Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 154
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
उत्कृष्टबलसत्त्वा ये तेषां वैखेचराः स्मृताः / लक्षमात्रेण चाकाशं स्वल्पात्स्वल्पं चरन्ति वै
Transliteration
utkṛṣṭabalasattvā ye teṣāṃ vaikhecarāḥ smṛtāḥ / lakṣamātreṇa cākāśaṃ svalpātsvalpaṃ caranti vai
Translation
ଯେମାନଙ୍କର ବଳ ଓ ସତ୍ତ୍ୱ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେମାନେ ‘ବୈଖେଚର’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଲକ୍ଷମାତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ କରି ଚରନ୍ତି।
Word by Word
utkṛṣṭa-bala-sattvāḥhaving excellent strength and vitality
utkṛṣṭa-bala-sattvāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/attribute)
TypeAdjective
Rootutkṛṣṭa (कृदन्त; √kṛṣ धातु, क्त) + bala (प्रातिपदिक) + sattva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (उत्कृष्टं बलं च सत्त्वं च येषाम्)
yewho
ye:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम (relative pronoun)
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis
khe-carāḥsky-roamers
khe-carāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkha (प्रातिपदिक) + cara (कृदन्त; √car धातु, अच्/ण्वुल्-प्रत्ययार्थक प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (खे चरन्ति = sky-goers)
smṛtāḥare called/are known
smṛtāḥ:
Kriyā (क्रिया/predicative)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग प्रथमा बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थः (are called)
lakṣa-mātreṇaby (a distance of) a lakh (yojanas etc.)
lakṣa-mātreṇa:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootlakṣa (प्रातिपदिक) + mātra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः (लक्षस्य मात्रया = by a measure of a lakh)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
ākāśamthe sky/space
ākāśam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootākāśa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
svalpātfrom a little
svalpāt:
Apādāna (अपादान/Ablative source)
TypeNoun
Rootsvalpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (from a little)
svalpamto a little (little by little)
svalpam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/adverbial)
TypeNoun
Rootsvalpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (to a little / little by little)
carantithey move/roam
caranti:
Kriyā (क्रिया/verb)
TypeVerb
Rootcar (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis