Adhyaya 71

Verse 1

[वेर्सेस् २,७०।३ - ४९ नोत् अवैलब्ले अत् प्रेसेन्त्] सूत उवाच सात्त्वताज्जज्ञिरे पुत्राः कौशल्यायां महाबलाः / भजमानो भजिर्द्दिव्यो वृष्णिर्देवावृधो ऽन्धकः

[2.70.3–49 ଶ୍ଲୋକ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ] ସୂତ କହିଲେ—କୌଶଲ୍ୟାରେ ସାତ୍ତ୍ୱତଙ୍କଠାରୁ ମହାବଳ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିଲେ: ଭଜମାନ, ଭଜି, ଦିବ୍ୟ, ବୃଷ୍ଣି, ଦେବାବୃଧ ଏବଂ ଅନ୍ଧକ।

Verse 2

महाभोजश्च विख्यातो ब्रह्मण्यस्सत्यसंगरः / तेषां हि सर्गाश्चत्वारः शृणुध्वं विस्तरेण वै

ମହାଭୋଜ ଖ୍ୟାତ, ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତ ଓ ସତ୍ୟସଙ୍ଗରେ ଅଡ଼ିଗ। ତାଙ୍କର ଚାରି ସର୍ଗ ଅଛି—ବିସ୍ତାରେ ଶୁଣ।

Verse 3

भजमानस्य सृंजय्यो बाह्यका चोपवाह्यका / सृंज यस्य सुते द्वे तु बाह्यके ते उदावहत्

ଭଜମାନଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୃଞ୍ଜୟ୍ୟା, ବାହ୍ୟକା ଓ ଉପବାହ୍ୟକା। ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କ ଦୁଇ କନ୍ୟାକୁ ବାହ୍ୟକା ବିବାହରେ ଦେଲେ।

Verse 4

तस्य भार्ये भगिन्यौ ते प्रसूते तु सुतान्बहून् / निम्लोचिः किङ्कणश्चैव धृष्टिः पर पुरञ्जयः

ତାଙ୍କର ସେଇ ଦୁଇ ଭଗିନୀ-ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅନେକ ପୁତ୍ର ପ୍ରସବ କଲେ—ନିମ୍ଲୋଚି, କିଙ୍କଣ, ଧୃଷ୍ଟି ଓ ପରପୁରଞ୍ଜୟ।

Verse 5

ते बाह्यकाया सृंजय्या भजमानाद्विजज्ञिरे / अयुताजित्सहस्राजिच्छताजिदिति नामतः

ସେମାନେ ବାହ୍ୟକା ଓ ସୃଞ୍ଜୟ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଭଜମାନଙ୍କଠାରେ ଜନ୍ମିଲେ; ନାମରେ ଅୟୁତାଜିତ୍, ସହସ୍ରାଜିତ୍, ଶତାଜିତ୍।

Verse 6

बाह्यकायां भगिन्यां ते भजमानाद्विजज्ञिरे / तेषां देवावृधो राजा चचार परमं तपः / पुत्रः सर्वगुणोपेतो मम भूयादिति स्म ह

ବାହ୍ୟକା ନାମକ ସେଇ ଭଗିନୀରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଭଜମାନଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ରାଜା ଦେବାବୃଧ ‘ମୋର ସର୍ବଗୁଣୋପେତ ପୁତ୍ର ହେଉ’ ବୋଲି ପରମ ତପ କଲେ।

Verse 7

संयोज्या त्मानमेवं स पर्णाशजलमस्पृशत्

ଏଭଳି ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି ସେ ପର୍ଣାଶା ନଦୀର ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲା।

Verse 8

सा चोपस्पर्शनात्तस्य चकार प्रियमापगा / कल्याणत्वान्नरपतेस्तस्य सा निम्नगोत्तमा

ତାହାର ସ୍ପର୍ଶରେ ସେଇ ଅପଗା ନଦୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ନରପତିଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ମଙ୍ଗଳ କଲା; ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ରାଜାଙ୍କୁ କଲ୍ୟାଣ ଦେଲା।

Verse 9

चिन्तयाभिपरीताङ्गी जगामाथ विनिश्चयम् / नाभिगच्छामि तां नारीं यस्यामेवंविधः सुतः

ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲା—‘ଯାହାର ଏପରି ପୁତ୍ର ଅଛି, ସେ ନାରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ମୁଁ ଯିବି ନାହିଁ।’

Verse 10

भवेत्सर्वगुणोपेतो राज्ञो देवावृधस्य हि / तस्मादस्य स्वयं चाहं भवाम्यद्य सहव्रता

ଦେବାବୃଧ ରାଜା ସର୍ବଗୁଣୋପେତ ହେଉନ୍ତୁ; ତେଣୁ ଆଜି ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କର ସହବ୍ରତା, ପତିବ୍ରତା ସହଚରୀ ହେବି।

Verse 11

जज्ञे तस्याः स्वयं हृत्स्थो भावस्तस्य यथेरितः / अथ भूत्वा कुमारी तु सा चिन्तापरमेव च

ତାହାର ହୃଦୟରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି ଭାବ ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମିଲା; ପରେ ସେ କୁମାରୀ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପରମ ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ରହିଲା।

Verse 12

वरयामास राजानं तामियेष स पार्थिवः / तस्यामाधत्त गर्भे स तेजस्विनमुदा रधीः

ରାଜା ତାକୁ ବରଣ କଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପାର୍ଥିବ ନୃପଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲା। ଆନନ୍ଦରେ ସେ ଗର୍ଭରେ ତେଜସ୍ବୀ ପୁତ୍ରକୁ ଧାରଣ କଲା।

Verse 13

अथ सा नवमे मासि सुषुवे सरिता वरा / पुत्रं सर्वगुणोपेतं बभ्रुं देवावृधत्तदा

ତାପରେ ନବମ ମାସରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସରିତା ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ପ୍ରସବ କଲା—ସର୍ବଗୁଣୋପେତ ବଭ୍ରୁକୁ; ସେତେବେଳେ ଦେବମାନେ ଦେବାବୃଧଙ୍କୁ ମହିମାରେ ବଢ଼ାଇଲେ।

Verse 14

तत्र वंशे पुराणज्ञा गाथां गायन्ति वै द्विजाः / गुणान्देवावृधस्यापि कीर्तयन्तो महात्मनः

ସେହି ବଂଶରେ ପୁରାଣଜ୍ଞ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଗାଥା ଗାଆନ୍ତି, ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଦେବାବୃଧଙ୍କ ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି।

Verse 15

यथैव शृणुमो दूरात्सपंश्यामस्तथान्तिकात् / बभ्रुः श्रेष्ठो मनुष्याणां देवैर्देवावृथः समः

ଯେପରି ଆମେ ଦୂରରୁ ଶୁଣୁ, ସେପରି ନିକଟରୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁ—ବଭ୍ରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବାବୃଧ ସମାନ।

Verse 16

पुरुषाः पञ्चषष्टिश्च सहस्राणि च सप्ततिः / येमृतत्वमनुप्राप्ता बब्रोर्देवावृधादपि

ପଞ୍ଚଷଷ୍ଟି ହଜାର ଏବଂ ସତରି ଜଣ ପୁରୁଷ—ସେମାନେ ବଭ୍ରୁ ଓ ଦେବାବୃଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅମୃତତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 17

यज्वा दानपतिर्धीरो ब्रह्मण्यः सत्यवाग्बुधः / कीर्त्तिमांश्च महाभोजः सात्त्वतानां महारथः

ସେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ଦାନର ଅଧିପତି, ଧୀର, ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତ, ସତ୍ୟବାକ୍ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଥିଲେ। କୀର୍ତ୍ତିମାନ ମହାଭୋଜ ଏବଂ ସାତ୍ତ୍ୱତମାନଙ୍କ ମହାରଥ ଥିଲେ।

Verse 18

तस्यान्ववायः सुमहान्भोजा ये भुवि विश्रुताः / गान्धारी चैव माद्री च धृष्टैर्भार्ये बभूवतुः

ତାଙ୍କର ବଂଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ; ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭୋଜମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଧୃଷ୍ଟଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ—ଏ ଦୁଇଜଣ ହେଲେ।

Verse 19

गान्धारी जनयामास सुमित्रं मित्रनन्दनम् / साद्री युधाजितं पुत्रं ततो मीढ्वांसमेव च

ଗାନ୍ଧାରୀ ମିତ୍ରନନ୍ଦନ ସୁମିତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ମାଦ୍ରୀ ଯୁଧାଜିତ୍ ନାମକ ପୁତ୍ରକୁ, ପରେ ମୀଢ୍ୱାଂସକୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 20

अनमित्रं शिनं चैव ताबुभौ पुरुषोत्तमौ / अनमित्रसुतो निघ्नो निघ्नस्य द्वौ बभूवतुः

ଅନମିତ୍ର ଓ ଶିନ—ଏ ଦୁଇଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ହେଲେ। ଅନମିତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ନିଘ୍ନ; ନିଘ୍ନଙ୍କର ଦୁଇ ପୁତ୍ର ହେଲେ।

Verse 21

प्रसेनश्च महाभागः सत्राजिच्च सुताबुभौ / तस्य सत्राजितः सूर्यः सखा प्राणसमो ऽभवत्

ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପ୍ରସେନ ଓ ସତ୍ରାଜିତ—ଏ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ହେଲେ। ସତ୍ରାଜିତଙ୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ସହ ପ୍ରାଣସମ ପ୍ରିୟ ସଖ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 22

स कदाचिन्निशापाये रथेन रथिनां वरः / तोयं कूलात्समुद्धर्तुमुपस्थातुं ययौरविम्

ଏକଦା ରାତି ଶେଷବେଳେ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ରାଜା ରଥେ ଯାଇ କୂଳରୁ ଜଳ ଉଠାଇ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବାକୁ ଗଲେ।

Verse 23

तस्योपतिष्ठतः सूर्यं विवस्वानग्रतः स्थितः / सुस्पष्टमूर्त्तिर्भगवांस्तेजोमण्डलवान्विभुः

ସେ ଉପାସନା କରୁଥିବାବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ବିବସ୍ୱାନ୍ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ—ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ମୂର୍ତ୍ତିଧାରୀ ଭଗବାନ, ତେଜୋମଣ୍ଡଳଯୁକ୍ତ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ।

Verse 24

अथ राजा विवस्वन्तमुवाच स्थितमग्रतः / यथैव व्योम्नि पश्यामि त्वामहं ज्योतिषां पते

ତାପରେ ରାଜା ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବିବସ୍ୱାନଙ୍କୁ କହିଲେ—ହେ ଜ୍ୟୋତିମାନଙ୍କ ପତି! ଆକାଶରେ ଯେପରି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖେ, ସେପରି ଏଠି ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଛି।

Verse 25

तेजोमण्डलिनं चैव तथैवाप्यग्रतः स्थितम् / को विशेषो विवस्वंस्ते सख्येनोपगतस्य वै

ଏବଂ ଆପଣଙ୍କୁ ତେଜୋମଣ୍ଡଳଯୁକ୍ତ ଭାବେ ସେହିପରି ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖୁଛି; ହେ ବିବସ୍ୱାନ, ସଖ୍ୟଭାବେ ଆସିଥିବା ଆପଣଙ୍କ ଏହି ରୂପରେ କ’ଣ ବିଶେଷତା?

Verse 26

एतच्छ्रुत्वा स भगवान्मणिरत्नं स्यमन्तकम् / स्वकण्ठादवमुच्याथ बबन्ध नृपतेस्तदा

ଏହା ଶୁଣି ଭଗବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ‘ସ୍ୟମନ୍ତକ’ ନାମକ ମଣିରତ୍ନଟି ନିଜ କଣ୍ଠରୁ ଖୋଲି ସେତେବେଳେ ରାଜାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।

Verse 27

ततो विग्रहवन्तं तं ददर्श नृपतिस्तदा / प्रीतिमानथ तं दृष्ट्वा मुहूर्त्तं कृतवान्कथाम्

ତେବେ ରାଜା ସେହି ଦେହଧାରୀ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରୀତିମାନ ହୋଇ କିଛିକ୍ଷଣ କଥା କଲେ।

Verse 28

तमभिप्रस्थितं भूयो विवस्वन्तं स सत्रजित् / प्रोवाचाग्निसवर्णं त्वां येन लोकः प्रपश्यति

ପୁଣି ଆଗକୁ ଯାଉଥିବା ବିବସ୍ୱାନଙ୍କୁ ସତ୍ରଜିତ୍ କହିଲେ— “ହେ ଅଗ୍ନିସଦୃଶ ବର୍ଣ୍ଣବାନ! ଯାହାଦ୍ୱାରା ଲୋକ ଦେଖେ, ସେ ତୁମେ।”

Verse 29

तदेतन्मणिरत्नं मे भगवन्दातुमर्हसि / स्यमं तकं नाममणिं दत्तवांस्तस्य भास्करः

ହେ ଭଗବନ! ଏହି ମଣିରତ୍ନଟି ମୋତେ ଦେବାକୁ ଅର୍ହନ୍ତି। ‘ସ୍ୟମନ୍ତକ’ ନାମକ ଏହି ମଣିଟି ତାହାକୁ ଭାସ୍କର ଦେଇଥିଲେ।

Verse 30

स तमामुच्य नगरीं प्रविवेश महीपतिः / विस्मापयित्वाथ ततः पुरीमन्तःपुरं ययौ

ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ରାଜା ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରାଇ ପରେ ପୁରୀର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଗଲେ।

Verse 31

स प्रसेनाय तद्दिव्यं मणिरत्नं स्यमन्तकम् / ददौ भ्रात्रे नरपतिः प्रेम्णा सत्राजिदुत्तमम्

ସେହି ନରପତି ସତ୍ରଜିତ୍ ପ୍ରେମରେ ନିଜ ଭାଇ ପ୍ରସେନକୁ ସେଇ ଦିବ୍ୟ ‘ସ୍ୟମନ୍ତକ’ ମଣିରତ୍ନ ଦେଲେ।

Verse 32

स्यमन्तको नाम मणिर्यस्मिन्राष्ट्रे स्थितो भवेत् / कामवर्षी च पर्जन्यो न च व्याधिभयं तथा

ଯେ ରାଜ୍ୟରେ ‘ସ୍ୟମନ୍ତକ’ ନାମକ ମଣି ଅବସ୍ଥିତ ଥାଏ, ସେଠାରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବର୍ଷା କରୁଥିବା ପର୍ଜନ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ ରୋଗଭୟ ମଧ୍ୟ ନଥାଏ।

Verse 33

लिप्सां चक्रे प्रसेनात्तु मणिरत्नं स्यमन्तकम् / गोविन्दो न च तं लेभे शक्तो ऽपि न जहार च

ପ୍ରସେନ ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣିରତ୍ନ ପାଇବାକୁ ଲୋଭ କଲା; କିନ୍ତୁ ଗୋବିନ୍ଦ ତାହାକୁ ନ ପାଇଲେ, ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ହରଣ କଲେ ନାହିଁ।

Verse 34

कधाचिन्मृगयां यातः प्रसेनस्तेन भूषितः / स्यमन्तककृते सिंहाद्वधं प्राप सुदारुणम्

ଏକଦା ସେଇ ମଣିରେ ଭୂଷିତ ପ୍ରସେନ ମୃଗୟାକୁ ଗଲା; ସ୍ୟମନ୍ତକର କାରଣରୁ ସେ ସିଂହ ହାତରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲା।

Verse 35

जांबवानृक्षराजस्तु तं सिंहं निजघान वै / आदाय च मणिं दिव्यं स्वबिलं प्रविवेश ह

ତାପରେ ଋକ୍ଷରାଜ ଜାମ୍ବବାନ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ସେଇ ସିଂହକୁ ମାରିଦେଲେ; ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ମଣିକୁ ନେଇ ନିଜ ବିଲରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 36

तत्कर्म कृष्णस्य ततो वृष्ण्यन्धकमहत्तराः / मणिं गृध्नोस्तु मन्वानास्तमेव विशशङ्किरे

ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟ ପରେ ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକ ବଂଶର ମହତ୍ତରମାନେ, ମଣି ପାଇଁ ଲୋଭୀ ଭାବି, ସେଇ କର୍ମ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ହିଁ ସନ୍ଦେହ କଲେ।

Verse 37

मिथ्यापवादं तेभ्यस्तं बलवानरिसूदनः / अमृष्यमाणो भगवान्वनं स विचचार ह

ସେମାନେ କରିଥିବା ମିଥ୍ୟା ଅପବାଦ ସହିନପାରି ବଳବାନ୍ ଅରିସୂଦନ ଭଗବାନ୍ ବନେ ବିଚରିଲେ।

Verse 38

स तु प्रोसेनो मृगयामचरद्यत्र चाप्यथ / प्रसेनस्य पदं ग्राह्यं पुरं पौराप्तकारिभिः

ସେତେବେଳେ ପ୍ରୋସେନ ଯେଉଁଠି ସେଉଁଠି ମୃଗୟା କରୁଥିଲା; ପ୍ରୋସେନର ପଦଚିହ୍ନ ପୌରମାନେ ଧରି ଚାଲିବା ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 39

ऋक्षवन्तं गिरिवरं विन्ध्यं च नगमुत्तमम् / अन्वेषयत्परिश्रान्तः स ददर्श महामनाः

ଋକ୍ଷବନ୍ତ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗିରି ଓ ଉତ୍ତମ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ଖୋଜି ଖୋଜି କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମହାମନା ଦେଖିଲେ।

Verse 40

साश्वं हतं प्रसेनं तं नाविन्दत्तत्र वै मणिम् / अथ सिंहः प्रसेनस्य शरीरस्याविदूरतः

ସେ ତାହାଁ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ହତ ପ୍ରୋସେନକୁ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ମଣିଟି ମିଳିଲା ନାହିଁ; ପ୍ରୋସେନର ଶରୀର ନିକଟରେ ଏକ ସିଂହ ଥିଲା।

Verse 41

ऋक्षेण निहतो दृष्टः पदैरृक्षस्य सूचितः / पदैरन्वेषयामास गुहामृक्षस्य यादवः

ସେ ଭାଲୁ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହୋଇଥିବା ଦେଖାଗଲା, ଭାଲୁର ପଦଚିହ୍ନ ଏହା ସୂଚିତ କଲା; ତେଣୁ ଯାଦବ ସେହି ପଦଚିହ୍ନ ଧରି ଭାଲୁର ଗୁହା ଖୋଜିଲେ।

Verse 42

महत्यन्तर्बिले वाणीं शश्राव प्रमदेरिताम् / धात्र्या कुमारमादाय सुतं जांबवतो द्विजाः / क्रीडयन्त्याथ मणिना मारोदीरित्युदीरितम्

ମହାଗୁହାର ଅନ୍ତରେ ସ୍ତ୍ରୀପ୍ରେରିତ ଧ୍ୱନି ସେ ଶୁଣିଲା। ଧାତ୍ରୀ ଜାମ୍ବବତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶିଶୁକୁ କୋଳେ ନେଇ ମଣି ସହ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ—“ମାର, ଦେ!” ବୋଲି କହିଲା, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

Verse 43

धात्र्युवाच प्रसेनमवधीत्सिंहः सिंहो जांबवता हतः

ଧାତ୍ରୀ କହିଲା—ସିଂହ ପ୍ରସେନଙ୍କୁ ବଧ କଲା; ଏବଂ ସେହି ସିଂହକୁ ଜାମ୍ବବନ୍ତ ବଧ କଲେ।

Verse 44

सुकुमारक मारो दीस्तव ह्यें स्यमन्तकः / व्यक्तीकृतश्च शब्दः स तूर्णं चापि ययौ बिलम्

“ସୁକୁମାର ଶିଶୁ, ମାର—ଦେ; ଏହି ସ୍ୟମନ୍ତକ ତୋର ହିଁ।” ଏପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ସେ ତୁରନ୍ତ ଗୁହାକୁ ଗଲା।

Verse 45

अपश्यच्च बिलाभ्याशे प्रसेन मवदारितम् / प्रविश्य चापि भगवान्स ऋक्षबिलमञ्जसा

ଗୁହା ନିକଟରେ ସେ ପ୍ରସେନଙ୍କୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲା। ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ସହଜରେ ସେହି ଋକ୍ଷ-ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 46

ददर्श ऋक्षराजानं जांबवन्तमुदारधीः / युयुधे वासुदेवस्तु बिले जांबवता सह

ଉଦାରଧୀ ସେ ଋକ୍ଷରାଜ ଜାମ୍ବବନ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ବାସୁଦେବ ଗୁହାରେ ଜାମ୍ବବନ୍ତ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 47

बाहुभ्यामेव गोविन्दो दिवसानेकविंशतिम् / प्रविष्टे च बिलं कृष्णे वसुदेवापुरस्सराः

ଗୋବିନ୍ଦ ନିଜ ବାହୁବଳରେ ଏକୋଇଶି ଦିନ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; କୃଷ୍ଣ ବିଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ ବସୁଦେବ ଆଦି ଅଗ୍ରେ ହୋଇ ଅନୁସରଣ କଲେ।

Verse 48

पुनर्द्वारवतीं चैत्य हतं कृष्णं न्यवेदयन् / वासुदेवस्तु निर्जित्य जांबवन्तं महाबलम्

ପୁନର୍ବାର ଦ୍ୱାରବତୀକୁ ଯାଇ ଚୈତ୍ୟରେ ‘କୃଷ୍ଣ ହତ’ ବୋଲି ନିବେଦନ କଲେ; କିନ୍ତୁ ବାସୁଦେବ ମହାବଳୀ ଜାମ୍ବବନ୍ତକୁ ଜୟ କଲେ।

Verse 49

लेभे जांबवन्तीं कन्यामृक्षराजस्य सम्मनाम् / भगवत्तेजसा ग्रस्तो जांबवांन्प्रसभं मणिम्

ସେ ଋକ୍ଷରାଜଙ୍କ ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା ଜାମ୍ବବତୀକୁ ପାଇଲେ; ଭଗବତ୍ତେଜରେ ଅଭିଭୂତ ଜାମ୍ବବାନ ବଳପୂର୍ବକ ନିଆ ମଣିଟିକୁ ମଧ୍ୟ ସମର୍ପଣ କଲେ।

Verse 50

सुतां जांबवतीमाशु विष्वक्सेनाय दत्तवान् / मणिं स्यमन्तकं चैव जग्रहात्मविशुद्धये

ସେ ଜାମ୍ବବତୀ ନାମକ କନ୍ୟାକୁ ଶୀଘ୍ର ବିଷ୍ୱକ୍ସେନଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଆତ୍ମବିଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣି ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 51

अनुनीयर्क्षराजं तं निर्ययौ च तदा बिलात् / एवं स मणिमाहृत्य विशोध्यात्मानमात्मना

ସେ ଋକ୍ଷରାଜଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି ତେବେ ବିଳରୁ ବାହାରିଲେ; ଏଭଳି ମଣି ଆଣି ସେ ନିଜେ ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରମାଣ କଲେ।

Verse 52

ददौ सत्राजिते रत्नं मणिं सात्त्वतसन्निधौ / कन्यां पुनर्जांबवतीमुवाह मधुसूदनः

ସାତ୍ତ୍ୱତମାନଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ସତ୍ରାଜିତ ସେଇ ରତ୍ନମଣି ଦାନ କଲା; ପରେ ମଧୁସୂଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜାମ୍ବବତୀ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।

Verse 53

तस्मान्मिथ्याभिशापात्तु व्यशुध्यन्मधुसूदनः / इमां मिथ्याभिशप्तिं यः कृष्णस्येह व्यपोहिताम्

ସେଇ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଶାପରୁ ମଧୁସୂଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିର୍ଦୋଷ ଭାବେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ; ଏଠାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଆରୋପିତ ଏହି ମିଥ୍ୟା-ଶାପ ନିବାରଣକୁ ଯେ ଜାଣେ।

Verse 54

वेद मिथ्याभिशप्तिं स नाभिस्पृशति कर्हिचित् / दश त्वासन्सत्रजितो भार्यास्तस्यायुतं सुताः

ଏହି ମିଥ୍ୟା ଅଭିଶାପକୁ ଯେ ଜାଣେ, ତାକୁ ଏହା କେବେ ସ୍ପର୍ଶ କରେନାହିଁ; ସତ୍ରାଜିତଙ୍କର ଦଶ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦଶହଜାର ପୁତ୍ର ଥିଲେ।

Verse 55

ख्यातिमन्तस्त्रयस्तेषां भङ्गकारस्तु पूर्वजः / वीरो वातपतिश्चैव तपस्वी च बहुप्रियः

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତିନିଜଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖ୍ୟାତିମାନ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ବଜ (ଜ୍ୟେଷ୍ଠ) ଭଙ୍ଗକାର—ବୀର, ବାତପତି, ତପସ୍ୱୀ ଓ ବହୁପ୍ରିୟ ଥିଲେ।

Verse 56

अथ वीरमती नाम भङ्गकारस्य तु प्रसूः / सुषुवे सा कुमारीस्तु तिस्रो रूपगुणान्विताः

ତାପରେ ଭଙ୍ଗକାରଙ୍କର ପ୍ରସୂ (ପତ୍ନୀ) ବୀରମତୀ ନାମରେ ଥିଲେ; ସେ ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ତିନି କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 57

सत्यभामोत्तमा स्त्रीणां व्रतिनी च दृढव्रता / तथा तपस्विनी चैव पिता कृष्णय तां ददौ

ସତ୍ୟଭାମା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ବ୍ରତିନୀ, ଦୃଢବ୍ରତା ଓ ତପସ୍ୱିନୀ; ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।

Verse 58

न च सत्राजितः कृष्णो मणिरत्नं स्यमन्तकम् / आदत्त तदुपश्रुत्य भोजेन शतधन्वना

ସତ୍ରାଜିତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣିରତ୍ନ ଦେଲେ ନାହିଁ; ଏହା ଶୁଣି ଭୋଜବଂଶୀ ଶତଧନ୍ୱା (କ୍ରୋଧିତ) ହେଲା।

Verse 59

तदा हि प्रार्थयामास सत्यभामामनिन्दिताम् / अक्रूरो धनमन्विच्छन्मणिं चैव स्यमन्तकम्

ତେବେ ଅକ୍ରୂର ଧନ ଓ ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣିକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି, ଅନିନ୍ଦିତା ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲା।

Verse 60

सत्राजितं ततो इत्वा शतधन्वा महाबलः / रात्रौ तं मणिमादाय ततो ऽक्रूराय दत्तवान्

ତାପରେ ମହାବଳୀ ଶତଧନ୍ୱା ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ରାତିରେ ସେଇ ମଣି ନେଇ, ପରେ ଅକ୍ରୂରଙ୍କୁ ଦେଲା।

Verse 61

अक्रूरस्तु तदा रत्नमादाय स नरर्षभः / समयं कारयाञ्चक्रे बोध्यो नान्यस्य चेत्युत

ତେବେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅକ୍ରୂର ସେଇ ରତ୍ନ ନେଇ, ‘ଏହା ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଜଣାଇବା ନୁହେଁ’ ବୋଲି ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲା।

Verse 62

वयमभ्युपयोत्स्यामः कृष्णेन त्वां प्रधर्षितम् / मम वै द्वारका सर्वा वेशे तिष्ठत्य संशयम्

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ତୁମକୁ ଆମେ ଆଶ୍ରୟ ଦେବୁ; ମୋ ଦ୍ୱାରକା ସମଗ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ଶୋକବେଶରେ ଅଛି।

Verse 63

हते पितरि दुःखार्त्ता सत्यभामा यशस्विनी / प्रययौ रथमारुह्य नगरं वारणावतम्

ପିତା ହତ ହେବାରେ ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତା ଯଶସ୍ୱିନୀ ସତ୍ୟଭାମା ରଥାରୁଢ଼ ହୋଇ ବାରଣାବତ ନଗରକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲେ।

Verse 64

सत्यभामा तु तद्वृत्तं भोजस्य शतधन्वनः / भर्तुर्निवेद्य दुःखार्त्ता पार्श्वस्थाश्रूण्यवर्त्तयत्

ସତ୍ୟଭାମା ଭୋଜ ଶତଧନ୍ୱାଙ୍କ ସେହି ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରି, ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତା ହୋଇ ପାର୍ଶ୍ୱସ୍ଥମାନଙ୍କ ଅଶ୍ରୁ ପ୍ରବାହିତ କଲେ।

Verse 65

पाण्डवानां तु दग्धानां हरिः कृत्वोदकक्रियाम् / कल्यार्थे चैव भ्रातॄणां न्ययोजयत सात्यकिम्

ଦଗ୍ଧ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହରି ଉଦକକ୍ରିୟା କରି, ଭ୍ରାତୃମାନଙ୍କ କଲ୍ୟାଣାର୍ଥେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।

Verse 66

ततस्त्वरितमागत्य द्वारकां मधुसूदनः / पूर्वजं हलिनं श्रीमानिदं वचनमब्रवीत्

ତତଃ ମଧୁସୂଦନ ତ୍ୱରିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆସି, ଶ୍ରୀମାନ୍ ନିଜ ପୂର୍ବଜ ହଲିନଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 67

हतः प्रसेनः सिंहेन सत्राजिच्छतधन्वना / स्यमन्तको मार्गणीयस्तस्य प्रभुरहं प्रभो

ପ୍ରସେନ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲା; ଶତଧନ୍ୱା ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କଲା। ଶ୍ୟମନ୍ତକ ମଣି ଖୋଜିବା ଉଚିତ; ହେ ପ୍ରଭୁ, ତାହାର ଅଧିକାରୀ ମୁଁ।

Verse 68

तहारोह रथं शीघ्रं भोजं हत्वा महाबलम् / स्यमन्तकं महाबाहो सामान्यं वो भविष्यति

ତେବେ ଶୀଘ୍ର ରଥରେ ଚଢ଼; ସେଇ ମହାବଳୀ ଭୋଜକୁ ବଧ କର। ହେ ମହାବାହୋ, ଶ୍ୟମନ୍ତକ ମଣି ତୁମ ପାଇଁ ସହଜ ହେବ।

Verse 69

ततः प्रवृत्ते युद्धे तु तुमुले भोजकृष्णयोः / शतधन्वा तमक्रूरमवैक्षत्सर्वतो दिशम्

ତାପରେ ଭୋଜ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସେତେବେଳେ ଶତଧନ୍ୱା ସବୁ ଦିଗରେ ଚାହିଁ ଅକ୍ରୂରକୁ ଦେଖିଲା।

Verse 70

अनालब्धावहारौ तु कृत्वा भोजजनार्द्दनौ / शक्तो ऽपि शाठ्याद्धार्दिक्यो नाक्रूरो ऽभ्युपपद्यत

ଭୋଜ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ (ମଣି) ମିଳିନ ପାରିବା ପରି ସ୍ଥିତି କରି, ସମର୍ଥ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ହାର୍ଦ୍ଦିକ୍ୟ ଅକ୍ରୂର ଛଳରୁ ଆଗକୁ ଆସିଲା ନାହିଁ।

Verse 71

अपयोते ततो बुद्धिं भूयश्चक्रे भयान्वितः / योजनानां शतं साग्रं हृदया प्रत्यपद्यत

ତାପରେ ଭୟାକୁଳ ହୋଇ ସେ ପୁଣି ପଳାଇବାର ବୁଦ୍ଧି କଲା; ମନରେ ସଂଖ୍ୟାତିତ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରକୁ ଯିବାକୁ ଭାବିଲା।

Verse 72

विख्याता हृदया नाम शतयोजनगामिनी / भोजस्य वडवा दिव्या यया कृष्णमयोधयत्

‘ହୃଦୟା’ ନାମେ ବିଖ୍ୟାତ, ଶତ ଯୋଜନ ଦୌଡ଼ିପାରୁଥିବା ଭୋଜର ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ି ଥିଲା; ଯାହାଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 73

क्षीणां जवेन त्दृदयामध्वनः शतयोजने / दृष्ट्वा रथस्य तां वृद्धिं शतधन्वा समुद्रवत्

ଶତ ଯୋଜନ ପଥରେ ବେଗରେ ଦୌଡ଼ି ‘ହୃଦୟା’ କ୍ଷୀଣ ହେଲା; ରଥର ସେଇ ବୃଦ୍ଧି ଦେଖି ଶତଧନ୍ୱା ସମୁଦ୍ର ପରି ଅଶାନ୍ତ ହେଲା।

Verse 74

ततस्तस्या हयायास्तु श्रमात्खेदाच्च वै द्विजाः / खमुत्पेतुरथ प्राणाः कृष्णो राममथाब्रवीत्

ତେବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେ ଘୋଡ଼ିର ଶ୍ରମ ଓ କ୍ଳେଶରୁ ତାହାର ପ୍ରାଣ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲା; ପରେ କୃଷ୍ଣ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 75

तिष्ठस्वेह महाबाहो दृष्टदोषा मया हयी / पद्भ्यां गत्वा हरिष्यामि मणिरत्नं स्यमन्तकम्

ହେ ମହାବାହୋ, ତୁମେ ଏଠି ରୁହ; ଘୋଡ଼ିରେ ଦୋଷ ମୁଁ ଦେଖିଛି। ମୁଁ ପଦେ ପଦେ ଯାଇ ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣିରତ୍ନ ଆଣିବି।

Verse 76

पद्भ्यामेव ततो गत्वा शतधन्वानमच्युतः / मिथिलोपवने तं वै जघान परमास्त्रवित्

ତାପରେ ଅଚ୍ୟୁତ ପଦେ ପଦେ ଯାଇ, ପରମାସ୍ତ୍ରବିଦ୍, ମିଥିଲାର ଉପବନରେ ଶତଧନ୍ୱାକୁ ବଧ କଲେ।

Verse 77

स्यमन्तकं न चापश्यद्धत्वा भोजं महाबलम् / निवृत्तं चाब्र वीत्कृष्णं रत्नं देहीति लाङ्गली

ଶ୍ୟାମନ୍ତକ ରତ୍ନ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ। ମହାବଳୀ ଭୋଜକୁ ବଧ କରି ଫେରିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଲାଙ୍ଗଳୀ (ବଳରାମ) କହିଲେ—“ରତ୍ନ ଦିଅ।”

Verse 78

नास्तीति कृष्णश्चोवाच ततो रामो रुषान्वितः / धिक्छब्दपूर्वमसकृत्प्रत्युवाच जनार्द्दनम्

କୃଷ୍ଣ କହିଲେ—“ନାହିଁ।” ତେବେ କ୍ରୋଧାନ୍ବିତ ରାମ ‘ଧିକ୍’ ଶବ୍ଦ ପୂର୍ବକ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 79

भातृत्वान्मर्षयाम्वेष स्वस्ति ते ऽस्तु व्रजाम्यहम् / कृत्यं न मे द्वारकया न त्वया न च वृष्णिभिः

ଭ୍ରାତୃତ୍ୱରୁ ମୁଁ ସହୁଛି; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ମୁଁ ଯାଉଛି। ମୋର ଦ୍ୱାରକା ସହ କାମ ନାହିଁ, ନ ତୁମ ସହ, ନ ଵୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ସହ।

Verse 80

प्रविवेश ततो रामो मिथिलामरिमर्द्दनः / सर्वकामैरुपहृतैर्मैथिलेनैव पूजितः

ତାପରେ ଅରିମର୍ଦ୍ଦନ ରାମ ମିଥିଲାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମୈଥିଳ ରାଜା ନିଜେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଉପହାର ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।

Verse 81

एतस्मिन्नेव काले तु बभ्रुर्मतिमतां वरः / नानारूपान्क्रतून्सर्वा नाजहार निरर्गलान्

ଏହି ସମୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଭ୍ରୁ ନାନାରୂପ ସମସ୍ତ କ୍ରତୁ (ଯଜ୍ଞ) ନିରୋଧ ବିନା କରାଇଲେ।

Verse 82

दीक्षामयं सकवचं रक्षार्थं प्रविवेश ह / स्यमन्तककृते प्राज्ञो कान्दिनीजो महामनाः

ସ୍ୟମନ୍ତକର ରକ୍ଷାର୍ଥେ ପ୍ରାଜ୍ଞ ମହାମନା କାନ୍ଦିନୀଜ ଦୀକ୍ଷାମୟ ରକ୍ଷାକବଚରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 83

अकूर यज्ञा इति ते ख्यातास्तस्य महात्मनः / बह्वन्नदक्षिणाः सर्वे सर्वकामप्रदायिनः

ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଯଜ୍ଞଗୁଡ଼ିକ ‘ଅକୂର-ଯଜ୍ଞ’ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ; ସବୁ ଅଧିକ ଅନ୍ନ ଓ ଦକ୍ଷିଣାସହ, ସର୍ବକାମପ୍ରଦାୟକ।

Verse 84

अथ दुर्योधनो राजा गत्वाथ मिथिलां प्रभुः / गदाशिक्षां ततो दिव्यां बलभद्रादवाप्तवान्

ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ମିଥିଲାକୁ ଯାଇ, ବଲଭଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଦିବ୍ୟ ଗଦାଶିକ୍ଷା ପାଇଲେ।

Verse 85

प्रसाद्य तु ततो रामो वृष्ण्यन्धकमहारथैः / आनीतो द्वारकामेव कृष्णेन च महात्मना

ତାପରେ ବୃଷ୍ଣି-ଅନ୍ଧକ ମହାରଥୀମାନେ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ; ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆଣିଲେ।

Verse 86

अक्रूरश्चान्धकैः सार्द्धमथायात्पुरुषर्षभः / युद्धे हत्वा तु शत्रुघ्नं सह बन्धुमता बली

ତାପରେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅକୂର ଅନ୍ଧକମାନଙ୍କ ସହ ଆସିଲେ; ବଳୀ ବନ୍ଧୁମତା ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନକୁ ହତ କଲେ।

Verse 87

सुयज्ञतनयायां तु नरायां नरसत्तमौ / भङ्गकारस्य तनयौ विश्रुतौ सुमहाबलौ

ସୁୟଜ୍ଞଙ୍କ କନ୍ୟା ନରାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଦୁଇ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମିଲେ; ସେମାନେ ଭଙ୍ଗକାରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାବଳୀ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 88

जज्ञातेंऽधकमुख्यस्य शक्रघ्नो बन्धुमांश्च तौ / वधे च भङ्गकारस्य कृष्णो न प्रीतिमानभूत्

ଅନ୍ଧକମୁଖ୍ୟଙ୍କ ଘରେ ସେମାନେ ଶକ୍ରଘ୍ନ ଓ ବନ୍ଧୁମାନ ନାମରେ ଜନ୍ମିଲେ; ଭଙ୍ଗକାରଙ୍କ ବଧରେ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରୀତ ହେଲେ ନାହିଁ।

Verse 89

ज्ञातिभेदभयाद्भीतस्तमुबेक्षितवानथ / अपयाते ततो ऽक्रूरे नावर्षत्पाकशासनः

ଜ୍ଞାତିଭେଦର ଭୟରେ ଭୀତ ହୋଇ ସେ ତାହାକୁ ଉପେକ୍ଷା କଲା; ତାପରେ ଅକ୍ରୂର ଚାଲିଗଲେ ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ବର୍ଷା କଲେ ନାହିଁ।

Verse 90

अनावृष्ट्या हतं राष्ट्रमभवद्बहुधा यतः / ततः प्रसादयामासुरक्रूरं कुकुरान्धकाः

ବର୍ଷା ନ ହେବାରୁ ରାଷ୍ଟ୍ର ନାନା ପ୍ରକାରେ ନଷ୍ଟ ହେଲା; ତେଣୁ କୁକୁର ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ଅକ୍ରୂରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

Verse 91

पुनर्द्वारवतीं प्राप्ते तदा दानपतौ तथा / प्रववर्ष सहस्राक्षः कुक्षौ जलनिधेस्ततः

ଦାନପତି ଅକ୍ରୂର ପୁନର୍ବାର ଦ୍ୱାରବତୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସମୁଦ୍ରର କୁକ୍ଷିରେ ପ୍ରଚୁର ବର୍ଷା କଲେ।

Verse 92

कन्यां वै वासुदेवाय स्वसारं शीलसंमताम् / अक्रूरः प्रददौ श्रीमान्प्रीत्यर्थं मुनिपुङ्गवाः

ମୁନିପୁଙ୍ଗବ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅକ୍ରୂର ପ୍ରୀତ୍ୟର୍ଥେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନିଜ ଶୀଳସମ୍ମତ ଭଗିନୀ-କନ୍ୟାକୁ ଦାନ କଲେ।

Verse 93

अथ विज्ञाय योगेन कृष्णो बभ्रुगतं मणिम् / सभामध्ये तदा प्राह तमक्रूरं जनार्द्दनः

ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ଯୋଗବଳେ ବଭ୍ରୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଥିବା ମଣିକୁ ଜାଣି, ସଭାମଧ୍ୟରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଅକ୍ରୂରଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 94

यत्तद्रत्नं मणिवरं तव हस्तगतं प्रभो / तत्प्रयच्छ स्वमानार्ह मयि मानार्यकं कृथाः

ହେ ପ୍ରଭୋ! ତୁମ ହସ୍ତଗତ ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନମଣି, ତାହା ଦୟାକରି ଦିଅ; ତୁମେ ସମ୍ମାନାର୍ହ—ମୋ ପ୍ରତି ଅନାଦର କରନି।

Verse 95

षष्टिवर्षगते काले यद्रोषो ऽभूत्तदा मम / सुसंरूढो ऽसकृत्प्राप्तस्तदा कालात्ययो महान्

ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ଗତ ହେବା ପରେ ଯେ ମୋର କ୍ରୋଧ ତେବେ ହୋଇଥିଲା, ସେ ଆବାର ଆବାର ଆସି ଦୃଢ଼ ହେଲା; ତେବେ ମହା କାଳାତ୍ୟୟ ଘଟିଲା।

Verse 96

ततः कृष्णस्य वचनात्सर्वसात्त्वतसंसदि / प्रददौ तं मणिं बभ्रुरक्लेशेन महामतिः

ତାପରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବଚନରେ ସମସ୍ତ ସାତ୍ତ୍ୱତଙ୍କ ସଭାରେ, ମହାମତି ବଭ୍ରୁ ଅକ୍ଲେଶେ ସେଇ ମଣିକୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 97

ततस्तमार्जवप्राप्तं बभ्रोर्हस्तादरिन्दमः / ददौ हृष्टमनास्तुष्टस्तं मणिं बभ्रवे पुनः

ତେବେ ଅରିନ୍ଦମ ବଭ୍ରୁଙ୍କ ହସ୍ତରୁ ସରଳତାରେ ପ୍ରାପ୍ତ ସେଇ ମଣିକୁ ନେଇ, ହୃଷ୍ଟମନା ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ମଣିଟି ପୁନଃ ବଭ୍ରୁଙ୍କୁ ଦେଲେ।

Verse 98

स कृष्णहस्तात्संप्राप्य मणिरत्नं स्यमन्तकम् / आबध्य गान्दिनीपुत्रो विरराजांशुमानिव

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହସ୍ତରୁ ସ୍ୟମନ୍ତକ ନାମକ ମଣିରତ୍ନ ପାଇ ଗାନ୍ଦିନୀପୁତ୍ର ତାହାକୁ ବାନ୍ଧି ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।

Verse 99

इमां मिथ्याभिशाप्तिं यो विशुद्धिमपि चोत्तमाम् / वेद मिथ्याभिशप्तिं स न लभेत कथञ्चन

ଯେ ଏହି ମିଥ୍ୟା ଅଭିଶାପକୁ ଏବଂ ସହିତ ଉତ୍ତମ ଶୁଦ୍ଧିକୁ ଜାଣେ, ସେ ମିଥ୍ୟାଭିଶପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ବି କୌଣସି ହାନି ପାଉନାହିଁ।

Verse 100

अनमित्राच्छिनिर्जज्ञे कनिष्ठाद्वृष्णिनन्दनात् / सत्यवान्सत्यसंपन्नः सत्यकस्तस्य चात्मजः

ବୃଷ୍ଣିନନ୍ଦନଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଅନମିତ୍ରରୁ ଶିନି ଜନ୍ମିଲେ; ଏବଂ ଶିନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ସତ୍ୟକ, ଯିଏ ସତ୍ୟବାନ ଓ ସତ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ।

Verse 101

सात्यकिर्युयुधानश्च तस्य भूतिः सुतो ऽभवत् / भूतेर्युगन्धरः पुत्र इति भौत्यः प्रकीर्त्तितः

ସତ୍ୟକଙ୍କୁ ଯୁୟୁଧାନ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଉଥିଲା; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୂତି ହେଲେ। ଭୂତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯୁଗନ୍ଧର—ଏହି କାରଣରୁ ସେ ‘ଭୌତ୍ୟ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 102

माड्याः सुतस्य जज्ञे तु सुतो वृष्णिर्युधाजितः / जज्ञाते तनयौ वृष्णेः श्वफल्कश्चित्रकश्च यः

ମାଡ୍ୟାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଯୁଧାଜିତ୍ ନାମକ ବୃଷ୍ଣି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ଏବଂ ବୃଷ୍ଣିଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର—ଶ୍ୱଫଲ୍କ ଓ ଚିତ୍ରକ—ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 103

श्वफल्कस्तु महाराजो धर्मात्मा यत्र वर्तते / नास्ति व्याधिभयं तत्र न चावृष्टिभयं तथा

ଶ୍ୱଫଲ୍କ ଧର୍ମାତ୍ମା ମହାରାଜ ଥିଲେ; ସେ ଯେଉଁଠି ବସୁଥିଲେ ସେଠି ରୋଗଭୟ ନଥିଲା, ଅନାବୃଷ୍ଟିଭୟ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା।

Verse 104

कादाचित्काशिराजस्य विभोस्तु द्विजसत्तमाः / त्रीणि वर्षाणि विषये नावर्षत्पाकशासनः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! କେବେ ଏକ ସମୟରେ କାଶିରାଜଙ୍କ ଦେଶରେ ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କଲେ ନାହିଁ।

Verse 105

स तत्रवासयामास श्वफल्कं परमार्चितम् / श्वफल्कपरिवासेन प्रावर्षत्पाकशासनः

ତେବେ ସେ ପରମପୂଜ୍ୟ ଶ୍ୱଫଲ୍କଙ୍କୁ ସେଠାରେ ବସାଇଲେ; ଶ୍ୱଫଲ୍କଙ୍କ ନିବାସ ହେତୁ ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କଲେ।

Verse 106

श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्यामविन्दत / गान्दिनींनाम गां सा हि ददौ विप्राय नित्यशः

ଶ୍ୱଫଲ୍କ କାଶିରାଜଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ପାଇଲେ; ତାଙ୍କ ନାମ ଗାନ୍ଦିନୀ, ସେ ନିତ୍ୟ ଏକ ବିପ୍ରଙ୍କୁ ଗୋଦାନ ଦେଉଥିଲେ।

Verse 107

सा मातुरुदरस्था वै बहून्वर्षशातान्किल / निवसंती न वै जज्ञे गर्भस्थां तां पिताब्रवीत्

ସେ ମାତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସତ୍ୟରେ ଅନେକ ଶତବର୍ଷ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲା ନାହିଁ; ତେବେ ପିତା ଗର୍ଭସ୍ଥ କନ୍ୟାକୁ କହିଲେ।

Verse 108

जायस्व शीघ्रं भद्रं ते किमर्थं वापि तिष्ठसि / प्रोवाच चैनं गर्भस्था सा कन्या गां दिने दिने

“ଶୀଘ୍ର ଜନ୍ମ ନେ, ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; କାହିଁକି ରହିଛୁ?”—ଏହିପରି କହିବାରେ ଗର୍ଭସ୍ଥ କନ୍ୟା ଦିନେ ଦିନେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲା।

Verse 109

यदि दद्यास्ततो गर्भाद्बहिः स्यां हायनैस्त्रिभिः / तथेत्युवाच तां तस्याः पिता काममपूरयत्

କନ୍ୟା କହିଲା, “ଆପଣ ଦେଲେ, ମୁଁ ତିନି ବର୍ଷରେ ଗର୍ଭରୁ ବାହାରିବି।” ପିତା କହିଲେ, “ତଥାସ୍ତୁ,” ଏବଂ ତାହାର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ।

Verse 110

दाता यज्वा च शुरश्च श्रुतवानतिथिप्रियः / तस्याः पुत्रः स्मृतो ऽक्रूरः श्वाफल्को भूरिदक्षिणः

ସେ ଦାତା, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ଶୂର, ଶ୍ରୁତବାନ୍ ଓ ଅତିଥିପ୍ରିୟ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ‘ଅକ୍ରୂର’ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ—ଶ୍ୱାଫଲ୍କ ବଂଶଜ ଓ ବହୁ ଦକ୍ଷିଣାଦାତା।

Verse 111

उपमङ्गुस्तथा मङ्गुर्मृदुरश्चारिमेजयः / गिरिरक्षस्ततो यक्षः शत्रुघ्नो ऽथारिमर्दनः

ଉପମଙ୍ଗୁ, ମଙ୍ଗୁ, ମୃଦୁର, ଚାରିମେଜୟ; ପରେ ଗିରିରକ୍ଷ, ଯକ୍ଷ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ଅରିମର୍ଦ୍ଦନ—ଏମାନେ (ଅନ୍ୟ) ପୁତ୍ର ଭାବେ କଥିତ।

Verse 112

धर्मवृद्धः सुकर्मा च गन्धमादस्तथापरः / आवाहप्रतिवाहौ च वसुदेवा वराङ्गना

ଧର୍ମବୃଦ୍ଧ, ସୁକର୍ମା ଓ ଗନ୍ଧମାଦ ଏବଂ ଅନ୍ୟଜନ; ଆବାହ ଓ ପ୍ରତିବାହ; ଏବଂ ବସୁଦେବା ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀ।

Verse 113

अक्रूरादौग्रसेन्यां तु सुतौ द्वौ कुलनन्दिनौ / देववानुपदेवश्च जज्ञाते देवसंनिभौ

ଅକ୍ରୂରଙ୍କ ଔଗ୍ରସେନ୍ୟା ପତ୍ନୀଠାରୁ କୁଳନନ୍ଦନ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ—ଦେବବାନ ଓ ଉପଦେବ—ଦେବସମ ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 114

चित्रकस्याभवन्पुत्राः पृथुर्विपृथुरेव च / अश्वग्रीवो ऽश्ववाहश्च सुपार्श्वकगवेषणौ

ଚିତ୍ରକଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ—ପୃଥୁ ଓ ବିପୃଥୁ; ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀବ ଓ ଅଶ୍ୱବାହ; ଏବଂ ସୁପାର୍ଶ୍ୱକ ଓ ଗବେଷଣ।

Verse 115

अरिष्टनेमिरश्वास्यः सुवार्मा वर्मभृत्तथा / अभूमिर्बहुभूमिश्च श्रविष्ठाश्रवणे स्त्रियौ

ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଅଶ୍ୱାସ୍ୟ, ସୁବାର୍ମା ଓ ବର୍ମଭୃତ; ଅଭୂମି ଓ ବହୁଭୂମି; ଏବଂ ଶ୍ରବିଷ୍ଠା ଓ ଶ୍ରବଣା—ଏହି ଦୁଇ ନାରୀ ଥିଲେ।

Verse 116

सत्यकात्काशिदुहिता लेभे या चतुरः सुतान् / कुकुरं भजमानं च शुचिं कंबल बर्हिषम्

ସତ୍ୟକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାଶୀର କନ୍ୟା ଚାରି ପୁତ୍ର ପାଇଲେ—କୁକୁର, ଭଜମାନ, ଶୁଚି, କମ୍ବଳ ଓ ବର୍ହିଷ।

Verse 117

कुकुरस्य सुतो वृष्णिर्वृष्णेस्तु तनयो ऽभवत् / कपोतरोमा तस्याथ विलोमाभवदात्मजः

କୁକୁରଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୃଷ୍ଣି ଥିଲେ; ଏବଂ ବୃଷ୍ଣିଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର କପୋତରୋମା, ତାପରେ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମଜ ବିଲୋମା ହେଲେ।

Verse 118

तस्यासीत्तुंबुरुसखा विद्वान्पुत्रोंऽधकः किल / ख्यायते यस्य नामान्यच्चन्दनोदकदुन्दुभिः

ତାଙ୍କର ତୁମ୍ବୁରୁସଖା ନାମକ ଜ୍ଞାନୀ ପୁତ୍ର ଥିଲେ; ଏବଂ ସତ୍ୟକଥା, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅନ୍ଧକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଚନ୍ଦନଜଳ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି-ନାଦ ସହିତ ଘୋଷିତ ହୁଏ।

Verse 119

तस्याभिजित्ततः पुत्र उत्पन्नस्तु पुनर्वसुः / अश्वमेधं तु पुत्रार्थमाजहार नरोत्तमः

ତାଙ୍କର ଅଭିଜିତ୍ ନାମକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ; ତାହାଠାରୁ ପୁନର୍ବସୁ ଜନ୍ମିଲେ। ସେ ନରୋତ୍ତମ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ।

Verse 120

तस्य मध्ये ऽतिरात्रस्य सदोमध्यात्ससुच्छ्रितः / ततस्तु विद्वान्धर्मज्ञो दाता यज्वा पुनर्वसुः

ସେହି ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସେ ସଦୋମଧ୍ୟରୁ ଶୁଭରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ତାପରେ ପୁନର୍ବସୁ ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଦାତା ଓ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ହେଲେ।

Verse 121

तस्याथ पुत्रमिथुनं बभूवाभिजितः किल / आहुकश्चाहुकी चैव ख्यातौ मतिमतां वरौ

ତାପରେ ଅଭିଜିତଙ୍କର ପୁତ୍ର-ମିଥୁନ ଜନ୍ମିଲା। ଆହୁକ ଓ ଆହୁକୀ—ଏ ଦୁଇଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 122

इमांश्चोदा हरन्त्यत्र श्लोकान्प्रति तमाहुकम् / सोपासांगानुकर्षाणां सध्वजानां वरूथिनाम्

ଏଠାରେ ଚୋଦା ତମାହୁକଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହି ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ କହିଲେ—ଉପାଙ୍ଗସହ, ଅନୁଚରସହ, ଧ୍ୱଜସହିତ ସେଇ ବରୂଥିନୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ।

Verse 123

रथानां मेघघोषाणां महस्राणि दशैव तु / नासत्यवादी चासीत्तु नायज्ञो नासहस्रदः

ମେଘଘୋଷ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ରଥ ଦଶ ସହସ୍ର; ସେ ଅସତ୍ୟବାଦୀ ନୁହେଁ, ଯଜ୍ଞବିମୁଖ ନୁହେଁ, ସହସ୍ରଦାନ ନ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 124

नाशुचिर्नाप्यधर्मात्मा नाविद्वान्न कृशो ऽभवत् / आर्द्रकस्य धृतिः पुत्र इत्येवमनुशुश्रुम्

ସେ ନ ଅଶୁଚି, ନ ଅଧର୍ମାତ୍ମା; ନ ଅବିଦ୍ୱାନ, ନ କୃଶ ହେଲା। ଆମେ ଏଭଳି ଶୁଣିଛୁ—ଆର୍ଦ୍ରକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୃତି।

Verse 125

स तेन परिवारेण किशोरप्रतिमान्हयान् / अशीतिमश्वनियुतान्याहुको ऽप्रतिमो व्रजन्

ସେ ତାହାର ପରିବାର ସହ, କିଶୋର ସଦୃଶ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ—ଅଶ୍ୱର ଅଶୀତି ନିୟୁତ—ନେଇ, ଅପ୍ରତିମ ଆହୁକ ଆଗେଇଲେ।

Verse 126

पूर्वस्यां दिशि नागानां भोजस्य त्वतिभावयन् / रूप्यकाञ्चनकक्षाणां स्रहस्राण्येकविंशतिः

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ନାଗମାନଙ୍କ ଭୋଜର ଐଶ୍ୱର୍ୟ ବଢ଼ାଇ, ରୂପ୍ୟ-କାଞ୍ଚନ କକ୍ଷମାନଙ୍କର ଏକବିଂଶତି ସହସ୍ର ଥିଲା।

Verse 127

तावन्त्येव सहस्राणि उत्तरस्यां तथादिशि / भूमिपालस्य भोजस्य उत्तिष्टेत्किङ्कणी किल

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ସେତେଇ ସହସ୍ର ଥିଲା; କୁହାଯାଏ ଯେ ଭୂମିପାଳ ଭୋଜଙ୍କ କିଙ୍କିଣୀ (ଘୁଂଘୁର) ଉଠି ଝଙ୍କାରିଲା।

Verse 128

आहुकश्चाप्यवन्तीषु स्वसारं त्वाहुकीं ददौ / आहुकात्काश्यदुहितुर्द्वै पुत्रौ संबभूवतुः

ଅବନ୍ତୀରେ ଆହୁକ ନିଜ ଭଗିନୀ ଆହୁକୀଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ; ଆହୁକ ଦ୍ୱାରା କାଶ୍ୟଙ୍କ କନ୍ୟାରୁ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 129

देवकश्चोग्रसेनश्च देवगर्भसमावुभौ / देवकस्य सुता वीरा जज्ञिरे त्रिदशोपमाः

ଦେବକ ଓ ଉଗ୍ରସେନ—ଦୁହେଁ ଦେବଗର୍ଭାଙ୍କ ପୁତ୍ର; ଦେବକଙ୍କ ବୀର କନ୍ୟାମାନେ ଦେବତାସମ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 130

देववानुपदेवश्च सुदेवो देवरक्षितः / तेषां स्वसारः सप्तासन्वसुदेवाय ता ददौ

ଦେବବାନ, ଉପଦେବ, ସୁଦେବ, ଦେବରକ୍ଷିତ—ଏମାନେ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ସାତ ଭଗିନୀଙ୍କୁ ସେ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଲେ।

Verse 131

धृतदेवोपदेवा च तथान्या देवरक्षिता / श्रीदेवा शान्तिदेवा च सहदेवा तथापरा

ଧୃତଦେବା, ଉପଦେବା, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବରକ୍ଷିତା; ଶ୍ରୀଦେବା, ଶାନ୍ତିଦେବା, ଏବଂ ଅପର ସହଦେବା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 132

सप्तमी देवकी तासां सानुजा चारुदर्शना / नवोग्रसेनस्य सुताः कंसस्तेषां तु पूर्वजः

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସପ୍ତମୀ ଦେବକୀ, ଅନୁଜା ସହିତ ସୁନ୍ଦରଦର୍ଶନା। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନବୋଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର; କଂସ ସେମାନଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ।

Verse 133

न्यग्रो दश्च सुनामा च कङ्कशङ्कुसुभूमयः / सुतनू राष्ट्रपालश्च युद्धतुष्टश्च तुष्टिमान्

ନ୍ୟଗ୍ର, ଦଶ, ସୁନାମା, କଙ୍କ, ଶଙ୍କୁ, ସୁଭୂମି; ଏବଂ ସୁତନୂ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳ, ଯୁଦ୍ଧତୁଷ୍ଟ, ତୁଷ୍ଟିମାନ—ଏମାନେ ଥିଲେ।

Verse 134

तेषां स्वसारः पञ्चैव कंसा कंसवती तथा / सुतनू राष्ट्रपाली च कङ्का चैव वराङ्गना

ସେମାନଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ଭଉଣୀ—କଂସା, କଂସବତୀ, ସୁତନୂ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳୀ ଓ କଙ୍କା—ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଙ୍ଗନା ସୁନ୍ଦରୀ।

Verse 135

उग्रसेनो महापत्यो व्याख्यातः कुकुरोद्भवः / कुकुराणामिमं वंशं धारयन्नमितौजसाम्

କୁକୁରବଂଶଜ ମହାପ୍ରତାପୀ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ବିବରଣ ଦିଆଯାଇଛି; ସେ ଅମିତତେଜସ୍ବୀ କୁକୁରମାନଙ୍କ ଏହି ବଂଶକୁ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ।

Verse 136

आत्मनोविपुलं वंशं प्रजावांश्च भवेन्नरः / भजमानस्य पुत्रस्तु रथिमुख्यो विदूरथः

ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ପାଇଁ ବିଶାଳ ବଂଶ ଓ ସନ୍ତାନସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ। ଭଜମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଦୂରଥ ଥିଲେ।

Verse 137

राजाधिदेवः शूरश्च विदूरथसुतो ऽभवत् / तस्य शूरस्य तु सुता जज्ञिरे बलवत्तराः

ବିଦୂରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜାଧିଦେବ ଓ ଶୂର ହେଲେ। ସେହି ଶୂରଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳବାନ ସନ୍ତାନମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 138

वातश्चैव निवातश्च शोणितः श्वेतवाहनः / शमी च गदवर्मा च निदान्तः खलु शत्रुजित्

ବାତ, ନିବାତ, ଶୋଣିତ, ଶ୍ୱେତବାହନ, ଶମୀ, ଗଦବର୍ମା, ନିଦାନ୍ତ ଏବଂ ଶତ୍ରୁଜିତ—ଏମାନେ (ସେହି ବଂଶରେ) ହେଲେ।

Verse 139

शमीपुत्रः प्रतिक्षत्रः प्रतिक्षत्रस्य चात्मजः / स्वयंभोजः स्वयंभोजाद्धृदिकः संबभूव ह

ଶମୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରତିକ୍ଷତ୍ର, ଏବଂ ପ୍ରତିକ୍ଷତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ସ୍ୱୟଂଭୋଜ। ସ୍ୱୟଂଭୋଜରୁ ହୃଦିକ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 140

हृदिकस्य सुतास्त्वासन्दश भीमपराक्रमाः / कृतवर्माग्रजस्तेषां शतधन्वा तु मध्यमः

ହୃଦିକଙ୍କ ଦଶ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଯେମାନଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଭୀମ ସମାନ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୃତବର୍ମା ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ଶତଧନ୍ୱା ମଧ୍ୟମ।

Verse 141

देवबाहुस्सुबाहुश्च भिषक्श्वेतरथश्च यः / सुदान्तश्चाधिदान्तश्च कनकः कनकोद्भवः

ଦେବବାହୁ, ସୁବାହୁ, ଭିଷକ, ଶ୍ୱେତରଥ, ସୁଦାନ୍ତ, ଅଧିଦାନ୍ତ, କନକ ଏବଂ କନକୋଦ୍ଭବ—ଏମାନେ (ଅନ୍ୟ) ଥିଲେ।

Verse 142

देवबाहोस्सुतो विद्वाञ्जज्ञे कंबलबर्हिषः / असमौजाः सुतस्तस्य सुसमौजाश्च विश्रुतः

ଦେବବାହୁଙ୍କ ବିଦ୍ୱାନ ପୁତ୍ର କମ୍ବଲବର୍ହିଷ ଜନ୍ମିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅସମୌଜ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୁସମୌଜ ଥିଲେ।

Verse 143

अजातपुत्राय ततः प्रददावसमौजसे / सुचन्द्रं वसुरूपं च कृष्ण इत्यन्धकाः स्मृताः

ତାପରେ ପୁତ୍ରହୀନ ଅସମୌଜଙ୍କୁ ସୁଚନ୍ଦ୍ର ଓ ବସୁରୂପ ନାମକ ପୁତ୍ର ଦିଆଗଲା; ‘କୃଷ୍ଣ’ ନାମରେ ଅନ୍ଧକମାନେ ସ୍ମୃତ।

Verse 144

अन्धकानामिमं वंशं कीर्त्तयेद्यस्तु नित्यशः / आत्मनो विपुलं वंशं लभते नात्र संशयः

ଯେ ନିତ୍ୟ ଅନ୍ଧକମାନଙ୍କ ଏହି ବଂଶକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରେ, ସେ ନିଜ ପାଇଁ ବିପୁଳ ବଂଶବୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 145

अश्मक्यां जनयामास शूरं वै देव मीढुषम् / मारिष्यां जज्ञिरे शूराद्भोजायां पुरुषा दश

ଦେବମୀଢୁଷ ଅଶ୍ମକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଶୂରଙ୍କୁ ଜନ୍ମଦେଲେ। ପରେ ଶୂରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରିଷ୍ୟା ନାମକ ଭୋଜା ନାରୀରେ ଦଶ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 146

वसुदेवो महाबाहुः पूर्वमानकदुन्दुभिः / जज्ञे तस्य प्रसूतस्य दुन्दुभिः प्राणदद्दिवि

ମହାବାହୁ ବସୁଦେବ ପୂର୍ବେ ‘ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭି’ ନାମରେ ଜନ୍ମିଲେ। ତାଙ୍କ ଜନ୍ମବେଳେ ଦିବ୍ୟ ଦୁନ୍ଦୁଭି ଆକାଶେ ନିନାଦ କଲା।

Verse 147

आनकानां च संह्नादः सुमहानभवद्दिवि / पपात पुष्पवर्षं च शरस्य भवने महत्

ଆକାଶରେ ଆନକମାନଙ୍କର ଅତି ମହାନ ନାଦ ହେଲା; ଶରଙ୍କ ଭବନରେ ବିଶାଳ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା ପଡ଼ିଲା।

Verse 148

मनुष्यलोके कृत्स्ने ऽपि रूपे नास्ति समो भुवि / यस्यासीत्पुरुषाग्र्यस्य कान्तिश्चन्द्रमसो यथा

ସମଗ୍ର ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ରୂପରେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ତାହାର ସମାନ କେହି ନଥିଲେ; ସେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ କାନ୍ତି ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଥିଲା।

Verse 149

देवभागस्ततो जज्ञे ततो देवश्रवाः पुनः / अनाधृष्टिवृकश्चैव नन्दनश्चैव सृंजयः

ତାପରେ ଦେବଭାଗ ଜନ୍ମିଲେ, ପୁନଃ ଦେବଶ୍ରବା; ଏବଂ ଅନାଧୃଷ୍ଟିବୃକ, ନନ୍ଦନ, ସୃଞ୍ଜୟ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 150

श्यामः शमीको गण्डूषः स्वसारस्तु वरागनाः / पृथा च श्रुतदेवा च श्रुतकीर्तिः श्रुत श्रवाः

ଶ୍ୟାମ, ଶମୀକ, ଗଣ୍ଡୂଷ; ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭଗିନୀମାନେ—ବରାଙ୍ଗନା, ପୃଥା, ଶ୍ରୁତଦେବା, ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତି, ଶ୍ରୁତଶ୍ରବା।

Verse 151

राजाधिदेवी च तथा पञ्चैता वीरमातरः / पृथां दुहितरं शूरः कुन्तिभोजाय वै ददौ

ରାଜାଧିଦେବୀ ମଧ୍ୟ; ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣେ ବୀରମାତା ଥିଲେ। ଶୂର ନିଜ କନ୍ୟା ପୃଥାକୁ କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କୁ ଦେଲେ।

Verse 152

तस्मात्सा तु स्मृता कुन्ती कुन्तिभोजात्मजा पृथा / कुरुवीरः पाण्डुमुख्यस्तस्माद्भार्यामविन्दत

ଏହିହେତୁ ସେ ‘କୁନ୍ତୀ’ ଭାବେ ସ୍ମୃତ, କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କ କନ୍ୟା ପୃଥା; କୁରୁବୀର ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 153

पुथा जज्ञे ततः पुत्रांस्त्रीनग्निसमतेजसः / लोके प्रतिरथान्वीराञ्छक्रतुल्यपराक्रमान्

ତାପରେ ପୃଥା ଅଗ୍ନିସମ ତେଜସ୍ବୀ ତିନି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସେମାନେ ଲୋକେ ପ୍ରତିରଥ, ବୀର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରସମ ପରାକ୍ରମୀ ଥିଲେ।

Verse 154

धर्माद्युधिष्टिरं पुत्रं मारुताच्च वृकोदरम् / इन्द्राद्धनञ्जयं चैव पृथा पुत्रानजीचनत्

ଧର୍ମରୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପୁତ୍ର, ମାରୁତରୁ ବୃକୋଦର (ଭୀମ), ଇନ୍ଦ୍ରରୁ ଧନଞ୍ଜୟ (ଅର୍ଜୁନ)—ଏହି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପୃଥା ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 155

माद्रवत्या तु जनितावश्विनाविति विश्रुतम् / नकुलः सहदेवश्च रुपसत्त्वगुणान्वितौ

ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିତ—ଏହିପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ; ସେମାନେ ରୂପ, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 156

जज्ञे तु श्रुतदेवायां तनयो वृद्धशर्मणः / करूषाधिपतेर्ंवीरो दन्तवक्रो महाबलः

ଶ୍ରୁତଦେବାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବୃଦ୍ଧଶର୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ; କରୂଷାଧିପତିଙ୍କ ବୀର, ମହାବଳୀ ଦନ୍ତବକ୍ର।

Verse 157

कैकयाच्छ्रुतिकीर्त्यं तु जज्ञे संतर्दनो बली / चेकितानबृहत्क्षत्रौ तथैवान्यौ महाबलौ

କୈକୟଦେଶୀୟା ଶ୍ରୁତିକୀର୍ତ୍ତିଠାରୁ ବଳବାନ୍ ସନ୍ତର୍ଦନ ଜନ୍ମିଲେ; ତଥା ଚେକିତାନ ଓ ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ର, ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ମହାବଳୀ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 158

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ भ्रातरौ सुमहाबलौ / श्रुतश्रवायां चैद्यस्तु शिशुपालो बभूव ह

ଅବନ୍ତୀର ଭ୍ରାତା ଵିନ୍ଦ ଓ ଅନୁଵିନ୍ଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାବଳୀ; ଏବଂ ଶ୍ରୁତଶ୍ରବାଠାରୁ ଚେଦ୍ୟଦେଶୀୟ ଶିଶୁପାଳ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 159

दमघोषस्य राजर्षेः पुत्रो विख्यातपौरुषः / यः पुरा सदशग्रीवः संबभूवारिमर्दनः

ରାଜର୍ଷି ଦମଘୋଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୌରୁଷବାନ୍; ସେ ପୂର୍ବେ ଦଶଗ୍ରୀବ (ରାବଣ) ରୂପେ ଅରିମର୍ଦନ ହୋଇ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

Verse 160

वैश्रवाणानुजस्तस्य कुंभकर्णो ऽनुजस्तथा पत्न्यस्तु वसुदेवस्य त्रयोदश वराङ्गनाः

ତାହାର ବୈଶ୍ରବଣ (କୁବେର) ଅନୁଜ ଥିଲେ; କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଅନୁଜ। ଵସୁଦେବଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ତ୍ରୟୋଦଶ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀ ଥିଲେ।

Verse 161

पौरवी रोहिणी चैव मदिरा चापरा तथा / तथैव भद्रवैशाखी सुनाम्नी पञ्चमी तथा

ପୌରବୀ, ରୋହିଣୀ, ମଦିରା ଓ ଅପରା; ତଥା ଭଦ୍ରବୈଶାଖୀ, ଏବଂ ସୁନାମ୍ନୀ—ଏହି ପଞ୍ଚମୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 162

सहदेवा शान्तिदेवा श्रीदेवा देवरक्षिता / धृतदेवोपदेवा च देवकी सप्तमी तथा

ସହଦେବା, ଶାନ୍ତିଦେବା, ଶ୍ରୀଦେବା ଓ ଦେବରକ୍ଷିତା; ତଥା ଧୃତଦେବା, ଉପଦେବା ଏବଂ ଦେବକୀ—ଏହି ସପ୍ତମୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 163

सुगन्धा वनराजी च द्वेचान्ये परिचारिके / रोहिणी पौरवी चैव बाह्लीकस्यानुजाभवत्

ସୁଗନ୍ଧା ଓ ବନରାଜୀ—ଏହି ଦୁଇ ଅନ୍ୟ ପରିଚାରିକା ଥିଲେ; ଏବଂ ରୋହିଣୀ, ପୌରବୀ ବାହ୍ଲୀକଙ୍କ ଅନୁଜା ହେଲେ।

Verse 164

ज्येष्ठा पत्नी महाभागदयिताऽनकदुन्दुभेः / ज्येष्ठे लेभे सुतं रामं सारणं हि शठं तथा

ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳିନୀ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ଥିଲେ; ଜ୍ୟେଷ୍ଠାରୁ ରାମ, ସାରଣ ଓ ଶଠ—ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 165

दुर्दमं दमनं शुभ्रं पिण्डारककुशीतकौ / चित्रां नाम कुमारीं च रोहिण्यष्टौ व्यजायत

ରୋହିଣୀ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ, ଦମନ, ଶୁଭ୍ର, ପିଣ୍ଡାରକ, କୁଶୀତକ—ଏବଂ ‘ଚିତ୍ରା’ ନାମକ ଏକ କୁମାରୀ ସହ—ମୋଟ ଆଠ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମଦେଲେ।

Verse 166

पुत्रौ रामस्य जज्ञाते विज्ञातौ निशठोल्मुकौ / पार्श्वी च पार्श्वमर्दी च शिशुः सत्यधृतिस्तथा

ରାମଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ—ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନିଶଠ ଓ ଉଲ୍ମୁକ; ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ୱୀ, ପାର୍ଶ୍ୱମର୍ଦ୍ଦୀ, ଶିଶୁ, ସତ୍ୟଧୃତି ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 167

मन्दबाह्यो ऽथ रामणाङ्गिरिको गिरिरेव च / शुल्कगुल्मो ऽतिगुल्मश्च दरिद्रान्तक एव च

ମନ୍ଦବାହୁ, ରାମଣାଙ୍ଗିରିକ ଓ ଗିରିରେବ; ତଥା ଶୁଲ୍କଗୁଲ୍ମ, ଅତିଗୁଲ୍ମ ଏବଂ ଦରିଦ୍ରାନ୍ତକ—ଏହି ପବିତ୍ର ନାମଗୁଡ଼ିକ ସ୍ମୃତ।

Verse 168

कुमार्यश्चापि पञ्जान्या नामतस्ता निबोधत / अर्चिष्मती सुनन्दा च सुरसा सुवचास्तथा

ପଞ୍ଜାନ୍ୟାଙ୍କ କୁମାରୀମାନଙ୍କ ନାମ ଶୁଣ—ଅର୍ଚିଷ୍ମତୀ, ସୁନନ୍ଦା, ସୁରସା ଓ ସୁବଚା।

Verse 169

तथा शतबला चैव सारणस्य सुतास्त्विमाः / भद्राश्वो भद्रगुप्तिश्च भद्रविष्टस्तथैव च

ତଥା ଶତବଳା; ଏମାନେ ସାରଣଙ୍କ ପୁତ୍ର—ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ, ଭଦ୍ରଗୁପ୍ତି ଓ ଭଦ୍ରବିଷ୍ଟ।

Verse 170

भद्रबाहुर्भद्ररथो भद्रकल्पस्तथैव च / सुपार्श्वकः कीर्त्तिमांश्च रोहिताश्वः शठात्मजाः

ଭଦ୍ରବାହୁ, ଭଦ୍ରରଥ, ଭଦ୍ରକଳ୍ପ; ତଥା ସୁପାର୍ଶ୍ୱକ, କୀର୍ତ୍ତିମାନ ଓ ରୋହିତାଶ୍ୱ—ଏମାନେ ଶଠଙ୍କ ପୁତ୍ର।

Verse 171

दुर्मदस्याभिभूतश्च रोहिण्याः कुलजाः स्मृताः / नन्दोपनन्दौ मित्रश्च कुक्षिमित्रस्तथा बलः

ଦୁର୍ମଦଙ୍କ ଅଭିଭୂତ ମଧ୍ୟ ରୋହିଣୀର କୁଲଜ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ନନ୍ଦ, ଉପନନ୍ଦ, ମିତ୍ର, କୁକ୍ଷିମିତ୍ର ଓ ବଳ।

Verse 172

चित्रोपचित्रौ कृतकस्तुष्टिः पुष्टिरथापरः / मदिरायाः सुता एते वसुदेवाद्धिजज्ञिरे

ଚିତ୍ରୋପଚିତ୍ର, କୃତକ, ତୁଷ୍ଟି, ପୁଷ୍ଟି ଓ ଅପର—ଏମାନେ ମଦିରାର ପୁତ୍ର; ବସୁଦେବଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

Verse 173

उपबिंबो ऽथ बिंबश्च सत्त्वदन्तमहौजसौ / चत्वार एते विख्याता भद्रापुत्रा महाबलाः

ଉପବିମ୍ବ ଓ ବିମ୍ବ, ସତ୍ତ୍ୱଦନ୍ତ ଓ ମହୌଜସ—ଏହି ଚାରିଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଭଦ୍ରାର ପୁତ୍ର, ମହାବଳୀ।

Verse 174

वैशाल्यामदधाच्छौरिः पुत्रं कौशिकमुत्तमम् / देवक्यां जज्ञिरे सौरेः सुषेणः कीर्त्तिमानपि

ଶୌରି ବୈଶାଲ୍ୟାରେ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର କୌଶିକଙ୍କୁ ଜନ୍ମଦେଲେ; ଏବଂ ଦେବକୀରେ ଶୌରିଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତିମାନ ପୁତ୍ର ସୁଷେଣ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 175

उदर्षिर्भद्रसेनश्च ऋजुदायश्च पञ्चमः / षष्ठो हि भद्रदेवश्च कंसः सर्वाञ्जघान तान्

ଉଦର୍ଷି, ଭଦ୍ରସେନ, ପଞ୍ଚମ ଋଜୁଦାୟ, ଷଷ୍ଠ ଭଦ୍ରଦେବ—ଏମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କଂସ ହତ୍ୟା କଲା।

Verse 176

अथ तस्या मवस्थाया आयुष्मान्संबभूव ह / लोकनाथः पुनर्विष्णुः पूर्वं कृष्णः प्रजापतिः

ତାପରେ ତାହାର ସେଇ ଅବସ୍ଥାରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ସେଇ ଲୋକନାଥ ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ପୂର୍ବେ ପ୍ରଜାପତି କୃଷ୍ଣ ଥିଲେ, ପୁନଃ ଆବିର୍ଭୂତ ହେଲେ।

Verse 177

अनुजाताभवकृष्णात्सुभद्रा भद्रभाषिणी / कृष्णा सुभद्रेति पुनर्व्याख्याता वृष्णिनन्दिनी

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁଜା ଭାବେ ସୁଭଦ୍ରା ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ମଙ୍ଗଳମୟ ବାଣୀ କହନ୍ତି। ସେ ‘କୃଷ୍ଣା’ ଓ ‘ସୁଭଦ୍ରା’ ନାମରେ ପୁନଃ ବ୍ୟାଖ୍ୟାତ, ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ନନ୍ଦିନୀ।

Verse 178

सुभद्रायां रथी पार्थादभिमन्युरजायत / वसुदेवस्य भार्यासु महाभागासु सप्तसु

ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପାର୍ଥ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଥୀ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଜନ୍ମିଲେ। ବସୁଦେବଙ୍କ ସାତ ମହାଭାଗା ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ (ବଂଶବର୍ଣ୍ଣନରେ) ଏହା କୁହାଯାଇଛି।

Verse 179

ये पुत्रा जज्ञिरे शुरा नामतस्तान्निबोधत / पूर्वाद्याः सहदेवायां शूराद्वै जज्ञिरे सुताः

ଶୂରଙ୍କ ଯେ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଜାଣ। ପ୍ରଥମ ଆଦି ପୁତ୍ରମାନେ ସହଦେବାରେ ଶୂରଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି ଜନ୍ମିଥିଲେ।

Verse 180

शान्तिदेवा जनस्तम्बं शौरेर्जज्ञे कुलोद्वहम् / आगावहो महात्मा च वृकदेव्या मजायत

ଶାନ୍ତିଦେବାରେ ଶୌରିଙ୍କ ‘ଜନସ୍ତମ୍ବ’ ନାମକ କୁଲୋଦ୍ଧାରକ ଜନ୍ମିଲେ। ଏବଂ ବୃକଦେବୀରେ ‘ଆଗାବହ’ ଓ ଏକ ମହାତ୍ମା ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 181

श्रीदेवायां स्वयं जज्ञे मन्दको नाम नामतः / उपासंगं वसुं चापि तनयौ देवरक्षिता

ଶ୍ରୀଦେବାରେ ସ୍ୱୟଂ ‘ମନ୍ଦକ’ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ଏବଂ ଦେବରକ୍ଷିତାରେ ‘ଉପାସଙ୍ଗ’ ଓ ‘ବସୁ’—ଏହି ଦୁଇ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 182

एवं दश सुतास्तस्य कंसस्तानप्यघातयत् / विजयं रोचनं चैव वर्द्धमानं च देवलम्

ଏଭଳି ତାହାର ଦଶ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କଂସ ହତ୍ୟା କଲା; ବିଜୟ, ରୋଚନ, ବର୍ଦ୍ଧମାନ ଓ ଦେବଲଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସଂହାର କଲା।

Verse 183

एतान्महात्मनः पुत्रान्सुषाव शिशिरावती / सप्तमी देवकी पुत्रं सुनामानमसूयत

ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଶିଶିରାବତୀ ପ୍ରସବ କଲେ; ଏବଂ ସପ୍ତମବାର ଦେବକୀ ‘ସୁନାମ’ ନାମକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 184

गवेषणं महाभागं संग्रामे चित्रयोधिनम् / श्राद्धदेव्यां पुरोद्याने वने तु विचरन्द्विजाः

ମହାଭାଗ ଗବେଷଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ; ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେବୀଙ୍କ ପୁରୋଦ୍ୟାନର ବନରେ ବିଚରୁଥିଲେ।

Verse 185

वैश्यायामदधाच्छौरिः पुत्रं कौशिकमव्ययम् / सुगन्धी वनराजी च शौरेरास्तां परिग्रहौ

ଶୌରି ଏକ ବୈଶ୍ୟା ନାରୀରେ କୌଶିକ ନାମକ ଅବ୍ୟୟ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସୁଗନ୍ଧୀ ଓ ବନରାଜୀ ଶୌରିଙ୍କ ପରିଗ୍ରହ (ସହଧର୍ମିଣୀ) ଥିଲେ।

Verse 186

पुण्डश्च कपिलश्चैव सुगन्ध्याश्चात्मजौ तु तौ / तयो राजाभवत्पुण्ड्रः कपिलस्तु वनं ययौ

ସୁଗନ୍ଧୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର—ପୁଣ୍ଡ ଓ କପିଲ—ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପୁଣ୍ଡ୍ର ରାଜା ହେଲେ, କପିଲ ବନକୁ ଗଲେ।

Verse 187

अन्यस्यामभवद्वीरो वसुदेवात्मजो बली / जरा नाम निषादो ऽसौ प्रथमः स धनुर्द्धरः

ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟାରୁ ବସୁଦେବଙ୍କ ବଳବାନ ବୀର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା। ସେ ‘ଜରା’ ନାମକ ନିଷାଦ, ପ୍ରଥମ ଧନୁର୍ଧର ଥିଲା।

Verse 188

विख्यातो देवभाग्यस्य महाभागः सुतो ऽभवत् / पण्डितानां मतं प्राहुर्देवश्रवसमुद्भवम्

ଦେବଭାଗ୍ୟଙ୍କ ଏକ ମହାଭାଗ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା, ଯେ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କଲା। ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ ସେ ଦେବଶ୍ରବସରୁ ଉଦ୍ଭବ।

Verse 189

अश्मक्यां लभते पुत्रमनाधृष्टिर्यशास्विनम् / निवृत्तशत्रुं शत्रुघ्नं श्राद्धदेवं महाबलम्

ଅଶ୍ମକୀରେ ଅନାଧୃଷ୍ଟି ଯଶସ୍ବୀ ପୁତ୍ର ପାଇଲେ—ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରୁଥିବା, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ‘ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେବ’ ନାମକ ମହାବଳୀ।

Verse 190

व्यजायत श्राद्धदेवो नैषादिर्यः पारिश्रुतः / एकलव्यो महाभागो निषादैः परिवर्द्धितः

‘ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେବ’ ନାମକ ସେ ନୈଷାଦ ଜନ୍ମିଲା, ଯେ ‘ପାରିଶ୍ରୁତ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମହାଭାଗ ଏକଲବ୍ୟକୁ ନିଷାଦମାନେ ପାଳିଲେ।

Verse 191

गण्डूषायानपत्याय कृष्णस्तुष्टो ऽददात्सुतौ / चारुदेष्णं च सांबं च कृतास्त्रौ शस्तलक्षणौ

ଗଣ୍ଡୂଷା ଅପତ୍ୟହୀନ ଥିବାରୁ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାକୁ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଦେଲେ—ଚାରୁଦେଷ୍ଣ ଓ ସାମ୍ବ; ଉଭୟେ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଶସ୍ତ୍ରଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ।

Verse 192

रन्तिश्च रन्तिपालश्च द्वौ पुत्रौ नन्दनस्य च / वृकाय वै त्वपुत्राय वसुदेवः प्रतापवान्

ନନ୍ଦନଙ୍କର ରନ୍ତି ଓ ରନ୍ତିପାଳ ନାମରେ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ଏବଂ ବୃକ ଅପୁତ୍ର ଥିବାରୁ ପ୍ରତାପବାନ୍ ବସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ପୁତ୍ରରୂପେ ଦିଆଗଲେ।

Verse 193

सौमिं ददौ सुत वीरं शौरिः कौशिकमेव च / सृंजयस्य धनुश्चैव विरजाश्च सुताविमौ

ଶୌରି ସୌମି ନାମକ ବୀର ପୁତ୍ରକୁ ଏବଂ କୌଶିକକୁ ଦେଲେ। ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କର ଏହି ଦୁଇ ସନ୍ତାନ—ଧନୁ ଓ ବିରଜା।

Verse 194

अनपत्यो ऽभवच्छ्यामः शमीकस्तु वनं ययौ / जुगुप्समानो भोजत्वं राजर्षित्वमवाप्तवान्

ଶ୍ୟାମ ଅନପତ୍ୟ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ଶମୀକ ବନକୁ ଗଲେ। ଭୋଜତ୍ୱକୁ ଘୃଣା କରି ସେ ରାଜର୍ଷିତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 195

य इदं जन्म कृष्णस्य पठते नियतव्रतः / श्रावयेद्ब्राह्मणंवापि स महात्सुखमवाप्नुयात्

ଯେ ନିୟତବ୍ରତ ହୋଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏହି ଜନ୍ମକଥା ପଢ଼େ, କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୁଣାଏ, ସେ ମହାସୁଖ ପାଏ।

Verse 196

देवदेवो महातेजाः पूर्वं कृष्णः प्रजापतिः / विहारार्थं मनुष्येषु जज्ञे नारायणः प्रभुः

ଦେବଦେବ ମହାତେଜସ୍ବୀ—ଯିଏ ପୂର୍ବେ କୃଷ୍ଣ ନାମକ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ—ଲୀଳାବିହାରାର୍ଥେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 197

देवक्यां वसुदेवेन तपसा पुष्करेक्षणः / चतुर्बाहुस्तु संजज्ञे दिव्यरूपश्रियान्वितः

ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବସୁଦେବଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପଦ୍ମନେତ୍ର ପ୍ରଭୁ ଦିବ୍ୟରୂପଶ୍ରୀସହ ଚତୁର୍ଭୁଜ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 198

प्रकाश्यो भगवान्योगी कृष्णो मानुषतां गतः / अव्यक्तो व्यक्तलिङ्गश्च स एव भगवान्प्रभुः

ପ୍ରକାଶ୍ୟ ଯୋଗୀ ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ମାନବତାକୁ ଗତ ହେଲେ; ଅବ୍ୟକ୍ତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତ ଲକ୍ଷଣଧାରୀ—ସେଇ ପ୍ରଭୁ ଭଗବାନ୍।

Verse 199

नारायणो यतश्चक्रे व्ययं चैवाव्ययं हि यत् / देवो नारायणो भूत्वा हरिरासीत्सनातनः

ଯେ ନାରାୟଣ ଠାରୁ କ୍ଷୟ ଓ ଅକ୍ଷୟ—ଦୁହିଁର ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ସେଇ ଦେବ ନାରାୟଣ ହୋଇ ସନାତନ ହରି ରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 200

यो ऽबुञ्जाच्चादिपुरुषं पुरा चक्रे प्रजापतिम् / अदितेरपि पुत्रत्वमेत्य यादवनन्दनः

ଯିଏ ଆଦିପୁରୁଷଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୁରାତନ କାଳରେ ପ୍ରଜାପତି କରିଥିଲେ, ସେଇ ଯାଦବନନ୍ଦନ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ରତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ପାଇ ଅବତରିଲେ।