Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 113
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
सुप्ता म्रियन्तः क्रुद्धाश्च भीतास्ते हर्षितास्तथा / ततो ऽब्रवीत्सो ऽप्सरसं स्मयमानस्तु गुह्यकः
Transliteration
suptā mriyantaḥ kruddhāśca bhītāste harṣitāstathā / tato 'bravītso 'psarasaṃ smayamānastu guhyakaḥ
Translation
କେହି ଶୁଇଥିଲେ, କେହି ମୃତ୍ୟୁମୁଖରେ, କେହି କ୍ରୋଧିତ, କେହି ଭୀତ, ଆଉ କେହି ହର୍ଷିତ ଥିଲେ। ତେବେ ସ୍ମିତହାସ୍ୟ କରୁଥିବା ସେ ଗୁହ୍ୟକ ଅପ୍ସରାକୁ କହିଲା।
Word by Word
सुप्ताः(they) having slept / asleep
सुप्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसुप्त (कृदन्त; √स्वप् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त), adjectival participle ‘slept’
म्रियन्तःdying
म्रियन्तः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√मृ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमा-पुरुषार्थे वर्तमानकाले; प्रथमा बहुवचन (present active participle-like finite usage); ‘are dying’
क्रुद्धाःangry
क्रुद्धाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (कृदन्त; √क्रुध् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘angered’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
भीताःafraid
भीताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभीत (कृदन्त; √भी धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘frightened’
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
हर्षिताःdelighted
हर्षिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहर्षित (कृदन्त; √हृष् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘delighted’
तथाthus
तथा:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/रीत्यर्थे (adverb: ‘thus/so’)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमार्थे (then/from that)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
अप्सरसम्the apsaras (nymph)
अप्सरसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
स्मयमानःsmiling
स्मयमानः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√स्मि (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमानकृदन्त (शतृ) ‘smiling’
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अवधारणार्थक (particle: ‘but/indeed’)
गुह्यकःthe Guhyaka (yakṣa-attendant)
गुह्यकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगुह्यक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन