Shloka 14
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
गता यदा न पश्यन्ति जयत्या संवृतं गुरुम् / लक्षमं तस्य तद् बुद्ध्वा प्रतिजग्मुर्यथागतम्
Transliteration
gatā yadā na paśyanti jayatyā saṃvṛtaṃ gurum / lakṣamaṃ tasya tad buddhvā pratijagmuryathāgatam
Translation
ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ଗଲେ, ଜୟନ୍ତୀ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ଅଦର୍ଶନ ବୁଝି ଯଥାଗତ ଫେରିଗଲେ।
Word by Word
गताःhaving gone
गताः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि प्रयोगः—‘सुताः’ (पूर्वश्लोकात्) इत्यस्य विशेषणम्
यदाwhen
यदा:
कालसम्बन्ध (temporal link)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal conjunction: when)
नnot
न:
निषेध (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
पश्यन्तिthey see
पश्यन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
जयत्याby Jayantī
जयत्या:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootजयन्ती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
संवृतम्covered, concealed
संवृतम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/modifier)
TypeAdjective
Rootसम्-वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘गुरुम्’ इत्यस्य विशेषणम्
गुरुम्the teacher (preceptor)
गुरुम्:
कर्म (Karma/object of seeing)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
लक्ष्यम्the sign/mark (clue)
लक्ष्यम्:
कर्म (Karma/object of knowing)
TypeNoun
Rootलक्ष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (पाठे ‘लक्षमं’ इति लिप्यन्तर-दोषसम्भवः)
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तत्that
तत्:
कर्म (Karma/object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘लक्ष्यम्’ इत्यस्य पुनर्निर्देशः
बुद्ध्वाhaving understood
बुद्ध्वा:
पूर्वकाल (Pūrvakāla/prior action)
TypeIndeclinable
Rootबुध् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
प्रतिजग्मुःthey returned
प्रतिजग्मुः:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootप्रति-गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
यथागतम्as they had come (the same way)
यथागतम्:
क्रियाविशेषण (adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootयथा-गत (प्रातिपदिक; यथा (अव्यय) + गत)
Formअव्ययीभाव-समास, अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial: as they had come)