Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 76
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
ऋषय ऊचुः किंलक्षणेन धर्मेण तपसेह श्रुतेन वा
Transliteration
ṛṣaya ūcuḥ kiṃlakṣaṇena dharmeṇa tapaseha śrutena vā
Translation
ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଏଠାରେ କେଉଁ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ଧର୍ମଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା କେଉଁ ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା, ଅଥବା କେଉଁ ଶ୍ରୁତି-ଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା (ଏହା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ)?
Word by Word
ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
किंलक्षणेनby what characteristic
किंलक्षणेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootकिंलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (किं + लक्षण ‘what kind of mark/characteristic’)
धर्मेणby dharma / by righteousness
धर्मेण:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
इहhere
इह:
Desha-Adhikarana (देशाधिकरण/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेश/कालवाचक अव्यय (adverb ‘here/in this world’)
श्रुतेनby learning/scriptural study
श्रुतेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootश्रुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/Disjunction)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय (disjunctive particle ‘or’)