Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 100
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
अरिष्ठं वृषभं चैव पूतनां केशिनं हयम् / नागं कुवलयापीडं मल्लं राजगृहाधिपम्
Transliteration
ariṣṭhaṃ vṛṣabhaṃ caiva pūtanāṃ keśinaṃ hayam / nāgaṃ kuvalayāpīḍaṃ mallaṃ rājagṛhādhipam
Translation
ସେ ଅରିଷ୍ଟ ନାମକ ବୃଷଭ, ପୂତନା, କେଶି ନାମକ ଅଶ୍ୱ, କୁବଲୟାପୀଡ ନାମକ ଗଜ, ମଲ୍ଲ ଓ ରାଜଗୃହାଧିପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ (ଦମନ କଲେ)।
Word by Word
अरिष्ठम्Ariṣṭa
अरिष्ठम्:
कर्म (Karma/Object; implied)
TypeNoun
Rootअरिष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
वृषभम्the bull (demon)
वृषभम्:
कर्म (Karma/Object; implied)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed; also
एव:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
पूतनाम्Pūtanā
पूतनाम्:
कर्म (Karma/Object; implied)
TypeNoun
Rootपूतना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
केशिनम्Keśin
केशिनम्:
कर्म (Karma/Object; implied)
TypeNoun
Rootकेशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
हयम्the horse
हयम्:
कर्म (Karma/Object; apposition to Keśin as horse)
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
नागम्the elephant
नागम्:
कर्म (Karma/Object; implied)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
कुवलयापीडम्Kuvalayāpīḍa (the elephant)
कुवलयापीडम्:
कर्म (Karma/Object; apposition to नागम्)
TypeNoun
Rootकुवलय + आपीड (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: ‘कुवलयस्य आपीडः’ (Kuvalaya’s crusher/pressing one; name of elephant); पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
मल्लम्the wrestler
मल्लम्:
कर्म (Karma/Object; implied)
TypeNoun
Rootमल्ल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
राजगृहाधिपम्the ruler of Rājagṛha
राजगृहाधिपम्:
कर्म (Karma/Object; apposition/identifier)
TypeNoun
Rootराजगृह + अधिप (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: ‘राजगृहस्य अधिपः’ (lord of Rājagṛha); पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)