Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 59
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
कथं गतिर्गतिमतामापन्नो मानुषीं तनुम् / श्रोतुमिच्छामहे विष्णोः कर्माणि च यथाक्रमम्
Transliteration
kathaṃ gatirgatimatāmāpanno mānuṣīṃ tanum / śrotumicchāmahe viṣṇoḥ karmāṇi ca yathākramam
Translation
ଗତିମାନମାନଙ୍କ ପରମ ଗତି ବିଷ୍ଣୁ କିପରି ମାନବ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ? ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କର୍ମମାନେ ଯଥାକ୍ରମେ ଶୁଣିବାକୁ ଆମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ।
Word by Word
कथम्how
कथम्:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक अव्यय (interrogative adverb)
गतिःthe course/way (the supreme refuge)
गतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
गतिमताम्of those who have movement/going beings
गतिमताम्:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगतिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; ‘गतिः’ इत्यस्य सम्बन्धः
आपन्नःhas attained/entered
आपन्नः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√पद् (धातु)
Formकृदन्तः क्त-प्रत्ययान्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपसर्गः आ
मानुषीम्human
मानुषीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमानुषी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (तनुम्)
तनुम्body/form
तनुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययभाव; अर्थः ‘श्रोतुं’
इच्छामहेwe wish/desire
इच्छामहे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√इष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, उत्तम-पुरुष (1st person), बहुवचन
विष्णोःof Vishnu
विष्णोः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
कर्माणिdeeds/actions
कर्माणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात (conjunction)
यथाक्रमम्in due order/sequence
यथाक्रमम्:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा + क्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास, अव्ययवत् प्रयोगः; अर्थः ‘क्रमानुसारम्’