Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 109
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
प्राधान्यतः प्रवक्ष्यामि गदतो मे निबोधत / संग्रामे भारते तस्मिन्सहदेवो निपातितः
Transliteration
prādhānyataḥ pravakṣyāmi gadato me nibodhata / saṃgrāme bhārate tasminsahadevo nipātitaḥ
Translation
ମୁଁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟରେ (ସେମାନଙ୍କ) କଥା କହିବି; ମୋ କଥା ଶୁଣି ବୁଝ। ସେହି ଭାରତ-ସଂଗ୍ରାମରେ ସହଦେବ ପତିତ ହେଲେ।
Word by Word
प्राधान्यतःprincipally / in order of importance
प्राधान्यतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्राधान्य (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (ablatival adverb; ‘by way of priority’)
प्रवक्ष्यामिI shall tell
प्रवक्ष्यामि:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Future/लृट्), उत्तम-पुरुष (1st/उत्तम), एकवचन (Singular), परस्मैपद
गदतःof (me) speaking
गदतः:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootगद् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (Present active participle/शतृ), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine); ‘of me who am speaking’
मेmy/of me
मे:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), एकवचन (Singular)
निबोधतunderstand (you all)
निबोधत:
सम्बोधन-प्रयुक्त-क्रिया (Addressed action/आह्वान)
TypeVerb
Rootनि + बुध् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/लोट्), मध्यम-पुरुष (2nd/मध्यम), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
संग्रामेin the battle
संग्रामे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंग्राम (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
भारतेof Bhārata (the great war)
भारते:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभारत (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine); विशेषण (to संग्रामे)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग/नपुंसक (context: locative ‘in that’)
सहदेवःSahadeva
सहदेवः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootसहदेव (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
निपातितःwas struck down
निपातितः:
कर्मणि-भाव (Passive predicate/कर्मणि)
TypeVerb
Rootनि + पत् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (Past passive participle/क्त), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine); कर्मणि प्रयोग (passive sense)