, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ଖର—ଏମାନେ ପୁଷ୍ପୋତ୍କଟାର ପୁତ୍ର; ଏବଂ କୁମ୍ଭୀନସୀ ନାମକ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ (ତାହାର) ଥିଲା।

Verse 56

त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वः सराक्षसः / कन्यानुपालिका चैव वाकायाः प्रसवः स्मृतः

ତ୍ରିଶିରା, ଦୂଷଣ ଓ ରାକ୍ଷସ ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ; ଏବଂ କନ୍ୟାନୁପାଲିକା—ଏହାକୁ ବାକାର ପ୍ରସବ ବୋଲି ସ୍ମୃତି କହେ।

Verse 57

इत्येते क्रूर कर्माणः पौलस्त्या राक्षसा दश / दारुणाभिजनाः सर्वे देवैरपि दुरासदाः

ଏହିପରି ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ବଂଶର ଏହି ଦଶ ରାକ୍ଷସ କ୍ରୂରକର୍ମୀ; ସମସ୍ତେ ଦାରୁଣ କୁଳଜ, ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁରାସଦ।

Verse 58

सर्वे लब्धवराः शूराः पुत्रपौत्रैः समन्विताः / यक्षाणां चैव सर्वेषां पौलस्त्या चे च राक्षसाः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବରପ୍ରାପ୍ତ ଶୂର, ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର ସହିତ ସମନ୍ୱିତ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯକ୍ଷ ଓ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ (ପ୍ରସିଦ୍ଧ) ଥିଲେ।

Verse 59

आगस्त्यवैश्वामित्राणां क्रूराणां ब्रह्मरक्षसाम् / वेदाध्ययनशीलानां तपोव्रतनिषेविणाम्

ଆଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ବୈଶ୍ୱାମିତ୍ର ବଂଶର ସେଇ କ୍ରୂର ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସମାନେ—ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ନିଷ୍ଠ ଓ ତପୋବ୍ରତ ପାଳନକାରୀ ଥିଲେ।

Verse 60

तेषामैडविडो राजा पौलस्त्यः सव्यपिङ्गलः / इतरे ये यज्ञजुषस्ते वै रक्षोगणास्त्रयः

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଐଡବିଡ ବଂଶର ରାଜା ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ‘ସବ୍ୟପିଙ୍ଗଳ’ ଥିଲେ; ଯେ ଅନ୍ୟମାନେ ଯଜ୍ଞଭାଗ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ତିନି ରକ୍ଷୋଗଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 61

यातुधाना ब्रह्मधाना वार्त्ताश्चैव दिवाचराः / निशाचरगणास्तेषां चत्वारः कविभिः स्मृताः

ୟାତୁଧାନ, ବ୍ରହ୍ମଧାନ, ବାର୍ତ୍ତା ଓ ଦିବାଚର—ଏମାନଙ୍କ ନିଶାଚରଗଣ ଚାରି ପ୍ରକାର, ବୋଲି କବିମାନେ ସ୍ମରଣ କରିଛନ୍ତି।

Verse 62

पौलस्त्या नैरृताश्चैव आगस्त्याः कौशिकास्तथा / इत्येताः सप्त तेषां वै जातयो राक्षसाः स्मृताः

ପୌଲସ୍ତ୍ୟ, ନୈରୃତ, ଆଗସ୍ତ୍ୟ, କୌଶିକ—ଏଭଳି ଭାବେ ସେମାନଙ୍କର ସାତ ଜାତି ରାକ୍ଷସ ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

Verse 63

तेषां रुपं प्रवक्ष्यामि स्वाभाव्येन व्यवस्थितम् / वृत्ताक्षाः पिङ्गलाश्चैव महाकाया महोदराः

ଏବେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାଭାବିକ ରୂପ କହୁଛି—ସେମାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ବୃତ୍ତାକାର, ବର୍ଣ୍ଣ ପିଙ୍ଗଳ; ସେମାନେ ମହାକାୟ ଓ ମହୋଦର।

Verse 64

अष्टदंष्ट्राः शङ्कुकार्णा ऊर्द्ध्वरोमाण एव च / आकर्णा हारितस्याश्च मुञ्जधूम्रोर्ध्वमूर्धजाः

ସେମାନଙ୍କର ଆଠଟି ଦାନ୍ତ, ଶଙ୍କୁ ପରି କାନ ଏବଂ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ ଲୋମ ଅଛି | ସେମାନଙ୍କର ମୁଖ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ କେଶ ମୁଞ୍ଜ ଘାସ ପରି ଧୂମ୍ର ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଠିଆ ହୋଇଛି |

Verse 65

स्थूलशीर्षाः सिताभाश्च ह्रस्वसक्थिप्रबाहवः / ताम्रास्या लंबजिह्वोष्ठा लंबभ्रूस्थूलनासिकाः

ସେମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ବଡ, ଶରୀର ଶ୍ୱେତ ଆଭାଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ଜଙ୍ଘ ଓ ବାହୁ ଛୋଟ | ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁ ତମ୍ବା ରଙ୍ଗର, ଜିଭ ଓ ଓଠ ଝୁଲୁଛି, ଭ୍ରୁଲତା ଲମ୍ବା ଏବଂ ନାକ ମୋଟା |

Verse 66

नीलाङ्गा लोहितग्रीवा गंभीराक्षा विभीषणाः / महाघोरस्वराश्चैव विकटोद्बद्धपिण्डिकाः

ସେମାନଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ନୀଳ, ବେକ ନାଲି, ଆଖି ଗଭୀର ଏବଂ ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଅଟନ୍ତି | ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ଏବଂ ପିଣ୍ଡୁଳା ବିକଟ ଓ ଗଣ୍ଠିଯୁକ୍ତ |

Verse 67

स्थूलाश्च तुङ्गनासाश्च शिलासंहनना दृढाः / दारुणाभिजनाः क्रूराः प्रायशः क्लिष्टकर्मिणः

ସେମାନେ ସ୍ଥୂଳକାୟ, ଉଚ୍ଚ ନାକ ବିଶିଷ୍ଟ, ପଥର ପରି କଠିନ ଶରୀର ଏବଂ ଦୃଢ ଅଟନ୍ତି | ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ବଂଶର, ନିଷ୍ଠୁର ଏବଂ ପ୍ରାୟତଃ କଷ୍ଟଦାୟକ କର୍ମ କରନ୍ତି |

Verse 68

सकुण्डलाङ्गदापीडा मुकुटोष्णीषधारिणः / विचित्राभरणाश्चित्रमाल्यगन्धानुलेपनाः

ସେମାନେ କୁଣ୍ଡଳ, ବାଜୁବନ୍ଧ, ମୁକୁଟ ଓ ପଗଡି ଧାରଣ କରନ୍ତି | ସେମାନେ ବିଚିତ୍ର ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଲେପ ଯୁକ୍ତ ଅଟନ୍ତି |

Verse 69

अन्नादाः पिशितादाश्च पुरुषादाश्च ते स्मृताः / इत्येतद्रूपसाधर्म्यं राक्षसानां स्मृतं बुधैः

ସେମାନେ ଅନ୍ନଭୋଜୀ, ମାଂସଭୋଜୀ ଓ ମନୁଷ୍ୟଭୋଜୀ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ଏହି ରୂପ-ସାଧର୍ମ୍ୟକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନେ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ କହିଛନ୍ତି।

Verse 70

न समास्ते बले बुद्धौ युद्धे माया कृते तदा / पुलहस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्यालाश्च दंष्ट्रिणः

ସେତେବେଳେ ବଳ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ—ମାୟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ—କେହି ସମ ରହେନାହିଁ; ପୁଲହଙ୍କ ପୁତ୍ର ମୃଗମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ବ୍ୟାଳ ଦଂଷ୍ଟ୍ରଧାରୀ ଥିଲେ।

Verse 71

भूताः सर्प्पाः पिशाचाश्च सृमरा हस्तिनस्तथा / वानराः किन्नराश्चेव मायुः किंपुरुषास्तथा

ଭୂତ, ସର୍ପ, ପିଶାଚ, ସୃମର ଓ ହସ୍ତୀ; ବାନର, କିନ୍ନର, ମାୟୁ ଏବଂ କିଂପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ (ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ)।

Verse 72

प्रागप्येते परिक्रान्ता मया क्रोधवशान्वयाः / अनपत्यः क्रतुर्ह्यस्मिन्स्मृतो वैवस्वतेंऽतरे

କ୍ରୋଧବଶ ହୋଇ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲି; ଏହି ବୈବସ୍ୱତ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ କ୍ରତୁ ନିଃସନ୍ତାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 73

न तस्य पत्न्यः पुत्रा वा तेजः संक्षिव्य च स्थितः / अत्रेर्वशं प्रवक्ष्यामि तृतीयस्य प्रजापतेः

ତାହାର ନ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ, ନ ପୁତ୍ର; ସେ ନିଜ ତେଜକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରି ସ୍ଥିତ ରହିଲା। ଏବେ ମୁଁ ତୃତୀୟ ପ୍ରଜାପତି ଅତ୍ରିଙ୍କ ବଂଶ କହିବି।

Verse 74

तस्य पत्न्यस्तु सुन्दर्यों दशैवासन्पतिव्रताः / बद्राश्वस्य घृताच्यां वै दशाप्सरसि सूनवः

ତାହାର ଦଶଜଣ ସୁନ୍ଦରୀ ପତିବ୍ରତା ପତ୍ନୀ ଥିଲେ। ବଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଘୃତାଚୀ ଅପ୍ସରାରୁ ଦଶ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 75

भद्रा शूद्रा च मद्रा च शालभा मलदा तथा / बला हला च सप्तैता या च गोचपलाः स्मृताः

ଭଦ୍ରା, ଶୂଦ୍ରା, ମଦ୍ରା, ଶାଲଭା, ମଲଦା, ବଲା, ହଲା—ଏହି ସାତ; ଏବଂ ‘ଗୋଚପଲା’ ନାମ ମଧ୍ୟ ସ୍ମୃତ।

Verse 76

तथा तामरसा चैव रत्नकूटा च तादृशः / तत्र यो वंशकृच्चासौ तस्य नाम प्रभाकरः

ତଥା ତାମରସା ଓ ରତ୍ନକୂଟା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଥିଲେ। ସେଠାରେ ଯିଏ ବଂଶ ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ପ୍ରଭାକର।

Verse 77

मद्रायां जनयामास सोमं पुत्रं यशस्विनम् / स्वर्भानुना हते सूर्ये पतमाने दिवो महीम्

ମଦ୍ରାରେ ସେ ଯଶସ୍ବୀ ପୁତ୍ର ସୋମଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଘାତ କରିବାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଲୋକରୁ ପୃଥିବୀକୁ ପତିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 78

तमो ऽभिभूते लोके ऽस्मिन्प्रभा येन प्रवर्त्तिता / स्वस्ति तेस्त्विति चौक्तो वै पतन्निह दिवाकरः

ଏହି ଲୋକ ତମସାଚ୍ଛନ୍ନ ହେବାବେଳେ ଯିଏ ପ୍ରଭା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କଲେ, ଏଠାରେ ପତିତ ହେଉଥିବା ଦିବାକର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମର ସ୍ୱସ୍ତି ହେଉ।”

Verse 79

ब्रह्मर्षेर्वचनात्तस्य न पपात दिवो महीम् / अत्रिश्रेष्ठानि गोत्राणि यश्चकार महातपाः

ସେହି ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କ ବଚନରୁ ସେ ପୃଥିବୀ ଦିବ୍ୟଲୋକରୁ ପଡ଼ିଲା ନାହିଁ। ମହାତପସ୍ବୀ ଅତ୍ରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୋତ୍ରମାନେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 80

यज्ञेष्वनिधनं चैव सुरैर्यस्य प्रवर्तितम् / स तासु जनयामास पुत्रानात्मसमानकान्

ଯଜ୍ଞମାନେ ଯାହାଙ୍କ ‘ଅନିଧନ’ (ଅବିନାଶୀ) ବିଧାନ ଦେବମାନେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କରିଥିଲେ, ସେ ତାହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ସମାନ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 81

दश तान्वै सुमहता तपसा भावितः प्रभुः / स्वस्त्यात्रेया इति ख्याता ऋषयो वेदपारगाः

ପ୍ରଭୁ ସେହି ଦଶଜଣଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ତପସ୍ୟାରେ ପରିପକ୍ୱ କଲେ। ସେମାନେ ‘ସ୍ୱସ୍ତ୍ୟାତ୍ରେୟ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ବେଦପାରଗ ଋଷି ଥିଲେ।

Verse 82

तेषां द्वौ ख्यातयशसौ ब्रह्मिष्ठौ सुमहौजसौ / दत्तो ह्यनुमतो ज्येष्ठो दुर्वासास्तस्य चानुजः

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଜଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖ୍ୟାତି-ଯଶସ୍ବୀ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ମହାବଳୀ ଥିଲେ—ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଦତ୍ତ (ଅନୁମତ) ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅନୁଜ ଦୁର୍ବାସା।

Verse 83

यवीयसी सुता तेषामबला ब्रह्मवादिनी / अत्राप्युदाहरन्तीमं श्लोकं पौराणिकाः पुरा

ତାଙ୍କର କନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଅବଳା ବ୍ରହ୍ମବାଦିନୀ ଥିଲେ। ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ପୁରାଣିକମାନେ ପୁରାତନକାଳରେ ଏହି ଶ୍ଲୋକକୁ ଉଦାହରଣ ଭାବେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 84

अत्रेः पुत्रं महात्मानं शान्तात्मानमकल्मषम् / दत्तात्रेयं तनुं विषणोः पुराणज्ञाः प्रजक्षते

ଅତ୍ରିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାତ୍ମା, ଶାନ୍ତାତ୍ମା ଓ ନିର୍ମଳ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କୁ ପୁରାଣଜ୍ଞମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତନୁରୂପ ଅବତାର ବୋଲି କହନ୍ତି।

Verse 85

तस्य गोत्रान्वयज्जाताश्चत्वारः प्रथिता भुवि / श्यावाश्वा मुद्गलाश्चैव वाग्भूतकगवि स्थिराः

ତାଙ୍କ ଗୋତ୍ରାନ୍ୱୟରେ ଜନ୍ମିତ ଚାରିଟି ବଂଶ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ—ଶ୍ୟାବାଶ୍ୱ, ମୁଦ୍ଗଲ, ବାଗ୍ଭୂତକ ଓ ଗବିସ୍ଥିର।

Verse 86

एते ऽत्रीणां तु चत्वारः स्मृताः पक्षा महौजसः / काश्यपो नारदश्चैव पर्वतो ऽरुन्धती तथा

ଏମାନେ ଅତ୍ରିବଂଶର ଚାରି ମହାଉଜସ୍ବୀ ‘ପକ୍ଷ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ—କାଶ୍ୟପ, ନାରଦ, ପର୍ବତ ଓ ଅରୁନ୍ଧତୀ।

Verse 87

जज्ञिरे मानसा ह्येते ऽरुधत्यास्तन्निबोधत / नारदस्तु वसिष्ठायारुन्धती प्रत्यपादयत्

ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ନେଇ ମାନସଜନ୍ମ—ଏହା ଜାଣ। ନାରଦ ତୁ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 88

ऊर्द्ध्वरेता महातेजा दक्षशापात्तु नारदः / पुरा देवासुरे तस्मिन्संग्रामे तारकामये

ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶାପରୁ ନାରଦ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା (ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ) ଓ ମହାତେଜସ୍ବୀ ହେଲେ; ପୁରାତନେ ସେହି ଦେବାସୁର ସଂଗ୍ରାମ—ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧରେ।

Verse 89

अनावृष्ट्या हते लोके व्यग्रे शस्ते सुरैः सह / वसिष्ठस्तपसा धीमाञ्जीवयामास वै प्रजाः

ଅନାବୃଷ୍ଟିରେ ଲୋକ ହତପ୍ରାୟ ହୋଇ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ; ତେବେ ଧୀମାନ ବସିଷ୍ଠ ତପୋବଳେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲେ।

Verse 90

अनेकफलमूलिन्य औषधीश्च प्रवर्तयन् / तास्तेन जीवयामास कारुण्यादौषधेन सः

ସେ ଅନେକ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଦେଇଥିବା ଔଷଧିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କଲେ; କାରୁଣ୍ୟବଶେ ସେହି ଔଷଧିଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜୀବିତ ରଖିଲେ।

Verse 91

अरुन्धत्यां वसिष्टस्तु शक्तिमुत्पादय त्सुतम् / स्वाङ्गज जनयच्छक्तिरदृश्यन्त्यां पराशरम्

ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବସିଷ୍ଠ ଶକ୍ତି ନାମକ ପୁତ୍ରକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ଏବଂ ଶକ୍ତି ଅଦୃଶ୍ୟନ୍ତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ନିଜ ଅଙ୍ଗଜ ପରାଶରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 92

काल्यां पराशराज्जज्ञे कृष्णद्वैपायनः प्रभुः / द्वैपायनादरण्यां वै शुको जज्ञे गुणान्वितः

କାଳୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପରାଶରଙ୍କ ଠାରୁ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ (ବ୍ୟାସ) ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏବଂ ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଠାରୁ ଅରଣ୍ୟାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଗୁଣାନ୍ୱିତ ଶୁକ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 93

उदपद्यन्त षडिमे पीवर्यां शुकसूनवः / भूरिश्रवाः प्रभुः शंभुः कृष्णो गौरश्च पञ्चमः

ପୀବରୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଶୁକଙ୍କ ଏହି ଛଅ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ—ଭୂରିଶ୍ରବା, ପ୍ରଭୁ, ଶମ୍ଭୁ, କୃଷ୍ଣ, ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଗୌର; (ତଥା ଆଉ ଜଣେ)।

Verse 94

कन्या कीर्तिमती चैव योगमाता धृतव्रता / जननी ब्रह्मदत्तस्य पत्नी सा त्वणुहस्य च

କୀର୍ତ୍ତିମତୀ ନାମକ କନ୍ୟା ଯୋଗମାତା ଓ ଧୃତବ୍ରତା ଥିଲେ। ସେ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କ ଜନନୀ ଏବଂ ଅଣୁହଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ।

Verse 95

श्वेताः कृष्णाश्च पौराश्च श्यामधूम्राश्च चण्डिनः / ऊष्मादा दारिकाश्चैव नीलाश्चैव पराशराः

ପରାଶରଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ୱେତ, କୃଷ୍ଣ, ପୌର, ଶ୍ୟାମଧୂମ୍ର ଓ ଚଣ୍ଡିନ; ତଥା ଊଷ୍ମାଦ, ଦାରିକ ଓ ନୀଳ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

Verse 96

पराशराणामष्टौ ते पक्षाः प्रोक्ता महात्मनाम् / अत ऊर्द्ध्व निबोध त्वमिन्द्रप्रमति संभवम्

ମହାତ୍ମା ପରାଶରମାନଙ୍କ ସେଇ ଆଠଟି ପକ୍ଷ କୁହାଗଲା। ଏବେ ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମତିଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୁଣ।

Verse 97

वसिष्ठस्य कपिञ्जल्यां घृताच्यामुदपद्यत / कुणीति यः समाख्यात इन्द्रप्रमतिरुच्यते

ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କପିଞ୍ଜଲାରେ ଘୃତାଚୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଯେ ଜନ୍ମିଲେ, ସେ ‘କୁଣି’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମତି କୁହାଯାଏ।

Verse 98

पृथोः सुतायां संभूतः पुत्रस्तस्याभवद्वसुः / उपमन्युः सुतस्तस्य यस्येमे ह्यौपमन्यवः

ପୃଥୁଙ୍କ କନ୍ୟାରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବସୁ ଜନ୍ମିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଉପମନ୍ୟୁ; ଯାହାଙ୍କ ବଂଶଜମାନେ ‘ଔପମନ୍ୟବ’ ନାମେ ପରିଚିତ।

Verse 99

मित्रावरुणयोश्चैव कुण्डिनेयाः परिश्रुताः / एकार्षेयास्तथा चान्ये वसिष्ठा नाम विश्रुताः

ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ବଂଶରେ କୁଣ୍ଡିନେୟମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏବଂ ଏକ ଋଷି-ପରମ୍ପରାର ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ‘ବସିଷ୍ଠ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ।

Verse 100

एते पक्षा वसिष्ठानां स्मृता ह्येकादशैव तु / इत्येते ब्रह्मणः पुत्रा मानसा अष्ट विश्रुताः

ବସିଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଏହି ଶାଖାଗୁଡ଼ିକ ଏକାଦଶ ମାତ୍ର ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଷ୍ଟ ମାନସପୁତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 101

भ्रातरः सुमहाभागा येषां वंशाः प्रतिष्ठिताः / त्रींल्लोकान्धारयन्तीमान्देवर्षिगणसंकुलान्

ସେମାନେ ଅତିମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭ୍ରାତା, ଯାହାଙ୍କ ବଂଶ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ଦେବର୍ଷିଗଣରେ ସଂକୁଳ ଏହି ତ୍ରିଲୋକକୁ ସେମାନେ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 102

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च शतशो ऽथ सहस्रशः / व्याप्ता येस्तु त्रयो लोकाः सूर्यस्येव गभस्तिभिः

ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ର ଶତଶଃ ସହସ୍ରଶଃ; ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିଲୋକ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପରି ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଛି।